In dit artikel vertel ik je wat enzymen zijn, hoe ze werken, wat de relatie is met voeding en waarom ze zo belangrijk zijn voor de gezondheid van de mens. Tevens leg ik uit wat co-enzymen zijn.

Wat is een enzym?

Een enzym is een complex eiwit dat als katalysator fungeert voor een bepaalde chemische reacties, binnen of buiten een cel, door deze chemische reacties te versnellen, te vertragen te stoppen of te starten. Tijdens de chemische reactie verbindt het enzym zich met een bepaalde stof, waarna deze in bepaalde componenten uit elkaar valt. Op dat moment laat het enzym de stof als het ware los en het proces gaat weer verder. Zo kunnen bijvoorbeeld samengestelde moleculen worden omgezet in enkelvoudige moleculen. Het woord enzym is afgeleid van het oud Grieks en betekent “in gist”.

enzym

Sommige enzymen kunnen niet werken zonder de aanwezigheid van een extra stof, zoals zink, mangaan, ijzer, magnesium, natrium of bepaalde vitamines. De concentratie van het co-enzym bepaalt daarmee de mate waarin het enzym zijn rol speelt in de chemische reactie.

Enzymen worden door het organismen zelf gemaakt, door zowel dieren, planten als bijvoorbeeld schimmels. Sommige enzymen zijn heel specifiek en kunnen slechts een molecule omzetten en andere zijn vrij generiek.

De werking van een enzym wordt bepaalt door een aantal factoren zoals temperatuur, ph waarde (zuurgraad) en concentratie van (co-)enzym en de hoeveelheid stof waarmee een reactie wordt aangegaan.

Het belang en nut van enzymen

Het menselijk lichaam

Enzymen zijn uiterst belangrijk in het lichaam. Sterker nog: het leven is onmogelijk zonder enzymen. Zonder enzymen kan bijvoorbeeld het voedsel wat wij tot ons nemen niet worden omgezet in warmte en energie. Zij zijn echter ook belangrijk ter ondersteuning van de hersenfuncties, voor het afbreken van giftige stoffen en vele andere zaken. In het lichaam worden enzymen bijvoorbeeld door de lever, de maag, de speekselklieren en de alvleesklier geproduceerd.

Commerciële toepassingen van enzymen

Enzymen zijn niet alleen van direct belang voor het leven. Er zijn een aantal commerciële toepassingen te benoemen, waar wij van profiteren. De reden hiervoor is dat enzymen veel beter (sneller en efficiënter) werken dan welke door de mens ontworpen katalysator dan ook. Denk hierbij aan:

Kaas

• Het omzetten van melk in kaas.
• Het omzetten van druivensap in wijn.
• Het laten rijzen van brood door middel van bakpoeder.
• Het omzetten van zetmeel houdende producten naar suikers, voor de productie van ethanol.
• Enzymen in wasmiddelen voor de voor afbraak van eiwitten, vezels en vetten.
• De inzet van enzymen die vetzuren meer verzadigd maken.
• De inzet van enzymen die vetzuren meer onverzadigd maken.

Wasmiddel met enzymen

Enzymen in ons voedsel

Sommige soorten voedsel bevatten van nature grote hoeveelheden enzymen en zijn mede daarom van belang voor een evenwichtig dieet: Voorbeelden hiervan zijn:

Papaja vruchten

• Zeewier
• Ananas
• Papaja
• Mango
• Kaas
• Banaan
• Vijg
• Rode wijn
• Appels
• Druif
• Zuurkool
• Gekiemde zaden zoals alfalfa
• Gekiemde bonen zoals taugé

Het koken van voedsel breekt de enzymen grotendeels af en daarom is vooral rauw voedsel van belang voor de inname van enzymen. Ananas en Papaja helpen bijvoorbeeld bij het verteren van rood vlees.

Enzymentekort en voedingssupplementen

Een enzymentekort of enzymdeficiëntie wordt vaak gezien als voorbode van ziektes. Ook met de ouderdom maken we minder goed enzymen aan. Daarnaast zijn er heel wat mensen die specifiek een tekort aan spijsverteringsenzymen hebben en daarmee het voedsel minder goed verteren. Ook het gebruik van alcohol en medicijnen kan de aanmaak van enzymen blokkeren.

Voor wie zijn voedings wil aanvullen met extra enzymen, bestaan er verschillende voedingssupplementen met enzymen welke zijn gewonnen uit speciaal geselecteerde plantaardige extracten, zoals n-zyme, Digest Enzyme, proEnzymes, etc.

Samenvatting

Enzymen zijn belangrijke stoffen die helpen om bepaalde chemische reacties mogelijk te maken. Zonder enzymen zou het leven zoal wij het kennen, niet mogelijk zijn. Echter ook in de industrie zijn ze erg belangrijk. Soms is er sprake van een tekort aan enzymen. Dit kan worden aangevuld met speciale voedingssupplementen. Daarnaast kan een uitgebalanceerde voeding met voldoende fruit en rauwkost helpen.

Reageren?