Wat zijn de Keltische talen en hoe is de ontwikkeling van de Keltische talen gegaan?

Net als de meeste talen die in Europa gesproken worden, behoren de Keltische talen tot de Indo-Europese taalfamilie.
Het idee dat er ooit één oude taal was, die zich vervolgens ging afsplitsen, is heel oud. Sir William Jones heeft de theorie over Indo-Europese talen als eerste uitgesproken in 1786. Daarna werd de theorie door velen onderzocht en er werden meerdere bewijzen gevonden dat er inderdaad zo’n oertaal bestond.
In moderne theorieën wordt er over Proto-Indo-Europees gesproken. Deze taal of de dialecten ervan die zeer op elkaar leken werd waarschijnlijk gesproken door de mensen die ergens rond Zwarte Zee leefden voor 5000 VC. Daarna begon de Proto-Indo-Europees zich afsplitsen, wat natuurlijk een directe gevolg van migratie was. Doordat de volkeren steeds verder van elkaar gingen wonen en dus veel minder contact met elkaar hadden, gingen de dialecten van deze volkeren steeds minder op elkaar lijken en uiteindelijk gingen ze zich in verschillende talen en taalgroepen vormen. Dit zijn de zogenaamde subgroepen van de Indo-Europese talen: Germaans, Italisch, Romaans, Hellenisch, Slavisch, Baltisch, Indo-Iraans en Keltisch.
De territorium waar de Indo-Europese talen zich gingen verspreiden, werd steeds groter en uiteindelijk werden de Indo-Europese talen op verschillende plaatsten van Europa tot India gesproken, wat de naam van de taalfamilie verklaart.

Ontwikkeling en Verspreiding van de Keltische Talen

Een van de afsplitsingen van de Proto-Indo-Europees was Proto-Keltisch. Er wordt vanuit gegaan dat de oorspronkelijke Keltische talen en dialecten werden gesproken van West Europa tot Kleine Azië. Proto-Keltisch werd tot de eerste millennium VC gesproken en vlak daarna ontstond er de eerste afsplitsing – Hispano-Keltisch, dat op het territorium van Iberische schiereiland gesproken werd. Een andere taak van Proto-Keltisch was Gallisch. Gallische talen en dialecten werden gesproken van Centraal Europa tot Kleine Azië. De rest van de Proto-Keltische dialecten gingen zich ontwikkelen tot Goidelisch en Brettonisch.
Het is heel moeilijk om precies te zeggen wanneer gingen al die taken van de Keltische talen ontstaan. De eerste geschriften werden gevonden in Lepontisch (een variant van Goidelische dialecten) circa 600 VC. Een ander geschrift in Transalpische Gallisch stamt uit de 300 VC
Bij de meeste Keltisch stammen was er toen nog helemaal geen sprake van de schrijftaal. Verschillende Keltische talen hebben door de tijd vijf schrijfsystemen gehad.
Hispano-Keltisch maakte gebruik van Iberische tekens. Lepontisch werd in de Etruskische tekens opgeschreven. Sommige andere varianten van Gallisch maakten gebruik van Griekse tekens en wat later, toen Romeinse Rijk steeds meer invloed kreeg op de levens van de Kelten, werd er steeds vaker Latijns alfabeet gebruikt. Ieren hebben tussen vierde en achtste eeuw gebruik gemaakt van door hun uitgevonden Ogam schrift.
De oude Keltische talen werden in twee grote groepen verdeeld: Continentaal Keltisch en Insulair Keltisch. Continentale Kelten spraken de bovengenoemde Hispano-Keltische en Gallische dialecten en Insulaire Kelten spraken Brittonische en Goidelische talen en dialecten.
Gallisch sprekende Kelten hebben grote territoria van Europa bewoond. Galatische stammen, die ook Gallische dialecten spraken, bewoonden Balkanen tussen 200 VC en 500 AD (daarna zijn ze waarschijnlijk geassimileerd met de volkeren van Balkanen). Vele Gallische stammen hebben grote gedeelten van Frankrijk, Noord Italië, België, Centrale en Zuid Duitsland, Zwitserland en Zuid Oostenrijk bewoond tussen de 500 VC en 400 AD. Na de vijfde eeuw van onze jaartelling is de Gallische taak van Keltische talen uitgestorven, hoogst waarschijnlijk door de Romanisatie van de Gallische Kelten.

Hispano-Keltisch sprekende stammen hebben de territorium van de moderne Portugal en Noordwestelijke gedeeltes van Spanje bewoond. Het uitsteven van de Hispano-Keltische dialecten begon, net als in Gallische gedeeltes van Europa, met het Romeinse occupatie vanaf tweede eeuw VC. Tussen het begin van onze jaartelling en (hooguit) een paar eeuwen later is de Hispano-Keltische taak ook uitgestorven.
Insulaire Kelten hebben de territorium van moderne Groot-Brittannië en Ierland bewoond.
Bretonisch sprekende Kelten hebben vooral de territoria van moderne Wales en Engeland bewoond vanaf ongeveer 400 VC. Maar tussen tweede eeuw VC en achtste eeuw AD bewoonden ze ook gedeeltes van Ierland.

Vanaf de eerste eeuw VC begonnen de Romeinse troepen ook deze gebieden te veroveren. Hierop volgden de veroveringen van Saxen en Normandiërs en plaatselijke veroveringen van Vikingen. Met elk golf van de veroveringen werden de gebieden, die door de Bretonisch sprekende stammen bewoond werden, steeds kleiner en de aantalen van de sprekers ook. Vooral in Wales was de taalonderdrukking vanaf eind 16e eeuw tot en met 19e eeuw erg groot.
Maar desondanks heeft de Brittonische taak van Keltische talen het overleefd en worden tot de dag van vandaag.
Goidelisch sprekende Kelten hebben zich eerst in Ierland gevestigd tussen 500 en 400 VC. Aan het eind van de derde eeuw migreerden Ieren naar Wales, maar vooral naar Schotland en Isle of Man. Schotland was tot late Middeleeuwen bijna volledig Goidelisch sprekend en Ierland en Isle of Man waren dat tot 17e eeuw. Het verdringen van Goidelische talen begon met Engelse occupatie. Het periode van grootste onderdrukking van de Goidelische talen bevond zich tussen de 17e en 20e eeuw. Ook deze taak van Keltische talen wordt nog steeds gesproken.