Wanneer gaan welke tanden doorbreken en wat is belangrijk om erover te weten.

Een gebit is het samenstel van tanden en kiezen. Bij de mens zijn dat er 32 in het blijvende gebit en 20 in het melkgebit. De 32 gebitselementen in het blijvende gebit zijn inclusief de 4 verstandskiezen. Als deze niet worden meegeteld dan heeft een volwassen persoon 28 tanden en kiezen in totaal. De belangrijkste functies van het menselijk gebit zijn het (voor)verwerken van voedsel en praten.

Ontwikkeling en doorbraak van het melkgebit

Al tijdens de 6e week van de zwangerschap begint de ontwikkeling van het melkgebit. In een bijzonder deel van de kaak van het ongeboren kind begint de vorming van de tand bij het glazuur van de snijrand en dan gaat de tand of kies verder ontwikkelen richting de wortel. Na de geboorte van het kind zijn alle melktanden en kiezen en een gedeelte van het blijvende gebit onder het tandvlees in het kaakbot al gevormd. Gemiddeld breekt als het kind tussen de vijf en acht maanden oud is het eerste tandje door. In sommige gevallen wordt het kind al met een of meerdere tanden geboren. Ook is het mogelijk dat de eerste tand pas rond 13-14 maand doorbreken.

Tijdens de periode van doorbraak wordt er door het kind vaak gekwijld, verdwijnen vingers en andere dingen in de mond om daarop te kauwen. Veel kwaaltjes, zoals rode wangetjes koorts en veel huilen worden toegeschreven aan het krijgen van tanden. En het zou uiteraard niet lekker voelen als je tedere tandvlees ''doorgeboord'' wordt met een scherp tandje.
Bij doorbraak van een element is het glazuur nog niet uitgehard. Hierdoor is het glazuur makkelijker oplosbaar onder invloed van zuren en is de kans op het ontstaan van tandbederf groter. Het is daarom belangrijk om vanaf de doorbraak van de eerste tand beginnen met tandenpoetsen. Ook moet het kind zo min mogelijk zoetigheid hebben of het nou spoepjes of yokidrankjes (die behalve zoet ook zuur zijn) zijn. Een gezond melkgebit is de basis voor een gezond blijvend gebit.

Belangrijk om te weten dat

...het vroegtijdig verloren gaan van melkelementen kan ruimteproblemen en scheefstand in het blijvende gebit veroorzaken.
...een slecht melkgebit is meestal het gevolg van slechte gewoonten, zoals slecht en / of slordig tandenpoetsen, duimzuigen, verkeerde voedingsgewoonten.
...ontstekingen aan het melkgebit kunnen schade toebrengen aan de nog niet doorgebroken blijvende elementen.
...melktanden en kiezen met gaatjes kunnen de eventueel aanwezige blijvende buurtanden en kiezen aantasten.

Ontwikkeling en doorbraak van het blijvend gebit

Op 5 – 6 jarige leeftijd begint de eerste wisselfase met het doorbreken van de eerste blijvende kiezen achter de melkkiezen en het los gaan staan van voortanden. De meeste kinderen merken niets van het doorbreken van de nieuwe blijvende kiezen. Doorbrekende blijvende kiezen zijn net als melkelementen in die periode kwetsbaar voor het ontstaan van cariës.

Blijvende elementen hebben bij doorbraak al hun definitieve vorm en formaat en breken vaak scheef in de kaak door. Ze lijken ook relatief groot omdat de groeispurt nog niet begonnen is.
Meestal lost de scheefstand zich vanzelf op, zodra de kaken gaan groeien. Soms breken de blijvende tanden net achter de melktanden door en ontstaat er een dubbele rij tanden dat voor het schoonhouden van de tanden lastig kan zijn. Ook hier lost het probleem zich meestal van zelf op.
Door beweging van de mond komen de melktanden los te staan en vallen deze er vanzelf uit.
Naast dat het melkgebit wisselt, breken er achter het melkgebit ook 8 nieuwe grote kiezen en 4 verstandskiezen door. Het wisselen is meestal voltooid op 13 – 14 jarige leeftijd. Het blijvende gebit is echter pas compleet na doorbraak van de verstandskiezen (meestal tussen de 18 – 24 jaar). Soms breken de verstandskiezen helemaal niet door of zijn ze niet aangelegd.