Wat is r�ntgen straling? Is zo'n straling gevaarlijk of onschadelijk?

Röntgenfoto’s zijn tegenwoordig een onmisbaar hulpmiddel in de geneeskunde. Röntgenfoto’s dienen vooral om eventuele afwijkingen in een vroege stadium te ontdekken op de plaatsen die met andere onderzoeksmethoden onbereikbaar zijn. Röntgenfoto’s worden gebruikt voor het stellen van een diagnose, maar ook tijdens en na behandeling kunnen ze goed bruikbaar zijn.

Wat is röntgenstraling?

Röntgenstraling werd in 1895 ontdekt door de Duitse natuurkundige Wilhelm Conrad Röntgen. Kort daarna ontdekte hij dat de stralen door voorwerpen heen konden dringen en in 1896 maakte Röntgen de eerste röntgenfoto.

Röntgenstralen behoren tot elektromagnetische straling. Elektromagnetische straling is de overbrenging van energie zonder tussenkomst van materie. Radio- en televisiegolfen, radar en licht behoren tot de elektromagnetische straling. Ook zon en sterren zenden
elektromagnetische straling uit.

Gevaarlijk of onschadelijk

We hebben als het ware elke dag met elektromagnetische straling te maken: zonlicht, televisie kijken, computer etc. In die kleine hoeveelheden kan het dus geen kwaad, maar in grote hoeveelheden kan elektromagnetische straling veel schade verrichten.

Grote gevaar van straling is dat je het niet ziet, niet hoort, niet ruikt en niet voelt, maar het is er wel. Röntgenstralen, in grote hoeveelheden, kunnen namelijk splitsing van atomen veroorzaken. Hierdoor kunnen de lichaamcellen beschadigd raken, wat kanker tot gevolg kan hebben.

Röntgenfoto

Het is echter niet duidelijk vanaf welke dosis straling gevaarlijk begint te worden, daarom is grote voorzichtigheid met röntgenstraling noodzakelijk.
Bij het maken van een röntgenfoto wordt ALARA principe gehanteerd. ALARA staat voor ‘As Low As Reasonably Achievable’. Wat betekend dat een röntgenfoto altijd zodanig gemaakt moet worden, dat er met zo min mogelijk straling een zo goed mogelijk resultaat behaald wordt.
Röntgenfoto’s worden gemaakt voor onder andere kanker diagnostiek of botbreuk diagnostiek, maar daarvoor komt gelukkig niet iedereen in aanmerking. Röntgenfoto’s waarmee bijna iedereen wel eens te maken heeft, zijn de röntgenfoto’s die door de tandarts gemaakt worden.

Röntgenfoto’s bij de tandarts

De meest voorkomende röntgenfoto bij de tandarts is een zogenaamd bite-wing. Een bite-wing is een röntgenfoto van de kiezen. Deze foto’s worden gebruikt voor cariës diagnostiek. Op zo’n foto kan de tandarts zien of er gaatjes tussen je kiezen zitten. Tegenwoordig maken de meeste tandartsen twee bite-wings (links en rechts) elke 3-4 jaar. Zo kunnen de kleinere gaatjes op tijd opgespoord en gevuld worden, voordat ze groter worden en pijn gaan doen.
In het geval van kiespijn kan een tandarts ook besluiten om een foto te maken van een tand of kies die pijn doet. Op zo’n foto kun je vaak de oorzaak van pijn zien.
Er kan ook een OPG foto worden gemaakt. Een OPG foto is een röntgenfoto waarop je hele gebit komt te staan. Een OPG foto is vooral handig om een algehele situatie in de mond te kunnen beoordelen. Zo’n foto wordt vaak door de orthodontisten gebruikt om mede daardoor een behandelingsplan op te stellen. Ook in de kaakchirurgie wordt OPG foto gebruikt om bijvoorbeeld te kunnen zien waar de zenuwen lopen.

Pas op met röntgenfoto’s!

Als je zwanger bent, kun je beter geen röntgenfoto’s maken. Röntgenstraling kan namelijk onherstelbare misvormingen van een embryo veroorzaken. Het embryo is het meest gevoelig voor straling tussen de 2e en de 6e wee2 na de bevruchting.
Meld het altijd als je zwanger bent of vermoedt dat je zwanger kunt zijn! In de meeste gevallen kan het geen kwaad om röntgenfoto’s enkele maanden uit te stellen.

Tot slot een paar röntgen weetjes

- Niet alle cellen zijn even gevoelig voor de straling. De meest gevoelige zijn: embryonale cellen, beenmergcellen, lymfecellen en geslachtscellen.
- Bij een grote overdosis aan straling kun je een dodelijke stralingziekte krijgen.
- Door de EU zijn er verplichte richtlijnen opgesteld voor de maximumdosis die mensen mogen ontvangen.