De vele Xead-artikelen over Nederland beter gaan over hoe het beter kan, wat er mis is en welke acties er moeten worden opgezet. De website vermeld zelf 28 punten waar de ‘partij’ voor staat. Een kritische noot.

Hoe goed is het in Nederland eigenlijk?

De website Nederlandbeter.nl komt met de volgende stelling:
Nederland is ziek ! Behoorlijk ziek. De inwoners worden ook al ziek !
Ziek van verdriet, ziek van alle negatieve dingen die mensen moeten ervaren.
Ziek van het instorten van ons mooie Nederland.

De vraag is dan: hoe ziek eigenlijk. Is het een griepje, een ernstige aandoening of liggen we al op de intensive care? Dat pluis ik even uit in een vergelijking met andere patiënten (landen). 

Het welvaartsniveau

Nederland is een welvarend land, laten we dat niet ontkennen. We hebben een open economie waar veel handel wordt gedreven met het wereldwijde buitenland. We hebben de afgelopen decennia een redelijk stabiele economie opgebouwd met weinig inflatie. Tot vorig jaar was het financieel een gezond land maar dat brokkelt door de Europese crisis en financiële crisis nu wel wat af. Toch zijn we nog steeds een belangrijke Europese speler op het gebied van transport, voedselverwerking, chemie, olieraffinage en de fabricage van elektrische apparaten.

De welvaart per hoofd van de bevolking (dus rekening houdend met de absolute omvang van de bevolking) is in Nederland in 2009 het op een na hoogste van de EU-landen. Alleen Noorwegen was nog welvarender. Het is logisch dat een land waar het economisch goed gaat, ook een breed aanbod aan vrijetijdsvoorzieningen heeft en een goede mobiliteit kent: er valt immers meer te kiezen. We besteden vrije tijd op verschillende manieren (luieren, vakantie in voorjaar, zomer, herfst en of winter, weekendje weg) en gaan steeds vaker en verder weg op vakantie.

 

Conclusie: we zijn best welvarend in dit land. Moet dat nog beter?

Veel vrije tijd of zijn we gejaagd?

Iedereen heeft een gelijke hoeveelheid tijd ter beschikking, namelijk 24 uur per dag en 168 uur per week. Er blijkt sprake van bepaalde constanten in de besteding van die tijd (iedereen heeft immers tijd nodig om te rusten en te eten), maar ook van variatie.

De tijdsbesteding van Nederlanders en mensen in 15 andere Europese landen leert dat er veel gelijkenissen bestaan (figuur hieronder).

Persoonlijke verzorging (incl. slapen) vergt ongeveer 11 uur per dag (8 uur slapen, 2 uur eten, 1 uur douche/aankleden/opmaken/overig). Betaald werken kost gemiddeld 2:40 uur per dag (iedereen in leeftijdscategorie 20-74 én weekenddagen meegenomen in gemiddelde) en huishoudelijk werk 3:10 uur. Nederlanders van 20-74 jaar hebben gemiddeld 5:24 uur vrije tijd per dag. Dat is de tijd die resteert na aftrek van alle verplichtingen, persoonlijke verzorging en reistijd. Zo’n 1,5 uur per dag wordt besteed aan reizen van en naar werk, winkels en voorzieningen, de sportclub, het halen en brengen van kinderen, enzovoort. Elk etmaal gaat dus zo’n 45% van de tijd van Nederlanders naar persoonlijke verzorging, is ongeveer een kwart van de dag gevuld met verplichtingen, wordt 5% van de tijd besteed aan reizen en kan circa 25% vrij worden besteed.

Conclusie: we hebben best veel vrij te besteden tijd in dit land. Moet dat nog meer?

Het druk hebben of doen we druk?

Als je de vraag stelt ‘hoe gaat het met je’ krijg je vaak het antwoord “druk-druk-druk”. Ach dat blijkt in vergelijking met andere landen wel mee te vallen. Tijdsdruk voelen is een subjectief begrip. Of mensen tijdsdruk ervaren hangt af van het aantal verplichtingen waarvan ze het gevoel hebben die te moeten combineren, of men kan tijdsdruk ervaren doordat juist veel tijd aan een bepaalde activiteit besteed moet worden (lange werkweken). Internationaal onderzoek wijst op een toename van het aandeel mensen dat zich gejaagd voelt, maar men is het er tegelijkertijd niet over eens of mensen het op de lange termijn en in verschillende landen nu ook objectief gezien drukker hebben gekregen. In Nederland, Finland, Slovenie, Polen en Bulgarije is een uitgebreid tijdsbestedingsonderzoek (via bijhouden dagboek) uitgevoerd die met elkaar vergeleken kan worden. Nederlanders blijken het minst vaak aan te geven dat zij een dagboekdag als gejaagd hebben ervaren. Ook geeft de meerderheid van de Nederlanders − vrouwen en mannen − aan zich bijna nooit gejaagd – een gebruikelijke indicator voor gevoelens van tijdsdruk- te voelen (figuur hieronder).

Nederlanders zijn en voelen zich het minst drukbezet, maar verbazen anderzijds wellicht omdat veel Nederlanders aangeven dat ze het regelmatig te druk hebben en zij verschillende mogelijkheden zien om de balans tussen werk en privé te verbeteren.

Conclusie: we zeggen dat we het druk hebben, maar voelen weinig tijdsdruk in dit land.

De vergrijzing

Nederland telt in 2011 bijna 16% 65-plussers en is hiermee minder vergrijsd dan veel andere landen in de EU-27 (zie figuur hieronder).  Daarmee vormen we de middenmoot in Europa (gemiddeld 17% 65-plus). Dat heeft voor een deel te maken met het effect van de babyboomgeneratie, de omvangrijke generatie die geboren is in de periode 1946-1970. Vrouwen van deze generatie hebben in de jaren zeventig in absolute zin weer veel nakomelingen gekregen. Sinds halverwege de jaren zeventig worden per vrouw echter minder kinderen geboren in Nederland. Landen met het grootste percentage 65-plussers zijn Duitsland en Italië (ruim 20%). De kleinste percentages zijn te vinden in Ierland en Slowakije (rond de 12%).

Conclusie: we zitten als land qua vergrijzing op het gemiddelde van de EU-landen.

 

De gezondheidszorg

In Nederland geven we 12% van ons bruto binnenlands product (BBP) uit. Na de VS is dit het hoogste van alle onderzochte landen in 2009. We blijven steeds langer leven, zelfs de pensioenleeftijd moet hiervoor omhoog, en blijven ook steeds gezonder langer leven. De verwachting dat we dat in (redelijk) goede gezondheid oud worden.  Natuurlijk geldt dit niet voor iedereen en zijn er vele verschillende routes om oud te worden (of niet).

Op zich is de gezondheidszorg in Nederland van een hoog niveau, heeft iedereen een huisarts en tandarts in de buurt, een eerstehulppost “om de hoek” en op redelijke afstand een ziekenhuis. In 2009 zijn er totaal 137 ziekenhuizen waarvan 8 academische ziekenhuizen. Ook zijn er 83 buitenpoliklinieken. Dit betekent dat er voor elke 121.600 mensen een ziekenhuis is of zelfs per 75.700 mensen een ziekenhuis of buitenpolikliniek. Standpunt 17 van Nederlandbeter gaat over meer kleinere ziekenhuizen. Zijn er nog niet genoeg dan??
Nederland doet mee in internationaal onderzoek naar vele ziekten, medicijnen en behandelingen. Dat kan omdat we juist grote en gespecialiseerde ziekenhuizen hebben. Meer kleinere lijkt mij dus niet nuttig.
“We” hebben zelfs teveel operatierobots voor prostaatkanker aangeschaft….
Vergelijk onze luxe qua gezondheidszorg eens met landen ver van ons vandaan: daar moet men dagen lopen, terwijl ze ziek zijn, naar een ‘huis’arts of ziekenuispost(je).

Conclusie: Ook al kost de gezondheidszorg veel en betalen we een aanzienlijk deel van ons inkomen aan zorg, toch kunnen we er allemaal (bijna) onbeperkt een beroep op doen.
Gratis gezondheidszorg bestaat niet (standpunt 2 van NLbeter).

Het opleidingsniveau

Het Nederlandse onderwijs staat op een redelijk hoog peil. Het kost ons ook een paar centen, maar dan heb je toch een redelijk goed functionerend opleidingssysteem. Dat is voor een groot deel al gratis, zoals Nederlandbeter wil (standpunt 25). Wel worden ouderbijdragen gevraagd en voor HBO en Universiteit wordt collegegeld gevraagd. Het door student of ouders te betalen bedrag staat in geen verhouding tot de kosten van dergelijk onderwijs. Zelfs vanuit Engeland en andere landen komen studenten naar Nederland omdat ons collegegeld vele malen lager is en het niveau toch hoog.
Moet het dan allemaal gratis zodat nog meer buitenlandse studenten komen ‘profiteren’?

In vergelijkingen met andere landen scoort Nederland over het algemeen redelijk tot goed en ouders en andere burgers zijn tevreden over de kwaliteit van de school en de leraar. Dit is de  conclusie van de Onderwijsraad in 2005. Ook stelt deze raad in 2005 dat er nog te weinig aandacht is voor de socialisatietaak van het onderwijs, waaronder het bijbrengen van cultureel en historisch besef. Ook verlaten te veel mensen het onderwijs zonder startkwalificatie en worden talenten soms onvoldoende uitgedaagd. Verder is er een gebrek aan kennis over de effectiviteit van onderwijsbeleid en is de animo voor het leraarsberoep gering. Om aan de maatschappelijke verwachtingen te voldoen is een aantal zaken essentieel.
In 2009 concludeert de Onderwijsraad dat de prestaties van Nederlandse leerlingen internationaal gezien nog steeds heel behoorlijk zijn (subtop), maar het aantal leerlingen met een laag niveau van leesvaardigheid de laatste jaren is gegroeid. Verder zijn de wiskundeprestaties (van vooral meisjes) de afgelopen tien jaar gedaald.

Ook de resultaten van toetsen van de taal- en rekenvaardigheden van eerstejaarsstudenten in het hoger onderwijs zijn een reden tot zorg. Ten opzichte van het buitenland presteren Nederlandse jongeren tot 15 jaar nog steeds goed. Op enkele ranglijsten zijn we echter wel gezakt ten opzichte van een aantal jaren geleden.

Conclusie: op onderwijsgebied staan we er redelijk goed voor,
maar een verbeterslag is noodzakelijk.

 

De mobiliteit

We kunnen in Nederland al jaren lang 11% van ons inkomen uitgeven aan onze verplaatsingen en elke dag brengen we 75 minuten van onze kostbare tijd door met ons verplaatsen. Doordat het inkomen stijgt, kunnen we ons ook duurdere vervoermiddelen veroorloven en sneller reizen: dus langere afstanden afleggen (dat weer meer kost). Van paard naar kar naar stoomtrein naar fiets naar brommer naar auto naar TGV. Van auto’s hebben we er inmiddels ruim 7 miljoen in Nederland en op bijna 17 miljoen inwoners betekent dat een autobezit van 41% ofwel op elke vijf mensen (inclusief kinderen) hebben er twee een auto. Van alle volwassenen tussen 20 en 80 jaar (dat zijn er iets meer dan 12 miljoen) heeft 58% de beschikking over een eigen auto. Vergelijk dat eens met andere veel armere landen waar ze nog niet een fiets hebben en aan de bus of trein moeten hangen.

 

 

 

 

Doorgroeien naar 20 miljoen inwoners (standpunt 5 van NL-beter) betekent een groei in het aantal auto’s, fietsen, woningen, noodzakelijke werkgelegenheid(sgebieden), meer wegen, minder ruimte, etc.
De groei van het aantal auto’s alleen al is (bij een gelijkblijvend autobezit) net als de inwonersgroei van 16,7 naar 20 miljoen 20%; dus naar 8.400.000 auto’s in Nederland (nu 7.000.000). Dus nog meer files...!

Gratis openbaar vervoer (standpunt nr. 1 van NL beter) is in een enkele stad doorgevoerd voor 65+-ers en een aantal steden heeft een goedkoop OV-kaartje geïntroduceerd. Sinds 1 juli 1997 is in Hasselt de stadsbus gratis voor iedereen en de streekbus gratis voor Hasselaren binnen de stadsgrenzen.
In Hasselt is het gratis openbaar vervoer vooral gebaseerd op sociale motieven; in een aantal Nederlandse steden wordt het vooral als wapen tegen de files en congestie in de stad ingezet.

Conclusie: klaag niet over files: de file dat ben je zelf.
En, gratis (OV) bestaat niet:
het kost altijd geld en de vraag is waarvan 'gratis' betaald gaat worden.

De verkeersveiligheid

Nederland behoort tot een van de top vier van verkeersveilige landen van de EU. Naast Engeland, Zweden en Malta bezetten we deze top. Dit is ook direct de top van de wereld. Dit is uitgerekend aan de hand van het aantal doden dat per 100.000 inwoners in het verkeer valt. Het aantal inwoners is daarmee een goede vergelijkingsmaat. Ook als gekeken wordt naar het aantal verreden kilometers staat Nederland met Zweden en Engeland in de top-3. Lees over verkeersveiligheid dit artkel.

Conclusie: ook over onze verkeersveiligheid hoeven we niet te klagen, maar natuurlijk valt er nog wel veel te verbeteren: elke verkeersdode en verkeersslachtoffer is er 1 te veel.

 

Epiloog en conclusie

Individuele gevallen en situaties die schrijnend kunnen zijn is mijn conclusie toch:
Nederland staat er best goed voor.

Het is leuk dat Nederlandbeter.nl 28 standpunten heeft geformuleerd. Een aantal heb ik in dit artikel van commentaar voorzien en aangetoond dat we het in Nederland helemaal zo slecht niet doen of zo slecht niet hebben. De 28 standpunten gaan vooral om het op een andere manier inzetten van het belastinggeld of herverdelen van de middelen over de verschillende posten. Dat willen veel partijen ook al....

Ik besef dat ik met dit artikel geen ‘vrienden’ maak onder de 'aanhang' van Nederlandbeter. Dat zij zo.
Bijna geen van de 28 standpunten van Nederlandbeter zijn lang houdbaar. In bijna alle standpunten kan ik zo een deuk of lek schieten als ik me even wat dieper in het onderwerp verdiep.

Natuurlijk kan Nederland beter worden. Natuurlijk wil ook ik daaraan een bijdrage leveren. Of daar 28 uit de lucht gegrepen standpunten voldoende voor zijn durf ik te betwijfelen.
Met dit artikel wil ik de opstellers scherp krijgen en houden.

Reageren? OK graag.
Wie druft te reageren en wie pakt de pen verder op?

 

Ed Naab, 2e Kerstdag 2011

 

Een aantal bronnen:
Nederland in een dag
Onderwijs 2005
Ondewijs 2009
Aantal inwoners
Gezondheidszorg
Aantal ziekenhuizen
Prostaatrobots

 

Tags: Nederland beter, welvaart, vrije tijd, vergrijzing, gezondheidszorg, opleidingniveau, mobiliteit, verkeersveiligheid.

Reageren?

Registreer of log in om te reageren op een artikel.