In dit artikel vertel ik je alles over jaarringen of groeiringen van bomen. Hoe ontstaan ze en wat is de betekenis ervan voor de wetenschap.

Wat zijn jaarringen of groeiringen van bomen?

Een groeiring of jaarring van een boom is het patroon wat je ziet als je een boomstam dwars doormidden zaagt. De binnenste cirkel representeert het eerste levensjaar van een boom en de buitenste cirkel het laatste levensjaar.

Woudreus geveld

Waarom zien we die jaarringen van bomen als een cirkelvormig patroon. Dit heeft te maken met de wijze waarop de boom groeit. Onder optimale omstandigheden betrekking tot vocht, tempratuur en licht groeien de cellen groot en wijd en bij slechtere omstandigheden zijn de cellen kleiner en daardoor dichter op elkaar. Zo representeren de lichtere gedeelten de zomerperiode en de donkere gedeelten de winterperiode. Door de ringen te tellen, kunnen we dus vaststellen hoe oud is boom is (geworden).

Wetenschappelijk belang van jaarringonderzoek

Jaarringen zijn van groot voor de wetenschap. Wetenschappers onderzoeken bomen en daarom al jaren. Jaarringen vertellen niet alleen iets over de leeftijd van een boom maar ze vormen ook een afspiegeling van het klimaat wat de boom heeft meegemaakt. Hoe ouder de boom, hoe meer informatie de boom bevat. Waar vroeger de boom moest worden omgehakt om de ringen te onderzoeken, wordt nu gebruik gemaakt van een soort boor, waardoor de boom kan blijven leven.

Prachtige boomringen

De naam van het jaarringonderzoek als wetenschapsdiscipline is Dendrochronologie.

Ouderdomsbepaling

Waar vroeger ouderdomsbepaling van houten voorwerpen voeger uitsluitend met behulp van C14-datering kon plaatsvinden, realiseerden sommige wetenschappers dat bomen een veel getrouwer beeld geven waardoor je tot op het jaar nauwkeuring de ouderdom kunt bepalen. Als voorbeeld de balken in een huis laten je zo de ouderdom van het huis bepalen. Ook op houten panelen geschilderde schilderijen zoals dat in Nederland veel gebeurde, kunnen veel informatie geven.

Daar waar je geen volledige boomstam tot je beschikking hebt kun je in elk geval de terminus post quem, de vroegst mogelijke datum vaststellen.

Oude bomen bevatten een schat aan informatie

In dendroarcheologie probeert men met behulp van jaarringen vast te stellen hoe oud archeologische voorwerpen zijn en waar ze vandaan komen. Wetenschappers ontdekten op basis van de jaarringen een fascinerende samenhang tussen natuurrampen en het ontstaan of verdwijnen van beschavingen en rijken.

Gezondheid bomen bepalen.

Van levende bomen kun je met behulp van een jaarring analyse vaststellen hoe gezond ze zijn. Door steekproeven te nemen kunnen wetenschappers de vitaliteit van een bos vaststellen.

Klimaatbepaling

Dendroklimatologie is een methode om op basis van de jaarringen het klimaat uit het verleden vast te stellen. Zo zou de regenval en droogte kunnen worden afgeleid. Ook de temperatuur kann worden bepaald en daarmee kan worden aangetoond of de aarde wel of niet opwarmt. Ook kunnen we de elfjarige zonnecyclus terugvinden in de groeiringen van bomen.

Vervuiling

Door gebruik te maken van dendrochemische analyse van jaarringen van bomen kun je vaststellen of de mate van vervuiling van de lucht in een bepaald gebeid veranderd gedurende de jaren. De aanwezige sporenelementen laten feilloos zien hoe het met de kwaliteit van onze lucht is gesteld.

De oudste, de langste en de dikste boom ter wereld

Wij mensen zijn echte groentjes vergeleken bij de leeftijd van sommige bomen. Bomen kunnen feitelijk voor altijd leven. Uiteindelijk sterven de meeste door natuurrampen of door ziektes. Sommige bomen hebben hele beschavingen zijn opkomen en ondergaan.

De dikste boom ter wereld.

Deze boom is bijna 10000 jaar oud (!).

De langste bomen ter wereld, de redwoods in de Verenigde Staten
 

Bomen zijn belangrijk.

Zonder bomen geen mensen. Bomen zijn van groot belang voor de mens. De geven ons hout, zuurstof, schaduw, fruit, noten elke boom vormt een leefgemeenschap waarin insecten, reptielen, amfibieën, vogels en zoogdieren hun plek weten te vinden.

Ga respectvol om met bomen om en gebruik niet meer papier dan strikt noodzakelijk is.
 

Reageren?

Registreer of log in om te reageren op een artikel.