DIt levensechte verhaal is een eerbetoon aan mijn pake en mijn oom.

MIJN HOMMAGE AAN MIJN PAKE EN MIJN OOM JOHANNES!

DE WIELEN

Mijn grootvader van mijn moeders kant is voor mij een zakelijk genie. Hij had wat geld gespaard met het verkopen van consumptie ijs. In de crisistijd jaren begin jaren dertig, [crisissen blijven komen en gaan] kocht hij het wonderschone met rieten dak bedekte, meest begeerde hotel restaurant van Friesland: ‘De Wielen’ zo genoemd naar het meer waar het aan lag tussen Leeuwarden en Groningen. Veel sterren traden op in de Harmony in Leeuwarden o.a.Buzieau, Snip en Snap en zelfs vlak na de oorlog Vera Lynn. Zij heeft nog voor me gezongen [Lees Muziek heelt] Na hun optreden logeerden ze bij mijn pake. Ik gebruik het woord logeren opzettelijk, natuurlijk betaalden ze er voor, maar ze ervoeren het als een logeerpartij.

                                                   Buzieau vooral bekend van: ''Mens durf te leven'

VERZET

In de oorlog pleegde hij op zijn komisch, krachtige wijze verzet tegen de Duitsers. De Duitsers waren gek op hem en zijn taveerne en frequenteerden het regelmatig. Hij had  gymringen midden in de eetzaal bevestigd en demonstreerde regelmatig zijn turntalenten. De Duitsers die gevoelig zijn voor spierkabels en kunde applaudisseerden luid voor zijn demonstratie: ‘Kraft durch Freude” Hij accepteerde dat met overdreven vormelijkheid waar de Friezen ook om moesten lachen. Als in een soort Fawlty Towers, liep hij met geheven benen naar de Duitsers, zwierde uitgebreid met zijn arm opzij en serveerde het gerecht uiterst zorgvuldig. Daarna sloeg hij zijn hakken tegen elkaar en vroeg :’ Alles nach Wunch’  . De Duitsers vonden hem wel komisch en mijn pake vertelde me dan dat het best een gezellige tijd was.

JUDEN UNERWUNCHT

 

Maar de gemoederen vertoonden een volte face toen De Duitsers een bord op zijn toegangshek plaatsten met: 'JUDEN UNERWUNCHT'’. Het merkwaardige was dat mijn pake ook veel Joden onder zijn clientèle had en tot nog toe had dat nooit problemen gegeven. Joden die met Duitsers kaarten en zelfs, gezamenlijk, liederen van Schubert zongen.

Buiten klonk rumoer. Pake keek naar buiten zag een aantal Joden bij de ingang die aarzelden om binnen te komen. In de eetzaal waren Duitsers aan het genieten van pake’s boerenkool met veel worstgerecht en het bier vloeide. Pake hoort de consternatie buiten en loopt er op af. Ziet het bord, loopt naar de garage en pakt een tank met benzine, gooit de inhoud over het bord en pakt zijn aansteker en onder luid gejuich ontsteekt hij een vreugdevuur.

Dan loopt hij naar binnen en beseft tegen Duitsers moet je nooit onderdanig doen. Hij gaat in de aanval en vraagt op luide toon:’ wie van jullie heeft dat bord opgehangen’? Alle Duitsers blijven stil, tot de hoogste in rang zegt: ;’Fuhrer’s Auftrag’. Dan zegt mijn opa: 'Iedereen is hier welkom, maar als er een Jood wordt tegen gehouden, komen jullie er niet meer in' terwijl hij achteloos een Christushang aan de ringen doet. Zoveel lef en hooghartigheid doet de Duitsers afdruipen, stil sluipen ze naar buiten. Mijn opa heeft hier nooit meer iets over gehoord. Wel gonsden de geruchten door tot diep in Leeuwarden en zelfs Groningen.  

JOHANNES DE ZOON VAN PAKE

Als kind was ome Johannes mijn lievelingsoom. Ik was geboren in 1945 en mijn pake’s vrouw was aan kanker overleden. Pake verloor mede daardoor al zijn fysieke en mentale kracht en werd dement, maar door mijn oom Johannes en zijn vrouw liefdevol verzorgd. Ome Johannes bouwde een ijsfabriek in Leeuwarden met het geld van pake. In een grote schuur achter het ijsrestaurant, draaiden banden met katrollen en veel technische apparatuur. Het ijs werd in emmers met chocola gedipt. Allemaal heel fascinerend voor een 9 jarig kind. Plotseling duwt hij een deur open ik zie een witte nevel en hij duwt me heel vertrouwelijk naar binnen. Maar sluit snel de deur. Mij alleen achter latend in zomerkleding en een ijskoude cel. De deur is op slot. Ik zie de in dozen verpakte chocodips en roep terwijl ik een pak openscheur: ’ik eet al Uw ijsjes op hoor’. Lachend doet mijn oom de deur weer open en zegt 'kom we gaan bij je tante Aaltje een sorbet halen'. In die tijd hadden ze nog niet gehoord van onderkoeling maar ik zat te trillen als een wesp. Mijn tante ziet het en oom krijgt er flink van langs als ze het verhaal hoort. Ze neemt me mee onder de hete douche en droogt me heel stevig af.

AVOND UREN

Doutscke de hulp bleef beneden, de gasten bij voorkeur sorbets, serveren. Boven kropen we rond de kachel, ook mijn inmiddels dementerende pake en dan begon mijn oom te filosoferen over allerlei onderwerpen. Meestal filosofisch of religieuze thema’s. Oom Johannes was atheïst. Ik herinner me een aantal beweringen van hem. ‘Dood is dood’ zei hij ‘alleen in wat je nalaat leef je verder, zoals in de eerste plaats in je kinderen en je werk'. Zijn gezicht veranderde in zorgelijk. ‘Taco we kunnen geen kinderen krijgen, maar ik beschouw je als mijn zoon’. Ik kreeg tranen in mijn ogen.

OME JOHANNES MAAKT EEN AFSPRAAK MET GOD.

Ik zat op de school met de bijbel en was heel gelovig. De meester beweerde dat iedereen dood ging. Ik zei niets, maar wist natuurlijk heel goed, dat ik nooit dood zou gaan. ‘He, Taco wakker worden, ik sliep niet oom, ik was aan het denken’. Hij zegt: ‘ nadenken, mijn jongen, dat zouden meer mensen moeten doen in plaats van ambtenaar te spelen in dit leven en als hoogtepunt van de week naar de kerk gaan en zich bang en wijslaten maken dat ze in de hel komen, als ze zich niet rein gedragen. Dan verandert zijn intonatie, hij spreekt heel zacht. Mijn oom had ook toneelspeler kunnen worden. ‘Ik heb een afspraak gemaakt met hem’. ‘Met God oom zeg ik bewonderend’.
Ik zie hem wel in staat met zijn enorme kennis, contact te maken met mijn HEER. ‘Ja Taco ik zal je de overeenkomst vertellen: ‘ALS U ZICH NIET MET MIJ BEMOEIT ZAL IK MIJ NIET MET U BEMOEIEN’ ‘En ik moet zeggen hij heeft zich redelijk aan de afspraak gehouden. Maar die zoon die ik zo graag wil, zal ik toch zelf moeten regelen. Het is mijn eer te na om hem te vragen mij te helpen’. Het zou mijn afspraak met God ondergraven. Ik denk diep na ''maar oom als U met hem hebt gesproken kan U toch niet anders dan in hem geloven'. 'Wijsneus het was een eenzijdig gesperk, alleen ik was aan het woord, van hem hoorde ik niets'. 

IJSVERKOOP OP DE MARKT

De volgende dag rijdt hij een grote kar met aanhanger de markt van Leeuwarden op. Opent de deuren en zegt: ‘Taco je gaat vandaag heel veel ijs verkopen’. ‘Je roept alleen maar ijsjes te koop, ook schepijs en het loopt vanzelf’. Hij had gelijk ik kwam handen tekort en verkocht in 1955 voor honderden guldens aan ijs, meer dan zijn venters die met hun karretjes rond reden. Des avonds gaf hij mij een blauw briefje, een tientje bijna het halve weeksalaris van mijn vader. Het geld werd geteld en de venters kregen hun gulle deel. Mijn oom moest zo wel erg rijk worden.

MET EEN AMERIKAANSE JEEP REDEN WE DE ELFSTEDENTOCHT!

De volgende dag nam hij mij mee in de Amerikaanse JeepPickup. Achterin was een waanzinnig grote generator gebouwd vol met ijs; dat we door heel Friesland verkochten. We volgden de elfstedenroute, in alle plaatsen werd grif in gekocht. Plots betrekt het weer, donder en bliksem en een waterval aan regen, de lucht wordt zwart. De auto begint te planeren en we rijden een sloot in. Door de schok springen de deuren open van de generator en ik zie in de spiegel allemaal ijsjes in het gras en water. Plots stopt de regen en de plaatselijke jeugd van Workum zie ik op ons afrennen. Ik weet waar ze op afgekomen. Gooi nog wat ijsjes in de generator. Stop zegt mijn oom laat liggen ze zijn voor de kinderen..gul als hij was. Hij vraagt de grootste jongen of hij een trekker kan regelen en een journalist. De journalist is  er als eerste en mijn oom geeft hem wat geld en vraagt of hij foto’s wil maken voor de Friese krant. De volgende dag prijkt een grote foto van de slee met Van Akkers ijs in de krant. Daaronder het verhaal en de gratis ijsjes. Hij heeft een enorme publiciteitsstunt.

OVERLIJDEN EN ERFENIS!

Toen mijn pake overleed was er een hele strijd om de erfenis. Broers en ook mijn moeder, de zus van Johannes eisten een evenredig deel van pake’s nalatenschap. Het werd een heftige strijd. Oom Johannes had natuurlijk veel geld van pake in zijn zaak gestoken. Erfenissen zijn vaak de aanleiding dat hele families uit elkaar vallen dat leerde ik toen al.

DOOD EN LEVEN

We kregen een onverwachte surprise. Ome Johannes en Aaltje hadden een gezonde zoon gekregen en ze noemden hem…..JOHANNES. Mijn oom, die een melancholische aanleg had, voelde zich bevrijdt van al zijn plichten en strijd op dit ondermaanse en overleed aan een hartstilstand. [De reden is een aanname]. Omdat mijn ouders in onmin lagen met de familie, vroegen ze mij naar de begrafenis te gaan, wat ik met gemengde gevoelens, maar met alle liefde deed.
Ik zag Aaltje en haar baby Johannes en we barsten samen in tranen uit. De baby doet onmiddellijk mee in crescendo!

Reageren?

Registreer of log in om te reageren op een artikel.