De brughagedis is dat eigenlijk wel een hagedis? Hoe zien ze er uit en waar kun je ze tegenkomen?

De brughagedis, een levend fossiel.

De brughagedis is een reptiel, dat afstamt van het oer-reptiel. De eerste reptielen stammen al uit de tijd van zo’n driehonderd miljoen jaar geleden.

Wat is precies een reptiel?

 

Reptielen, soms ook wel kruipdieren genoemd, zijn koudbloedige, gewervelde dieren. Koudbloedige dieren hebben de warmte van de zon nodig om te bewegen, is het erg koud zitten ze stil of bewegen erg traag, warmen ze op door de zon kunnen ze soms heel snel rennen. Daarom kun je reptielen vaak vinden op zonnige plekjes, wordt het te heet, dan zoeken ze de schaduw op. Er zijn reptielen die planten eten, maar er zijn ook vleesetende soorten. Heel veel soorten reptielen zijn al uitgestorven en kennen we alleen nog van de fossielen. Een belangrijke groep uitgestorven reptielen is bijv. de vliegende reptielen.
Sommige mensen weten niet goed het verschil tussen reptielen en amfibieën, omdat ze wel wat op elkaar lijken. Maar er is een wezenlijk verschil, reptielen hebben een verhoornde geschubde huid, die weinig vocht doorlaat, amfibieën hebben een dunne huid, die veel klieren bevat om de huid vochtig te houden. Ze moeten regelmatig terug naar een vochtige omgeving en ze leggen hun eitjes in het water. Reptielen leggen eieren op het land. Bij uitgestorven dieren is het verschil tussen reptielen of amfibieën niet meer goed te zijn, omdat de verschillen vrijwel niet aan het skelet te zien zijn.

Reptielen worden onderverdeeld in vier groepen, waarvan de brughagedissen het dichtstbij de oer-reptielen komen, dat is te zien aan hun afwijkend skelet. Zo zijn bijv. de buikribben verbeend, zoals bij vissen, dit is overigens ook nog zo bij krokodillen. De schedel van de brughagedissen heeft nog vrijwel alle primitieve kenmerken van de schedels van oer-reptielen van tweehonderd miljoen jaar geleden, daardoor worden deze dieren weleens levende fossielen genoemd. De brughagedis is een aparte soort en wordt dus niet gerekend bij de schubreptielen, waar alle andere hagedissen onder vallen.

De reptiel soorten:
♦ Brughagedissen
♦ Krokodil-achtigen
♦ Schubreptielen (slangen, hagedissen en wormhagedissen)
♦ Schildpadden

De brughagedis.

 

In de natuur komt de brughagedis alleen voor op enkele eilanden bij Nieuw-Zeeland. Ze leven in bossen met weinig ondergroei en eten voornamelijk insecten. Ze voelen zich het best bij een temperatuur van 12 graden Celsius, dat is beduidend minder warm dan andere reptielsoorten. Ze zijn voornamelijk ‘s nachts actief en trekken zich vaak terug in hun hol.

Zo’n zestig miljoen jaar geleden zijn de vrijwel alle soorten uitgestorven, er zijn nog maar twee soorten in leven. In 1895 dreigde ook deze laatste soorten uit te sterven, daarom werden ze beschermd. Er is een project op het Karori Wildlife Sanctuary, een beschermd natuurgebied nabij Wellington met een oppervlakte van 225 ha, waar roofdieren geweerd worden met een hek, zodat de populatie weer kan aangroeien.
De gewone brughagedis en de brughagedis van North Brother Island, deze soorten lijken zo sterk op elkaar, dat ze nauwelijks te onderscheiden zijn. De naam brughagedis heeft hij gekregen door de opvallende bogen boven de ogen, die als een soort brug over de schedel lopen. Namen die ook gebruikt worden voor deze dieren zijn: Tuatara in Maori en Hatteria in het Pools en Tsjechisch.

 

Het uiterlijk

 

Een brughagedis kan met staart ongeveer een lengte bereiken tussen de 40 en 80 cm. Ze hebben een grijsgroen tot geelbruine kleur. De brughagedis heeft een krachtige bouw, met lange poten en een grote kop. Ze hebben een rugkam, die vanaf de kop tot aan de staart loopt.
Het vrouwtje is bij deze soort meestal groter als het mannetje.
Aan de schedel valt op dat de tanden versmolten zijn met het kraakbeen en de slaapvensters (brug) boven de oogkassen.

De voortplanting

Om zich voor te kunnen planten is er een echte paring nodig, daarna legt het vrouwtje maximaal 15 eieren in een hol dat ze in de grond heeft gegraven. De jongen ontwikkelen zich in de eieren en komen na dertien tot vijftien maanden uit. Brughagedissen worden behoorlijk oud en zijn pas op 20 jarige leeftijd geslachtsrijp. Op mijn speurtocht naar informatie over deze bijzondere dieren, kwam ik nog een opmerkelijk oud nieuwsbericht tegen op Dieren.blog.nl

 

 

Wil jij ook graag een brughagedis in levende lijve zien?

 

Hier in Nederland zijn bij mijn weten geen dierentuinen, die deze bijzondere soort hebben, wel zijn er verschillende mogelijkheden om reptielen te zijn. Meer daarover op: Twee keer reptielen kijken in Nederland.

 

Brughagedissen kun je wel zien in de :

 

Chester Zoo, Upton-by-Chester, Chester Engeland
Zoo Berlin, Budapester Straße 32, Berlin Duitsland, in het gedeelte van het aquarium.

Meer lezen van Mereltje kijk op Mereltjes jouwpagina of volg Mereltje op Mereltjes Blog

©Mereltje, juli 2011

Reageren?

Registreer of log in om te reageren op een artikel.