Wilt u wel eens een pannenkoek proeven zoals bijvoorbeeld Rembrandt van Rijn ze at? Of Joost van den Vondel? In dit artikel een pannenkoekrecept uit de Gouden Eeuw. Veel plezier met het bereiden van dit historische gerecht.

Eetgewoonten in de Gouden Eeuw

De 17e eeuw werd De Gouden Eeuw genoemd omdat de economie bloeide en Nederland een hoge positie innam in de wereldhandel. Wat aten onze voorouders eigenlijk en hoe werd het bereid? Pas aan het eind van de 17e eeuw werd het algemeen om koffie en thee te drinken. Meestal werd voorheen aan het ontbijt brood gegeten en mede of bier bij gedronken. (Mede is een oude drank, die door gisting uit gekruide honing werd verkregen). Men at meestal het middagmaal warm. Kalfsbouten, snijbonen met worst, grauwe erwten, ribstuk, lendestuk, witte bonen met pruimen of stroop. Ook allerlei soorten vis werden veel gegeten. Het avondmaal was meestal sober bestaande uit brood, boter en kaas. Een populair gerecht was dan ook de pannenkoek en waarschijnlijk ook omdat eieren in die tijd goedkoop waren.

Recept pannenkoek

1668 Om Groeninger Pannekoecken te backen

Neemt een pont Terwen-meel
drie Eyeren
een vierendeel Korenten (kwart van een pond krenten)
wat Caneel
dit soo in Boter vet gebacken

Om gemeene Pannekoecken te bakken

Neemt tot yder pont Tarwenmeel een pint soete Melck en 3 eieren * Zoete melk is melk met wat suiker erin

Om de beste slagh van Pannekoecken te backen

Neemt 5 of 6 Eyeren kleyn geklopt met schoon stroomwater
Doet 'er dan bij Nageln(kruidnagel)
Caneel
Foelie
Notemuskaet
Wat Sout

Beslaet et dan met Tarwenmeel soo dick als 't u belieft en backtse en stroytse met Suycker. Het wordt met stroom-water gedaen om datse met Melck of Room tay worden.

* Hierboven zie je dus beschreven dat pannenkoeken zowel met melk als zonder melk werden bereid.

Tafelgewoonten in de Gouden Eeuw

Het zal je misschien verbazen maar in de Gouden Eeuw werd er nog geen vork gebruikt! Men at met de vingers. Werden deze tijdens het eten te vet dan veegde men die af aan een servet dat serviette of monddwael werd genoemd. Men gebruikte houten etensplankjes en in de tweede helft van de 17e eeuw werd dit vervangen door tinnen en later porseleinen borden.

Vooraanstaanden uit de Gouden Eeuw

De bekende filosoof Descartes, van oorsprong een Fransman maar die 20 jaar in Nederland woonde en werkte. Van hem komt de stelling (ik denk dus ik besta).

Rembrandt van Rijn, wereldberoemd schilder van o.a. de Nachtwacht. En om niet te vergeten onze beroemde Neerlands dichter Joost van den Vondel. Ongetwijfeld zullen zij van bovenstaande pannenkoeken hebben genoten!

Tot slot een gedicht van Joost van den Vondel op jonkvrouw Isabelle le Blon:

Hier sluimert Isabel le Blom

Die als een roosje met de zon

Blijgeestig op haar steeltje stond

En riep met een bedauwde mond

Wat is de schoonheid, wat's de roem

der jongheid anders als een bloem?

Dit was haar eerste en laatste keer

Toen zweeg ze stil en sprak niet meer.

Ik wensch U smakelyk eten!

Bronvermelding: Pannenkoekrecept uit "De Oudhollandse Keuken ", W.A. Forbes