Wat is Alzheimer/dementie? Hoe krijg je het?

De ziekte van Alzheimer

De ziekte van Alzheimer is een vorm van dementie en werd begin deze eeuw ontdekt door de Duitse neuroloog Alois Alzheimer.
Er zijn ook andere vormen van dementie bekend zoals vasculaire dementie, Lewy Body dementie en dementie die optreedt als gevolg van andere neurologische aandoeningen of beschadigingen van de hersenen.
Door fysiologische achteruitgang van de hersenen bij de ziekte van Alzheimer ontstaan functiestoornissen van de hersenen met psychiatrische verschijnselen als gevolg. De ziekte is dus geen geestesziekte, maar een gevolg van de aantasting van de hersenen.
De oorzaak van de ziekte van Alzheimer is tot op heden onbekend.

Hoeveel mensen lijden aan de ziekte van Alzheimer?

 

In Nederland lijden ongeveer 140.000 mensen aan deze ziekte en men verwacht dat over 50 jaar dit aantal zal zijn verdubbeld.

Wat verandert er in de hersenen bij de ziekte van Alzheimer?

De ziekte van Alzheimer veroorzaakt een langzaam proces van onomkeerbare hersenbeschadiging, waardoor uiteindelijk hersencellen afsterven en ook de verbindingen tussen hersencellen verdwijnen en de symptomen van de ziekte kunnen ontstaan.
Als hersenen van personen met Alzheimer met de microscoop bestudeerd worden blijken er abnormale bulten en knopen aanwezig te zijn. Deze abnormale bulten worden ook wel placques en de knopen worden ook wel ‘neurofibrillaire tangles’ genoemd. De bulten blijken bij nader onderzoek te bestaan uit een eiwit (proteine), het zgn. beta-amyloïd, dat zich in deze bulten ophoopt en ook de ‘tangles’ doet ontstaan.
De tangles en placques zijn typische kenmerken van de ziekte, maar het is nog niet bekend of deze een oorzaak van de ziekte of het gevolg van de ziekte zijn.

Vroege verschijnselen van de ziekte
De ziekte van Alzheimer begint vaak onschuldig met een lichte vorm van geheugenverlies, een verminderde activiteit en een afnemend reactievermogen.
De ziekte komt vooral voor bij mensen boven de 65 jaar. Ook bij het normale proces van ouder worden kunnen deze verschijnselen zich voordoen, alleen bij Alzheimer is het geheugenverlies dat optreedt veel heviger en sneller van verloop.
Het tempo waarmee de ziekte zich ontwikkelt, verschilt van persoon tot persoon.
Gemiddeld is dit 2-15 jaar. Binnen deze tijd verslechtert de geestelijke en lichamelijke conditie van de patient in drie verschillende fasen.

Duur en fasen van de ziekte

De duur van het ziekteverloop is gemiddeld 7 jaar. De ziekte verloopt geleidelijk in drie verschillende fasen.

Fase I: Geheugenverlies
Deze fase wordt gekenmerkt door geheugenverlies.
Overige vroege verschijnselen in deze fase die kunnen duiden op Alzheimer zijn: vergeetachtigheid, desoriëntatie (in tijd of plaats, b.v. niet meer weten welke datum het vandaag is of in welke plaats je je bevindt), verandering van karakter, lusteloosheid en vermindering van het reactievermogen. Patiënten zijn in deze fase nog wel in staat eenvoudige handelingen te verrichten, maar voor al het overige is men aangewezen op hulp van buitenaf. Ook het spreken en het begrip van situaties of gesprekken verslechteren. Patiënten ontkennen meestal deze situaties maar zodra zij zich bewust worden van de verschijnselen, kan depressiviteit, irritatie en onrust optreden.

Fase II: Geestelijke invaliditeit
In deze fase worden de stoornissen die de ziekte veroorzaakt ernstiger en gaan deze een sterke plaats innemen in het dagelijks leven. Vooral zaken die beroep doen op het korte termijn geheugen worden vergeten (zoals de datum of de tijd). Patienten kunnen zelf nieuwe, niet bestaande woorden gaan verzinnen en ook hebben zij moeite met het herkennen van vrienden en familieleden. Later in deze fase kunnen achtervolgingsangst en andere wanen optreden, hallucinaties of een extreme behoefte aan veiligheid, die met de juiste medicijnen onderdrukt kunnen worden.
Professionele hulp is nu nodig omdat de patiënt sterker hulpbehoevend is geworden.
Fase III: Volledige afhankelijkheid
In het eindstadium van de ziekte hebben patiënten 24 uur per dag verzorging nodig en is het besef van de normale gang van zaken verloren gegaan.
In deze fase is het gedrag van patiënten beter te beheersen en gelijkmatiger, maar staan verslechteringen van beweging (motoriek) op de voorgrond, waardoor lopen, praten of zitten bemoeilijkt kunnen worden. Ook kauwen en slikken gaat lastiger. De hersenen functioneren veel slechter dan normaal en de vatbaarheid voor ziekten zoals longontsteking, andere infecties of een herseninfarct is verhoogd
U moet rekening gaan houden met het moment dat het zo slecht gaat dat u komt te overlijden. 

Fase III: Volledige afhankelijkheid
In het eindstadium van de ziekte hebben patiënten 24 uur per dag verzorging nodig en is het besef van de normale gang van zaken verloren gegaan.
In deze fase is het gedrag van patiënten beter te beheersen en gelijkmatiger, maar staan verslechteringen van beweging (motoriek) op de voorgrond, waardoor lopen, praten of zitten bemoeilijkt kunnen worden. Ook kauwen en slikken gaat lastiger. De hersenen functioneren veel slechter dan normaal en de vatbaarheid voor ziekten zoals longontsteking, andere infecties of een herseninfarct is verhoogd.
U moet rekening gaan houden met het moment dat het zo slecht gaat dat u komt te overlijden. 

Vroege en late vorm van Alzheimer

Bij de ziekte van Alzheimer worden twee vormen onderscheiden: de vroege vorm (die voorkomt bij mensen tussen de 30-60 jaar) en de late vorm (na 65 jaar).
Negentig procent van alle patienten lijdt aan de late vorm van de aandoening en tien procent aan de vroege vorm.

Is de ziekte van Alzheimer erfelijk?
Bij de late vorm van de ziekte is nog geen patroon van overerving gevonden, alhoewel wetenschappers wel aannemen dat genetische factoren een rol spelen bij de ontwikkeling van de late vorm van de ziekte. Voor de vroege vorm, zijn echter wel sterke aanwijzigen dat erfelijkheid een grote rol speelt.
Zo zouden bepaalde personen ‘belaste genen’ (Alzheimer genen) kunnen bezitten, die door de invloed van omgevingsfactoren worden geactiveerd.
Bij de vroege vorm heeft onderzoek uitgewezen dat dragers van het ApoE-4 gen een iets verhoogde kans hebben op het op jonge leeftijd ontwikkelen van de ziekte van Alzheimer dan diegenen die andere genversies (zoals Apo-E2 of E3) dragen.
Uit de erfelijkheidsstudies hoopt men op het spoor te komen van nieuwe medicijnen (zgn. gentherapie) die de functie van de afwijkende genen kunnen tegengaan of herstellen.

Diagnose van de ziekte van Alzheimer
Mocht u of uw naaste familie of partner het vermoeden hebben dat u lijdt aan de verschijnselen van Alzheimer, dan kan uw huisarts of specialist (neuroloog) hier verder onderzoek naar doen. Doorgaans zal uw huisarts bij vermoeden van de ziekte van Alzheimer u doorverwijzen naar een neuroloog voor verder onderzoek. Vaak betreft dit een uitgebreid onderzoek dat kan bestaan uit:

• Bloedtesten om andere oorzaken uit te kunnen sluiten
• Een EEG (electro-encephalogram, ofwel een afbeelding van uw hersenactiviteit)
• Een CT-scan (computertomografie-afbeelding van de hersenen)
• Een MRI scan (magnetic resonance imaging, afbeelding mbv. magnetische golven)
• Een neuropsychologisch onderzoek door een neuropsycholoog
• (onderzoek naar uw verstandelijke vermogens, geheugen en emotionele gesteldheid)
• Door middel van al deze onderzoeken probeert de specialist zoveel mogelijk andere oorzaken voor de klachten uit te sluiten waardoor de waarschijnleikheidsconclusie Alzheimer kan worden getrokken.

Uw toekomst met Alzheimer

Nadat vast is komen te staan dat u aan de ziekte van Alzheimer lijdt, zullen u en uw naasten zich realiseren dat u ernstig ziek bent en dat u uw toekomst anders zult moeten gaan inrichten dan u zich eerst had voorgesteld.
U zult verschillende emoties doormaken van woede, machteloosheid en depressie tot acceptatie van uw situatie. Erover praten met uw partner, familie, vrienden of kennissen maakt aanvaarding en relativering mogelijk. Ook contact zoeken met lotgenoten en patiëntenverenigingen kan hierbij een enorme steun zijn (zie hiervoor ook de sectie ‘Links’ van deze website en de openingspagina met het adres van Alzheimer Nederland en de Internationale Stichting Alzheimer Onderzoek (ISAO).

Informatie over Alzheimer

Bij Alzheimer Nederland, een landelijke patientenvereniging voor Alzheimerpatienten en de Internationale Stichting Alzheimer Onderzoek (een stichting die zich richt op voorlichting en onderzoek op het gebied van Alzheimer) kunt u veel brochures en literatuur opvragen over de ziekte van Alzheimer. Ook bestaat er de mogelijkheid voorlichtingsdagen of avonden te bezoeken. (Web4alzheimer.nl)

Ook mijn oma heeft Alzheimer. Het begon met veel vergeten, rare zinnen zoals: '' Wat heb jij een mooie bos schoenen ( haren ) op je hoofd, jongen!

Het is echt een erge ziekte die je niemand toewijst...

Reageren?

Registreer of log in om te reageren op een artikel.