Het schijnt aangeboren te zijn, de ziekelijke, obsessieve neiging om aan van alles en nog wat verslaafd te raken. Addictive personality noemen ze dat. Welnu, ik heb zo’n personality. Daar ben je mooi klaar mee. Er is geen kruid tegen gewassen, geen psycholoog, geen therapie, niets. Je wordt er mee geboren, en je gaat ermee dood. En tussendoor moet je telkens weer de strijd aanbinden.

Chocolade
Alle voedingsmiddelen, genotmiddelen, spelletjes etc. die in welk opzicht dan ook bevredigend waren voor mij, zijn in mijn leven op enig moment onderwerp geweest van verslaving. Zo ben ik gedurende de hele periode dat ik bij een verzekeringsmaatschappij werkte (een jaar of twee) verslaafd geweest aan chocola. Precies om half 11, elke ochtend, werd ik onrustig. Een overweldigende behoefte aan chocola maakte zich van mij meester. Het begon heel onschuldig met de aanschaf van een Mars op een ochtend waarop ik niet had ontbeten. Dus tegen half 11 kreeg ik verschrikkelijke trek in iets zoets. In de hal beneden stond een snoepautomaat, daar stilde ik mijn zoete trek. De volgende dag had ik weer trek en ging wederom naar beneden om een chocoladereep uit de automaat te trekken. En toen, in de loop der weken/maanden, sloop de gewoonte erin en moest ik zelfs een vergadering verlaten, zogenaamd omdat ik naar het toilet moest. Ik haastte me dan naar beneden, trok een Mars of een Lion (vond ik allebei even lekker) uit de automaat, en schrokte hem naar binnen op weg naar de 4e etage waar de vergaderzalen waren.

Op de dag dat ik het bedrijf verliet om te gaan samenwonen aan de andere kant van het land, verliet ook de verslaving aan chocolade mij. Blijkbaar waren meerdere omgevingsfactoren nodig om mijn verslaving in stand te houden. Ik wist dat eigenlijk ook wel want in het weekend had ik die behoefte ook niet stipt om half 11.

Alcohol
Op mijn 17e ontdekte ik de zoete geneugten van de alcoholische versnapering, en sindsdien heb ik een knipperlichtrelatie met Koning Alcohol. Hij trekt me aan en hij stoot me af. Ik kan veelal niet zonder maar soms ook wel. Ik heb geen plezier aan een etentje zonder wijn, of het moet een boerenkoolmaaltijd zijn. Maar in dat geval gaan een of twee of drie aperitiefjes eraan vooraf. Toch kan ik die obsessie heel gemakkelijk opzij zetten als de omstandigheden mij daartoe nopen. Zo gebruikt mijn zwager (ook een addictive personality) al een hele tijd een middel waarbij hij geen druppel alcohol kan drinken zonder doodziek te worden. Het middel heette vroeger Refusal maar heeft nu een andere naam. Ben vergeten welke. Mijn zwager strijdt tegen zijn cocaïneverslaving, en het is gebleken dat alcohol die behoefte bij hem onherroepelijk triggert. Dus je kunt je voorstellen dat wij allemaal bereid zijn om hem een handje te helpen bij het niet terugvallen. Coke is nog veel erger dan alcohol, al was het maar vanwege de financiën. Bij een familiediner of een ander gezellig avondje 'entre nous'  wordt dus geen alcohol geschonken om hem niet in de verleiding te brengen. En opeens heb ik er dan ook totaal geen moeite mee. Dan drink ik niet, zelfs niet van tevoren.

Roken
Nog zo’n verslavend middel waartegen ik geen weerstand heb kunnen bieden. Roken was stoer (in mijn puberteit), roken maakte je zelfverzekerder (altijd iets in je hand, iets te doen in situaties die je onzeker maken) en ten slotte, roken houdt je slank (begin 30). Kijk maar naar al die mensen die stoppen met roken, ze worden allemaal zwaarder. Maar ook roken is puur een kwestie van gewoonte. Ik ben in de loop der jaren meerdere malen gestopt, van een paar weken tot een jaar. Maar altijd weer begonnen. Na een periode van een jaar waarin ik al snel het roken niet meer miste, stond ik op een avond met een groepje mensen verhit te discussiëren. Al pratend bood iemand mij een sigaret aan. Ik pakte hem, accepteerde een vuurtje, zoog de rook op… en realiseerde me toen pas dat ik eigenlijk niet rookte. Maar toen was het al te laat. Een week later zat ik weer op mijn gebruikelijke pakje per dag.

Op mijn werk mag niet gerookt worden, dus stappen we enkele malen per dag naar buiten om toe te geven aan onze verslaving. Daar staan we dan, al dan niet bibberend van de kou, aan zo’n opgerold velletje papier gevuld met tabak te zuigen. Eigenaardige gewoonte toch eigenlijk. Ik ben nog van de generatie die vroeger volop op kantoor mocht roken. Toen dit verboden werd, raakte ik behoorlijk in paniek. Ik verkeerde in de veronderstelling dat ik 1) een sigaret nodig had voordat ik een lastig telefoontje durfde te plegen en 2) me alleen kon concentreren op een moeilijk stuk tekst met een sigaret. Gek genoeg, toen het niet meer mocht en ik dus noodgedwongen met die gewoonte moest breken, bleek ik die sigaret helemaal niet nodig te hebben in deze specifieke situaties.

Patience
In romans uit de 19e eeuw, waarin de gegoede burgerij en de adel zich een groot gedeelte van de dag doodverveelde, deed men nogal eens een spelletje Patience. Het enige kaartspel dat je in je eentje kon spelen. Zelf ontdekte ik Patience op de computer ten tijde van mijn scheiding. Een heerlijke manier om je af te sluiten voor de spanningen in huis, om iets om handen te hebben dat niet al teveel geestelijke inspanning eiste. Je kon tegelijkertijd geconcentreerd naar muziek luisteren, of je gedachten op een rijtje zetten. En als mijn soon-to-be-ex-man zeurde dat ik wel erg lang achter die computer zat, zei ik dat ik de administratie aan het bijwerken was. Na mijn scheiding bleef de gewoonte om me terug te trekken met eindeloos Patiencen nog een tijdje, alleen begon de zinloosheid ervan me te irriteren.

Freecell
En toen ontdekte ik Freecell. Ook een kaartspel dat je in je eentje kunt doen. Het vergt ietsje meer moeite om uit te spelen, maar na langdurig en zeer veelvuldig spelen, kan ik jullie mededelen dat er bijna geen startpositie in Freecell is die ik niet onder de knie heb. Alleen, ik heb dus wel weer al jaaaaaren van mijn kostbare tijd verloren met een zinloos tijdverdrijf. Afleiding, ontspanning, je hoofd leegmaken. Weer zo’n gewoonte waar mee gebroken dient te worden omdat hij nergens toe leidt. Behalve misschien tot het internationale kampioenschap Freecellen, waar ik bepaald een goed figuur zou slaan. Maar ik geloof niet dat die bestaat.

Breken met de gewoonte
De enige manier om – al dan niet tijdelijk – van een verslaving af te komen, is er abrupt mee kappen, de verleiding vermijden waar mogelijk, de gewoonte doorbreken, afleiding zoeken. Desgewenst een nieuwe verslaving zoeken die geen nadelige gevolgen heeft voor de gezondheid, of die een minder zinloos tijdverdrijf vormt, zoals hardlopen, het huis poetsen, cursussen volgen.

Meestal heb je een aanleiding nodig. Een situatie waarin je om de een of andere reden je verslavende gewoonte MOET opgeven. Deze aanleiding valt mij vandaag in de schoot. Ik heb namelijk vandaag een nieuwe laptop gekregen van mijn werk omdat het oudje teveel mankementen begon te vertonen. De jongens van IT hebben alle programma’s en netwerkschijven die ik voor mijn werk nodig heb, overgezet naar deze nieuwe laptop. Alleen mijn spelletjes zijn verdwenen. Het enige wat ik nu moet doen, is NIET op Google gaan kijken hoe ik ze kan downloaden. En afleiding zoeken.

XEAD
Ik heb besloten om in plaats van uren per dag te Freecellen, te gaan schrijven. En die schrijfsels zet ik dan op XEAD waar ik jullie er mee kan vervelen. Elke dag, want als ik elke dag tussen fulltime baan, huishouden en een druk sociaal leven, de tijd kan vinden om te Freecellen, kan ik ook elke dag schrijven. Toch?

Is een verslaving aan XEAD dan geen zinloos tijdverdrijf zul je denken? Zeker niet. Niet alleen vanwege het feit dat je schrijft over jezelf en je jezelf dus laat kennen (wie weet wat een ander daar nog aan heeft), en je dus genoopt wordt om je gedachten, gevoelens en ideeën onder woorden te brengen. Dat is toch wat anders dan je gedachten de vrije en ongeordende loop te laten gaan tijdens een geestdodend spelletje. Maar ook omdat je de bijdragen van je favoriete schrijvers leest en daarvan geniet. Een gemiddeld stukje van Azijnpisser maakt mijn dag meer goed dan 10 spelletjes Freecell. Toch ging ik tot voor kort (= tot vanochtend) vaak eerst een paar potjes Freecellen voordat ik XEAD aanklikte om te kijken of er nog nieuwe bijdragen van mijn favorieten waren.

Dat is nu verleden tijd, beste mensen. Vandaag, woensdag 15 juni 2011, heeft Mona afscheid genomen van één van haar vele zinloze verslavingen. En mochten jullie de behoefte voelen om te reageren, dan graag steunbetuigingen en vooral niet de link naar het downloaden van Freecell geven. Breng mij niet in verzoeking. Bij voorbaat dank.

Reageren?

Registreer of log in om te reageren op een artikel.