De voormalige Libische leider Moammar Kadhafi is vandaag doodgeschoten. Betekent zijn dood dan eindelijk vrijheid voor het Libische volk, of krijgen we te maken met een nieuw, dictatoriaal regime dat Libië zo mogelijk met nog hardere hand zal regeren?

Felicitaties met een waarschuwing
Allereerst wil ik de Libische opstandelingen van harte feliciteren met hun langverwachte en beslissende overwinning op kolonel Kadhafi, de man die het Libische volk voorzien heeft van 42 jaar lang onderdrukking. Nu Kadhafi dood is en Sirte als laatste bolwerk van Kadhafi-strijders in handen van de Nationale Overgangsraad is gevallen, krijgen de Libiërs de kans om te werken aan een nieuw en vrij bestaan. Echter, met mijn felicitaties komt een waarschuwing: de geschiedenis heeft uitgewezen dat revoluties meer dan eens resulteren in nieuwe, en zo mogelijk nog slechtere dictatoriale regimes. Libiërs, wees voor uw eigen bestwil alstublieft gewaarschuwd.

De balans na 42 jaar Kadhafi











Laten we eens terug in de tijd gaan om de uiteindelijke balans op te kunnen maken van 42 jaar lang Kadhafi in Libië. Het begon allemaal  op 1 september 1969. Middels een staatsgreep kwam er een einde aan het toenmalige Koninkrijk Libië van de pro-westerse koning Idris I, en werd de Libische Arabische Republiek geboren. Een week later werd Kadhafi aangesteld als voorzitter van de Revolutionaire Commandoraad. Prompt brak er een machtsstrijd los tussen Kadhafi en de andere, destijds nog jonge officieren, die hij al aan het begin van 1970 in zijn voordeel wist te beslechten. Direct nadat Kadhafi stevig in het zadel zat, begon hij met het doorvoeren van zijn ideologie, hetgeen neerkwam op een combinatie van panarabisme, socialisme en islamisme. Daarbij werden westerse invloeden op extreme wijze teruggedrongen. Zo mochten er zelfs in ambassades geen alcoholische dranken meer genuttigd worden. Tevens zou hij uiteindelijk alle macht naar zich toetrekken, en geen tegenspraak of kritiek meer dulden. Talloze Libiërs die daar geen boodschap aan hadden werden ter dood veroordeeld. Zoals Kadhafi tijdens zijn laatste dagen op een gegeven moment aangaf: "zij die niet van mij houden verdienen het niet om te leven." En zo geschiedde tijdens het Kadhafi-tijdperk, dat ook in de internationale politiek weinig goeds heeft gebracht. Zo heeft hij diverse terroristische organisaties gesteund zoals de IRA en het Democratisch Front voor de Bevrijding van Palestina. Kadhafi's steun aan het terrorisme zou vele mensenlevens kosten, waaronder 3 als gevolg van de aanslag op een West-Berlijnse discotheek (waarbij ook 200 gewonden vielen), en 259 als gevolg van de aanslag op een vliegtuig dat op dat moment boven het Schotse plaatsje Lockerbie vloog.

Kadhafi stelde zich tevens maar al te graag op als 'adviseur' van collega-dictators. Zo steunde hij onder meer de beruchte dictators Robert Mugabe van Zimbabwe en Idi Amin van Oeganda. Deze laatste joeg in 1972 op advies van Kadhafi alle Aziaten zijn land uit. Dit had desastreuze gevolgen voor Oeganda, aangezien haar economie grotendeels op Aziaten draaide. De inmenging van Kadhafi in de internationale politiek bleek uiteindelijk vooral op persoonlijke ambitie gebaseerd te zijn. Zo streefde hij één grote, Arabische staat na, waarvan hij vond dat hij daar zelf de leider van moest worden. Pogingen om dit doel te verwezenlijken draaiden op niets uit als gevolg van deze laatste ambitie, dat hem geregeld met conflict bracht met leiders van andere Arabische landen. Uit wat ik heb gelezen maak ik op dat het Kadhafi weinig uitmaakte wie hij steunde, zolang hij er zelf maar profijt van had. Ik vermoed dat dit ook de reden is geweest dat hij een gematigder koers was gaan varen sinds de val van het communisme, en onder het mom van 'if you can't beat them, join them' de betrekkingen met westerse landen mondjesmaat verbeterde.

Aangezien een balans uit 2 delen bestaat, dienen we ook te kijken naar de positieve kanten van het Kadhafi-tijdperk in Libië. Opgemerkt dient te worden dat het land sinds de nationalisering van de olieproductie -iets dat onder zijn leiding plaatsvond- er in economisch opzicht flink op vooruit was gegaan. Armoede werd relatief gezien ingeperkt. De economische ontwikkelingen zouden migranten aantrekken uit andere landen op het Afrikaanse continent die economisch gezien minder goed presteerden, zowel Arabische als niet-Arabische. Bovendien is hij in de loop der tijd steeds meer met westerse landen gaan meewerken om het terrorisme te bestrijden, en accepteerde hij de verantwoordelijkheid voor de aanslag op het vliegtuig dat boven Lockerbie was ontploft. Hij betaalde daarbij 2,7 miljard dollar aan de nabestaanden.

Arabische Lente
In navolging van de ontwikkelingen in Tunesië en Egypte, kwam het aan het begin van dit jaar ook in Libië tot een revolutie. Men was de repressie van Kadhafi en de zijnen meer dan zat, en eiste het vertrek van de dictator, wiens politieke koers inmiddels iets gematigder was geworden. Dat Kadhafi echter geenszins van plan was om te vertrekken, bleek uit het feit dat de Libische staatstelevisie op volle toeren pro-Kadhafi-propaganda begon te vertonen en dat de Libische regering de opstanden met harde hand trachtte neer te slaan. Dit mislukte, en er brak een burgeroorlog uit tussen de regeringstroepen van Kadhafi en de hervormingsgezinden. Aanvankelijk was er veel onduidelijkheid over wie er aan de winnende hand was, en leek het een langslepende strijd te worden die zonder meer als 'hard tegen hard' bestempeld kon worden. Uiteindelijk gesteund door de NAVO wisten de Libische opstandelingen steeds meer delen van Libië in handen te krijgen. Toen zij ook Tripoli veroverden, werd het hoofdkwartier van Kadhafi aldaar bestormd. Vele wapens en bezittingen werden buitgemaakt, en men kwam erachter dat de reeds op de vlucht geslagen dictator zijn 'gelijkheid' niet bepaald naleefde: uit de luxueuze en extravagante bezittingen die in zijn hoofdkwartier werden aangetroffen -waaronder zelfs een (westerse!) Playboy- bleek dat de kolonel zijn volk nét iets gelijker achtte dan hemzelf.

Doorvechten tot de overwinning of de dood
















Naarmate de strijd vorderde en Kadhafi steeds verder in het nauw werd gedreven, schakelde de Libische dictator steeds meer over op het op genadeloze wijze zaaien van terreur. Hoewel ze nooit zijn bevestigd, deden er op een gegeven moment zelfs geruchten de ronde dat hij zijn troepen zou hebben voorzien van viagra, zodat deze gemakkelijker vrouwen konden verkrachten. Naderhand verloor hij de realiteit volledig uit het oog. Zo claimde hij kort na de verovering van Tripoli door de opstandelingen dat zijn kant aan het winnen was, en gaf hij op koppige wijze te kennen dat hij zou "doorvechten tot de overwinning of de dood." De opstandelingen waren op hun beurt bezig om de hele hoofdstad uit te kammen, in een poging Kadhafi -dood of levend- te vinden. 2 maanden lang wist deze nog uit hun handen te blijven, terwijl zijn overgebleven aanhangers een verloren strijd vochten.

Kadhafi's verzet zou vandaag echter in zijn dood resulteren. De havenstad Sirte werd als laatste Kadhafi-bolwerk door de opstandelingen veroverd, en Kadhafi werd neergeschoten terwijl hij zijn geboorteplaats probeerde te ontvluchten. Naar verluidt bezweek hij aan zijn verwondingen.

Een schone lei doch met vuil op de loer











Nu het Libische volk zich eigenhandig -nou ja, niet helemaal, er was natuurlijk die grote, helpende hand van de NAVO- van Kadhafi heeft ontdaan, kan het zich gaan buigen over haar toekomst. De verschillende partijen lijken het er over eens dat Libië een vrij land dient te worden, maar de verschillen tussen bijvoorbeeld de Moslimbroederschap en partijen die een pro-westerse instelling hebben zijn groot. Bovendien dienen we -zoals gezegd aan het begin van dit artikel- ons ervan bewust te zijn dat revoluties lang niet altijd tot vrede hebben geleid. Denk maar eens aan de Russische Revolutie. Het bewind van de tsaar kwam middels diens dood (moord) ten einde, en daar kwam een communistisch bewind voor in de plaats. En is de humanitaire ravage die onder andere door de heren Lenin en (vooral) Stalin nadien is aangericht niet een voldongen feit? Ook de Islamitische Revolutie van 1978/1979 in Iran heeft weinig goeds gebracht. De meedogenloze sjah werd welliswaar afgezet, maar daar kwam een minstens zo meedogenloze islamitische dictatuur voor in de plaats die we vandaag de dag nog steeds kennen. Een meer recent voorbeeld is Egypte. Ja, oud-dictator Mubarak werd op triomfantelijke wijze een kooi in de rechtszaal binnengereden. Echter is het ondertussen nog altijd verre van rustig in Egypte, en lijkt het er verdacht veel op dat het leger de touwtjes steeds strakker in handen aan het nemen is.

Mijn boodschap aan de Libiërs is dan ook: jullie hebben de felbegeerde schone lei eindelijk te pakken. Wees er zuinig op, en voorkom dat deze op dezelfde manier wordt bevuild zoals gebeurde bij het aantreden van Kadhafi 42 jaar geleden. 

Reageren?

Registreer of log in om te reageren op een artikel.