Wat is een burn-out in welke situaties loop je risico's hierop.

Burn-out

Wat is burn-out?

De burn-out is een energiestoornis.

Burnout is een toestand (of dreiging van) emotionele uitputting naar aanleiding van menselijke interactie. Gecombineerd met verschijnselen van:

depersonalisatie/cynisme, anderen als negatief subject of object zien
verminderd vertrouwen in persoonlijke competentie.

De burn-out komt voor in het gebied waar de vermoeiende menselijke interactie plaats vind. Meestal is dat het werk. Iemand die burnout is kan wel blij worden van andere dingen in het leven. Een burn-out is niet met pillen te herstellen. Men kan slaappillen krijgen om te slapen maar het burn-out gevoel keert onmiddellijk terug als het gewone leven weer begint, na de periode van rust.

Burn-out situaties

De volgende zes situaties zijn veel voorkomende aanleidingen tot burnout:

1) emotionele overbelasting
2) gebrek aan controle
3) gebrek aan 'beloning' (perceptie)
4) uiteenvallen van sociaal mededogen/sociale eenheid -> 'sociaal verziekte omgeving'
5) gebrek aan eerlijkheid (in perceptie)
6) conflict van waarden

Afhankelijk van hoe je als persoon bent kan er een onbalans in de bovenstaande stuaties een tijd lang worden overleefd. Maar als het een structurele onbalans is krijg je last van emotionele uitputting. Je kan je energie niet meer optimaal en constructief aan het organisatorisch doel geven.

1) emotionele overbelasting

Vaak vindt de emotionele uitputting in het intermenselijke contact plaats. Als u alle taakjes zou kunnen uitvoeren achter uw PC zonder emotionele reacties van anderen te krijgen zou u waarschijnlijk totaal niet overbelast zijn...het is echter de 'ondankbaarheid' of andere emotionele lading die aan uw interactie met de omgeving maakt dat u zich burnout gaat voelen.

Helpende beroepen zijn zeer vatbaar voor burnout. Meestal begint het proces met 'emotioneel commitment' - je vindt het fijn anderen te helpen. Als echter anderen het vanzelfsprekend gaan vinden, er in toenemende mate beroep op je wordt gedaan en veel wordt geëist , als de feedback bestaat uit klachten en nooit een compliment, raakt u geprikkeld, en als dit langere tijd voortduurt raakt je burnout. Opgebrand. Bepaalde zaken kunt je nog goed doen in uw leven, maar terugkeer naar de oude situatie roepen emotionele nachtmerries op.

2) gebrek aan controle

Controle over de wijze van uitvoering van het werk is heel belangrijk als men zich zorgen gaat maken over het wel of niet halen van een bepaald resultaat. Indien men zich 'afgerekend' voelt op een bepaald resultaat en manier van handelen, maar zelf weinig of niets te zeggen heeft, ervaart men een gebrek aan controle. Een proces van zich zorgen maken en emotionele uitputting start.

Met name de afhankelijkheid van anderen die een ander belang dan jou hebben terwijl je consequenties zult voelen van het resultaat werken negatief.

3) gebrek aan 'beloning' (perceptie)

Een belangrijke beloning is niet-geldelijke beloning: het goed bedanken van mensen aan wie je de weg hebt gevraagd, chauffeurs die je voorrang hebben verleend, mensen die een extra inspanning hebben gedaan om aan je wensen te voldoen.

Ook het positief karakteriseren van de specifieke eigenschappen van een persoon en het verband tussen de inspanningen van die persoon en het latere succes geeft veel energie. 'Goh, wat kan jij klanten goed inkoppen aan de telefoon, zonder jouw zouden we de helft van de nieuwe klanten kwijt raken!' is een prima compliment: het is specifiek op de persoon toegesneden, waar en beschrijft het verband tussen de persoon en diens unieke bijdrage aan de organisatie.

Een algemener compliment van 'goed gedaan het laatste jaar' geeft veel minder energie, zeker als de ontvanger van het compliment niet echt weet waar het aan gerelateerd is.

Complimenten en waardering zijn broodnodig en kunnen niet door geld worden vervangen.

Aan de andere kant is het niet de bedoeling dat door niet-geldelijke waardering geld wordt uitgespaard. De jonge leraar Wijnand wordt op de gemengde school in Spijkenisse zowel door leerlingen als collega-vakkrachten erg gewaardeerd. Hij is laatst zelfs op TV geweest. Toch verzucht hij: 'Tja, het is frustrerend hoeveel je er per jaar bij krijgt. Maximaal 0,6% afgezien van inflatie. Zo lukt het ons nooit om te verhuizen...'.

4) uiteenvallen van sociaal mededogen/sociale eenheid -> 'sociaal verziekte omgeving'

Op hoofdkantoren is een sociaal vertekende situatie vaak aanwezig. Het verband met een concreet resultaat wordt vaak abstracter, en het wordt meer van belang hoe je erbij loopt, hoe vroeg je begint en hoe laat je eindigt, en het beeld dat collega's van je hebben wordt alles bepalend.

Omdat het verband tussen promotie en imago sterk wordt, wordt het voor sommigen verleidelijk om intern aan imago-maximalisatie te doen. Het kan hierbij voorkomen dat de competitie het belangrijkste wordt, bijna alle, niet-strafbare middelen om een ander in diskrediet te brengen zijn geoorloofd.

maar als iedereen zich zo opstelt zal het je duidelijk zijn dat de sfeer totaal verziekt wordt op dat kantoor.

Als dan ook nog als collega elke uiting over het privé leven meetelt in het collegiale imago zal het duidelijk worden dat je een dag op kantoor begeven en scoiaal gewenst gedragen een hele berg energie kost. Het is dan te hopen dat het werk inhoudelijk energie brengt, want als dat ook nog ontbreekt staat de verziekte sfeer garant voor een burnout.

Behalve natuurlijk voor degenen die bloeien in een 'rat-achtige' omgeving in het volste vertrouwen dat de grootste rat de hoogste positie krijgt.

5) gebrek aan eerlijkheid (in perceptie)

Gebrek aan eerlijkheid of 'fairness' kan:

in relatieve zin zijn (ten opzichte van anderen)
in absolute zin (ten opzichte van eigen waarden)
Het gaat hier niet om echte eerlijkheid maar de perceptie, je eigen waarneming, van eerlijkheid. Minder worden behandeld dan anderen terwijl men zelf meent minstens even veel te kunnen of gepresteerd te hebben is een belangrijke bron van burnout. Eveneens is het gevoel dat men zelf niet fair is behandeld.

6) conflict van waarden

Aan het begin van de loopbaan spelen, misschien zelfs meestal, waarden een ondergeschikte rol voor de mensen. Positief en bijna blind enthousiasme overheersen: men wordt aangenomen, er wordt wat van je verwacht, je hoopt als talentvol te worden aangemerkt en je gevoel van eigenwaarde wordt wellicht nog verder onderstreept door de ontvangst van een lease-auto.

Na ca. 5 of 10 jaar werken hebben de meeste mensen de gebruikelijke kantoorpolitiek door. En veel mensen beseffen: het is een kwestie van meedoen of volstaan met minder...of de sfeer doorbreken met eigen en authentieke waarden.

Thijs begon zijn loopbaan bij een Amerikaanse oliemaatschappij. Vlak voor hij er begon was er in 1989 de ramp met de Exxon Valdez, waarbij in Alaska een groot stuk zee schoonheid en gedierte verloren ging door de immense hoeveelheid gelekte olie. De omgeving vroeg hem half serieus half grappend of hij voor een dergelijk bedrijf wilde werken. Het deerde hem echter niet, een ongelukje kan iedereen overkomen en verder zien we wel.

Twee jaar later was hij verantwoordelijk voor een budgetbespreking van o.a. groot onderhoud aan fabrieken met een uit Amerika overgevlogen vice-president. 'My gut feel is we can postpone those asbest-replacements' en het vervangen van asbest werd, in de overigens exorbitant winsten makende fabriek, uitgesteld. Weer een jaar later werden mensen ontslagen omdat een en ander efficiënter kon en het dienen van de 'Shareholder' blijkbaar in enorm aanzien stond. Emotioneel haakte Philippe af. Na een lange weg werkt hij nu alleen nog voor organisaties die volgens hem een goed doel dienen voor mens of planeet. Hij kan deze ideëele doelen uitstekend verkopen...maar zet hem niet in een verkoopfunctie van een bepaald merk plastics, want dan is hij erg omgemotiveerd...totaal niet begrijpend wat voor nut het heeft om plastic te verkopen van het merk A, terwijl merk B en C toch ook goed zijn.

Ben je ziek, of is het tijd om een andere baan te zoeken?

Iets zoeken waarin je je idealen verwezenlijkt ziet, iets waaruit je energie haalt? Is dat nog te doen in de huidige maatschappij, of is geld verdienen zo belangrijk en onmisbaar geworden dat je je hebt te gedragen op je werk tot dat je niet meer verder kan. Hoelang hou je het vol in een baan waar geen van jouw talenten en of idealen aan bod komen? Trek je zelf aan de bel of wacht je op je werkgever die ziet hoe jij gaat onderpresteren.

Bij burnout zal niet alleen het individu moeten veranderen, maar ook de omgeving.

Soms is een omgeving zodanig niet passend bij je - en dus stresvol voor je - dat aan de bestaande omgeving niet veel kan worden veranderd, behalve van omgeving veranderen. Dit kan betekenen het zoeken van