Wat is misleidende reclame? Wat moet u doen als u ermee geconfronteerd wordt? Dit en nog veel meer leest u in dit artikel.

Wat is misleidende reclame?

Misleidende reclame is moeilijk beknopt te beschrijven. In de Belgische wetgeving van 6 APRIL 2010 - Wet betreffende marktpraktijken en consumentenbescherming wordt in de artikelen 88 t.e.m. 91 uitgelegd wat misleidende reclame is en welke reclame onder deze vorm kan geïnterpreteerd worden.

Eenvoudig gezegd, reclame is misleidend als de adverteerder zaken beweert die onjuist zijn of belangrijke informatie weglaat. Ofwel, de reclame kan juiste informatie weergeven maar de adverteerder kan met behulp van bijvoorbeeld de presentatie van het product de consument zo ver krijgen het product te kopen, terwijl dat deze het normaal nooit zou kopen. Dit wordt ook gerekend onder misleidende reclame.
De adverteerder mag wel overdrijven in zijn reclame maar de waarheid mag niet ontbreken. Omdat kinderen een gemakkelijker slachtoffer zijn dan volwassenen voor misleiding, is reclame gericht tot deze doelgroep gebonden aan strengere regels.

Voorbeelden van wanpraktijken

Beweren dat een product ziekten kan genezen;
Producten aan zeer lage prijs labelen maar over een te kleine voorraad beschikken;
Beweren dat een product slechts gedurende een beperkte tijd beschikbaar is, terwijl dit in de realiteit ander is;
Beweren dat een winkel gaat stoppen wanneer dit niet het geval is;
Een klantendienst aanbieden in een andere taal dan deze gebruikt bij verkoop aan de consument én deze hiervan niet op de hoogte was.

Wat moet u doen bij een klacht?

België

Klacht kan ingediend worden bij de Algemene Directie Controle en Bemiddeling. Er kan ook een klacht ingediend worden bij JEP (= Jury voor Ethische Praktijken in reclame). Dit orgaan onderzoekt of reclameboodschappen die verspreid worden via de media (dagbladen, magazines, radio, televisie, internet, …) overeenkomen met de wetgeving rondom reclame.
Het onderzoekt klachten van consumenten enerzijds en behandelt vragen om adviezen anderzijds. Het is niet bevoegd om juridisch advies te geven.

In België werden in 2010 in totaal 479 officiële klachten genoteerd. In de meeste gevallen ging het om misleidende autoreclames maar ook de TV- en internetsector kennen de trucjes wel om de klant tot hen te lokken. Dit is dan ook een belangrijke categorie die aangevinkt werd bij het onderdeel klachten.

http://www.jep.be/nl/

Nederland

Men kan klacht indienen bij de Reclame Code Commissie (RCC). Deze Commissie gaat na of verspreiders van reclame zich aan de Reclame Code houden. Bij een klacht gaat men de advertentie onderzoeken en oordeelt de Commissie of deze in strijd is met de Nederlandse Reclame Code (NRC). De beoordeling van reclame kan ook gebeuren zonder dat er een klacht is binnengekomen.

https://www.reclamecode.nl/consument/default.asp?paginaID=0

Hoe kunnen kinderen beschermd worden tegen reclame?

Veel onderzoekers geloven niet er effectieve manieren zijn om kinderen te beschermen tegen de invloed van reclame. Enkele ‘oplossingen’ die aangeboden worden, zijn:

Kinderen minder televisie laten kijken/
Reclameopvoeding op school: kritisch leren omgaan met reclame. Echter, in hoeverre gaat een kind van pakweg 7 jaar deze theorie kunnen/willen omzetten in de praktijk?
Ouders kunnen samen met het kind naar de reclame kijken en ze uitleg geven bij wat ze zien.
De opvoeding van het kind zelf/

In Vlaanderen geldt al sinds 1995 de 5-minutenregel: Adverteerders mogen 5 minuten voor en na een kinderprogramma geen reclame uitzenden.

Het is in ieder geval hedendaags niet meer zo gemakkelijk het kind te vrijwaren van reclame. Televisie is niet langer meer het enige medium dat reclame uitzendt én het kind veel met in contact komt. Reclame wordt nu ook veelvuldig verspreid via sociale media op het internet (Facebook, Twitter, …), via emails, via GSM, in de bioscoop, … Daarom is het belangrijk dat ouders in de opvoeding van hun kind al snel duidelijk maakt dat er verstandig met geld dient omgegaan te worden.

Enkele concrete voorbeelden van misleidende reclame

In 2011 werden de filialen van Lidl in België beschuldigd van misleidende reclame. Volgens de klachten boden ze promotieartikelen aan zonder dat er voldoende voorraad beschikbaar was. Hiervoor kreeg Lidl een geldboete van €27.500.
Nog in 2011 werd Reebok in de Verenigde Staten aan de schandpaal genageld. Reebok beweerd dat enkele modellen van hun sportschoenen de bil- en beenspieren meer zouden versterken dan andere merken, terwijl dat hier geen/onvoldoende bewijs voor was. Hun boete lag al iets hoger dan dat voor Lidl: $25.000.000 !
Begin februari van dit jaar kregen bewoners van Zemst (België) een reclamebericht in hun brievenbus van Bayard Europe. Het ging om reclame voor waterontharding. De structuur van het document (opmaak, zwarte zakelijke tekst, …) gaf de bewoners de indruk dat het om een bericht van de gemeente ging, terwijl er geen enkel verband tussen de gemeente en Bayard Europe bestaat. Omwille van deze manier van reclametentoonstelling werd er klacht ingediend.

De brief die de bewoners van Zemst in de brievenbus kregen.

Op de site van JEP kan u eveneens concrete voorbeelden van misleidende reclame vinden (resultaten sinds 1999). Hierop staan alle dossiers op die ze behandeld hebben na indiening van een klacht en welke beslissingen ze hebben gemaakt. U kan de klachten zoeken op naam van de adverteerder (bv. Campina), op naam van het product of dienst (bv. Lipton Ice Tea Light), per producten of dienstencategorie (bv. cosmetica), op basis van onderzoekscriteria (bv. wettelijkheid), op soort media (bv. televisie). Ook heel interessant is dat u zoekresultaten kan sorteren op de soort beslissing die er is genomen geweest.

Voor de Nederlandse consument is er ook de mogelijkheid om beslissingen van de RCC op te zoeken (resultaten sinds 2007). Opzoekwerk kan wel niet zo gedetailleerd gebeuren als bij JEP; er kan enkel gezocht worden op datum, dossiernummer, trefwoord of soort uitspraak.

Bronnen tekst

https://www.reclamecode.nl/
http://www.consuwijzer.nl/Consumententhema_s/Misleidende_reclame
http://www.jep.be/nl/
http://economie.fgov.be/nl/geschillen/klachten/welke_klachten_terecht_ADCB/Reclame/Publicite_trompeuse/
http://www.sociumi.be/downloadbare_pdf's/pub_web/Reclameopvoeding_web.pdf
http://www.ejustice.just.fgov.be/cgi_loi/change_lg.pl?language=nl&la=N&cn=2010040603&table_name=wet