In dit artikel vertel ik u alles over salamanders in Nederland. De soorten, de verspreiding, de habitat en de voortplanting.

Wat zijn salamanders?

Salamanders zijn staartdragende amfibieën. Salamanders leven op vochtige plekken en hebben meestal water nodig voor de voortplanting. De Nederlandse salamanders leiden een verborgen bestaan en vaak zijn ze alleen te zien tijdens de voortplanting. Het zijn carnivoren.

Natuurlijke drinkpoel

Vroeger waren salamanders zeer algemeen maar door watervervuiling en verlies van habitat (zoals drinkpoelen voor het vee) zijn de aantallen in de afgelopen 50 jaar drastisch teruggelopen. Ook versnippering van leefgebieden zorgt voor een achteruitgang. Het woord salamander is afgeleid uit het Perzisch. Het stamt af van sām – andarūn: vuur van binnen.

In Nederland komen 5 soorten salamanders voor:
 

De Kleine watersalamander (Lissotriton vulgaris)

De kleine watersalamander is algemeen te vinden in Nederland en in andere gematigde delen van Europa en Azië. Het grootste deel van het jaar leeft deze salamander op het land maar in de voorplantingsperiode zoekt deze soort ondiep stilstaande tot langzaam stromend water op. In de winter houdt de kleine watersalamander een winterslaap op het land. De kleine salamander wordt ongeveer 10 centimeter groot.

De Kamsalamander (Triturus cristatus)

De kamsalamander of grote watersalamander is een van meest verspreid voorkomende salamanders in Europa. Omdat deze salamander heel gevoelig is voor verontreinigd water is het meteen ook een van meest bedreigde salamanders in Nederland. Het is de grootste inlandse salamander met een lengte tot wel 20 centimeter.

De naam Kamsalamander heeft het amfibie te danken aan de prachtige hoge kam die de mannetjes ontwikkelen in de paartijd.

De alpenwatersalamander (Mesotriton alpestris)

Deze in Europa vrij algemeen voorkomende soort is veruit de mooiste salamander die je in Nederland kunt aantreffen.

Vooral het mannetje heeft in de paartijd prachtige kleuren met veel blauw op het lichaam en de oranjerode buik die hem zijn naam heeft opgeleverd. Het is een echt Europese soort die in Nederland vooral in Limburg is te vinden. De soort leeft meestal in vochtige bossen of aan de waterkant.

De Vinpootsalamander (Lissotriton helveticus)

De vinpootsalamander, die ook wel zwemvoetsalamander of draadstaartsalamander wordt genoemd is een kleine, maximaal 9 centimeter lange salamander.

 

De vinpootsalamander is een algemeen voorkomende West-Europese soort die je vooral tegenkomt in de vochtige loofbossen. De salamander zijn bijzonder tolerant tegen allerlei waterwaarden en zelfs brakwater kan ze niet deren. Buiten de paartijd is de soort gemakkelijk te verwarren met de kleien watersalamander.

De Vuursalamander (Salamandra salamandra)  

De vuursalamander komt in Nederland alleen in de vochtige hellingbossen in Zuid-Limburg voor. Het is een echte landsalamander die als bijzonderheid heeft dat de jonkies al deels ontwikkeld ter wereld komen. De vuursalamander heeft felle kleuren om eventuele vijanden af te schrikken: het dier is giftig. Het dier heeft wat meer warmte nodig dan de kleine salamander en komt dan ook meer zuidelijk voor. Het is een bosbewoner.

Voortplanting

Alle Nederlandse salamander zijn afhankelijk van het water voor hun voorplanting. In het voorjaar, zodra de temperatuur hoog genoeg is, gaan de volwassen exemplaren naar het water om zich voort te planten. De eitjes worden meestal vastgekleefd aan waterplanten en de jonge salamander gaan net als kikkers eerst voor een larve stadium alvorens ze de transformatie naar mini salamander doormaken.

Voedsel

Feitelijk dien je twee fases te onderscheiden. In de larve fase eten ze watervlooien en kleine ongewervelde waterdieren. Zodra ze naar het land gaan eten ze allerlei insecten zoals regenwormen en naaktslakken.

Salamandervijver

Als je een vijver wilt inrichten voor salamanders dan is het belangrijk dat deze niet te diep is. Planten als kleine waterpest zijn prima om eitjes in af te zetten. Zorg dat er voldoende voedsel inzit zoals watervlooien. De rand van de vijver moet gemakkelijk zijn om eruit komen dus een licht glooiende helling is van belang. Zorg dat er in je tuin stukken vermolmd hout liggen onder de struiken. Daar houden ze erg van. Een kleine composthoop is geweldig om in te overwinteren.

Zet geen vissen in een salamandervijver. Deze zullen de larven opeten.

Succes met de salamander in jouw vijver!

 

Lees ook:

Kikkers en padden in Nederland

Reageren?

Registreer of log in om te reageren op een artikel.