In bejaardentehuis Vitaliteit te Apeldoorn was het goed toeven. De ouderen beleefden nog veel plezier aan het leven, ze voelden zich weer jong. Dat kwam mede door het artsenechtpaar Van Swieten dat Vitaliteit vanuit de visie van de ouder wordende mens bestierde

Ik schrijf, dan ben je oud!

 

Aan de Rozenlaan in Apeldoorn stond in de lommerrijke omgeving een imposante, goed onderhouden oude villa. Om de villa lag een paar hectare bos dat bij het complex  hoorde. Vanuit de serre – die wintertuin werd genoemd – keek je uit op een grasveld met in het midden een buitenmodel picknicktafel met daaromheen een veertigtal comfortabele tuinstoelen. Aan de rand van het grasveld pronkten in de schaduw van de bomen veertien kleurige beelden. Echt mooi waren de beelden niet maar ze gaven wel kleur aan de omgeving. De beeldentuin was een knusse, vriendelijke omgeving waar het heerlijk toeven was.

De villa was tien jaar geleden aangekocht door Joop en Marga van Swieten, beide van beroep geriater. Jarenlang behandelden ze met veel liefde de ouder wordende mens in hun ziekenhuispraktijken en uiteraard in bejaardenhuizen omdat menige patiënt de gang naar het ziekenhuis niet meer kon maken, zo gaat dat nu eenmaal als je ouder wordt.
Ze spraken vaak over de enorme verschillen in gezondheid van de bejaarden, de een ging op zijn zeventigste nog skiën de ander kwam nog nauwelijks van bed. Dat gaf in de ontspanningsruimten van de bejaardenhuizen merkwaardige spanningen. Of het jaloezie of dommigheid was wisten ze niet, maar vitale ondernemende ouderen werden door minder mobiele ouderen gemeden.
Op hun vijfenvijftigste verkochten Joop en Marga hun praktijken en kochten de enorme villa aan de Rozenlaan in Apeldoorn om daar een thuis te bieden aan vitale, ondernemende ouderen. Als je mocht denken: ‘Aha, ik begrijp waar dit verhaal heen gaat, de oudjes worden door Joop en Marga kaalgeplukt’,  dan heb je het volkomen mis. Uit puur altruïsme wilden ze hun kennis en hun leven gaan wijden aan het welzijn van de vitale, ouder wordende mens. Ze lieten de villa aanpassen voor het huisvesten van een veertigtal oudere mensen. In het souterrain hadden ze een groot atelier laten maken waar bewoners hun kunstzinnigheid konden uitten. Op de parterre verscheen een eetzaal met het allure van een sfeervol restaurant. Ze hadden zich onder de naam: ‘Vitaliteit’ bij de Kamer van Koophandel laten inschrijven.
Daarna liepen ze hun dossiers door om de mensen te vinden die psychisch en fysiek goed bij elkaar zouden passen. Maar er was nog een criterium, de toekomstige bewoners mochten geen verwanten of vrienden hebben die hen bezochten. In de dossiers konden ze alle relevante informatie vinden en schrokken toen ze lazen wie allemaal verstoken van bezoek bleef. Een bejaardenhuis was voor veel mensen letterlijk en figuurlijk een station waar ze moesten wachtten op de laatste trein naar hun dood.
Marga ging zich bezig houden met het werven van personeel, dat werden hoofdzakelijk Marokkaanse vrouwen omdat niemand anders het verzorgen van oudere mensen nog wilde doen.
Joop ging de boer op en merkte al snel dat de belangstelling van vitale ouderen om te komen wonen in het particuliere bejaardenhuis enorm was. Zelfs de voorwaarde dat de ze voor hun huisvestingskosten hun hele pensioen en AOW automatisch moesten laten overschrijven naar de rekening courant van Vitaliteit vormde nauwelijks een probleem, mensen wilden weg uit hun voorland met uitzicht op de dood.
Dus toch bejaarden plukken!, hoor ik je denken. Nee, echt niet, zo zijn Joop en Marga niet, lees nou maar verder.
Binnen drie maanden waren alle plekken in bejaardenhuis Vitaliteit bezet. De bewoners gingen relaties met elkaar aan of werden verbroken, iedereen voelde zich weer jong. Ook in het atelier was het een drukte van belang, fraaie en minder fraaie kunstproducten werden daaraan de lopende band geproduceerd die veelal anoniem werden weggeschonken. Al in het eerste jaar werden dagtripjes voor belangstellende ouderen georganiseerd. In de jaren die daarop volgden werden ook buitenlandse reizen in het programma opgenomen. Kortom, het was plezierig vertoeven in bejaardenhuis Vitaliteit mede door de niet aflatende inzet van het zeskoppige bewonerscomité: ‘Raad en Daad.’

Willemien en Rosalinde die beide zitting hadden genomen in het bewonerscomité, zaten in de beeldentuin gezellig te theeën, het was heerlijk voorjaarsweer.
‘We hebben er lang op moeten wachten Willemien, maar daar is ie dan, de warme voorjaarszon.’
Willemien glimlachte. ‘Ja, ik voel de kou uit mijn reumatische botten trekken.’
Rosalinde fronste haar wenkbrauwen. ‘Ach, je hebt last van reuma?’
‘Een beetje, ik heb het er niet graag over, dan voel ik me zo’n zeurpiet. Joop heeft me medicijnen voorgeschreven die wel tegen de pijn hielpen, maar ik werd daar onplezierig duf van.’
‘Je hebt gelijk, door te klagen krijg je zelfmedelijden en daar schiet je niets mee op. Was dat de reden dat je de afgelopen maanden niet meer in het atelier bezig bent geweest, je was altijd een nijver bijtje in de groep?’
Willemien plaatste haar theekopje op het schoteltje. ‘Ja, dat kon ik even niet meer opbrengen. Maar ik heb niet stilgezeten hoor. Ik ben stukjes gaan schrijven op de website van Xead. Ik heb gemerkt dat veel ouderen daar plezier aan beleven. Het is een soort groot uitgevallen theekransje maar dan met geschreven woorden. Maar ik miste enorm het lekker bezig zijn met mijn handen. Als je stukjes gaat schrijven op een website besef je dat je oud aan het worden bent Rosalinde, ik ben veel liever actief bezig, dat houd me jong.’
‘Dat wel natuurlijk. Maar je houdt wel je taalvaardigheid op peil en je leert van anderen hoe je moet schrijven en dat is ook wat waard.’
Willemien schoot in een beschaafde lach. ‘Ze kunnen van mij nog wat leren. Laatst las ik een stukje van iemand die ging wakvissen. Ik dacht: wakvissen? Hoe vis je nou in vredesnaam op een wak? Wat voor aas moet je daarvoor gebruiken? En als je een wak gevangen hebt, wat doe je daar dan mee?’
‘Teruggooien’, zei Rosalinde proestend.
‘Ja, dan heb je ineens twee wakken, dat zullen schaatsers niet erg weten te waarderen. Maar als je fysiek niets meer kunt, is schrijven op een website voor oudjes een leuke bezigheidstherapie en het houdt je van de straat. Maar voorlopig ben ik klaar met schrijven, ik ga weer in het atelier aan de bak.’
Willemien stak haar duim omhoog. ‘Heel goed, ik heb je daar gemist.’
‘Dank je!, zei Rosalind. ‘Doe jij veel met de computer?’
‘Ik chat veel. Ik heb een principeafspraak gemaakt met een familie in Melbourne dat ik volgend jaar bij hen op bezoek kom. Als mijn gezondheid dat toelaat ga ik samen met hen drie maanden door Australië toeren. Dan dienen mijn spaarcentjes tenminste nog een doel.’
‘Fantastisch meid! Wel fideel van Joop en Magda dat ze ons spaargeld met rust laten, ik heb hen wel de codes van mijn banrekeningen gegeven, na mijn dood mogen die schatten mijn rekeningen leeghalen om leuke dingen voor de bewoners van te doen.’
‘Dat heb ik ook gedaan, anders verdwijnt ons geld toch maar in de bodemloze kist van de fiscus. Joop en Magda willen vanmiddag om twee uur wel overleg met het bewonerscomité.’
‘Ik weet het, ik een mail van hen gehad. Wil je nog thee?’
‘Ja, lekker!’

Joop was een licht corpulente man. Hij had een vriendelijk gezicht met bolle blozende wangen. Magda was daarentegen een tengere vrouw met de uitstraling van een onderwijzeres. Aan de vergadertafel hadden Willemien en Rosalinde naast Freek en George van het bewonerscomité plaatsgenomen.
‘Welkom’, zei Joop van Swieten. ‘Ik wilde vanmiddag een aantal praktische zaken aangaande onze jaarlijkse wintervakantie met jullie bespreken. Maar dat schuif ik naar volgende week door. Het kan niemand zijn ontgaan dat Carla de Jong en Mike Bos dat afgelopen maanden op onze vergaderingen verstek hebben laten gaan. Carla en Mike hebben elkaar hier ontmoet en woonden al jaren gezellig samen. Zoals bekend hebben zowel Carla als Mike kanker opgelopen en zijn daarvoor met chemokuren intensief behandeld. Aanvankelijk leek het goed met hen te gaan maar helaas heeft de ziekte zijn kop weer opgestoken. Zowel Carla als Mike hebben door hun hele lichaam uitzaaiingen gekregen en kunnen helaas niet meer behandeld worden. Wel kan hun leven nog een paar maanden gerekt worden door het toedienen van medicijnen die enorme bijwerkingen hebben. Ze hebben ervoor gekozen dat niet te doen en hebben de wens te kennen gegeven dat vanavond euthanasie op hen wordt toegepast. Het is een dramatische beslissing waar we helaas vaker mee te maken hebben gehad, maar we moeten hun droeve wens respecteren. Carla en Mike willen onder geen voorwaarde in een hospitium komen te overlijden. Ze willen hier bij ons van het leven afscheid nemen.’
Freek pinkte een traantje weg. ‘Die keus zou ik ook maken Joop, jullie hebben dit gebouw tot ons huis gemaakt waar we vrienden hebben gemaakt. Hebben Carla en Mike nog een laatste wens die we moeten vervullen?’
Magda schraapte haar keel. ‘Ja. Niemand mag verdrietig over hun overlijden zijn, ze willen dat iedereen die dat kan opbrengen met een glas wijn in de hand bij de euthanasie aanwezig is. Volgende week schrijven we verkiezingen uit om de plekken van Carla en Freek in het bewonerscomité te vervullen.’
‘Hoe laat gaan jullie met de euthanasie beginnen?’ vroeg George.
‘Acht uur’, antwoordde Joop, ‘we laten hen met morfine inslapen, ik schat dat gezien hun conditie dat twee, hooguit drie uur later hun overlijden een feit zal zijn.’
Rosalinde slaakte een diepe zucht. ‘Wel fijn dat iemand zelf over zijn dood kan beslissen, de overlijdensweg die ze anders hadden moeten gaan doe je zelfs een beest niet aan. Doen jullie de euthanasie weer in het atelier?’
Magda knikte. ‘Ja, dat is het meest praktische.’
Willemien stond op. ‘We weten wat ons te doen staat, kom Rosalinde, Freek en George, we hebben als bewonerscomité nog veel werk te verrichten.’
‘Ja’, zei Rosalinde, ‘ik stuur het personeel wel naar huis met de mededeling dat ze morgen een vrije dag hebben.’

Een twintigtal mensen liep vrolijk babbelend door het atelier. Er werd stevig van de wijn geproefd, beurtelings stopte er iemand bij de twee eenpersoonsbedden waarop Mike en Carla lagen om een praatje te maken. Er kwam niet veel reactie meer terug, Mike en Carla hielden elkaars hand vast en gaven traag antwoord. Vloeistof liep vanuit infuusflessen langzaan via slangetjes hun lichamen binnen. Nog een keer draaiden ze hun hoofden naar elkaar toe en glimlachten terwijl ze in elkaars handen knepen. Uren later lagen ze nog steeds zo. Joop en Magda constateerden dat ze waren overleden en sloten de ogen van Mike en Carla. Dat was het moment dat de omstanders hun tranen de vrije loop lieten. Hun twee vrienden waren op menswaardige wijze heengegaan.

De middagzon scheen vrolijk over de bewoners die aan de picknicktafel in de tuin hadden plaatsgenomen. De tafel was een lust voor het oog volgebouwd met heerlijke etenswaren en wijnflessen, erg veel wijnflessen zelfs. Van een rouwstemming was geen enkele sprake, er werd gelachen en veel gepraat.
Precies om één uur zwaaiden de deuren van het souterrain open. Vier mannen duwden twee palletwagens tegen het flauwe talud op, op de wagens lagen twee standbeelden die naar sokkels onder een kastanjeboom werden gereden. Met vereende krachten werd een standbeeld vanaf de palletwagen op een sokkel getild. Even later stond het tweede beeld op zijn plek. Alle bewoners begonnen te klappen en hieven het glas. Het kon verbeelding zijn geweest maar het was net alsof de beelden glimlachten.

Joop en Magda liepen naar de beelden en zagen de namen ‘Carla en Mike’ op de sokkels staan. ‘Je hebt er weer twee bij om op papier in leven te houden Magda.’
‘Geen probleem. Ik blijf behandelnota’s naar de ziektekostenverzekeraar sturen en vul de jaarlijkse belastingaangiften netjes in. Hoelang kunnen we dit eigenlijk blijven volhouden?’
‘Nog een hele poos, pas wanneer de overleden bewoners tegen de honderd gaan lopen is het uit met de pret. Maar ja, dan zijn wij bij leven en welzijn negentig en wie dan leeft dan zorgt!’
‘Dat is waar. Kom, we gaan ons storten in het feestgedruis.’

Reageren?

Registreer of log in om te reageren op een artikel.