Op mijn 23e werd een autistische afwijking genaamd PDD-NOS. In deze artikel vertel ik kort over hoe ik het ervaar en vraag ik begrip van de maatschappij voor de mensen met een autistische afwijking.

Vanaf de jonge leeftijd voelde ik dat ik een beetje anders was dan andere kinderen. Ik speelde mee met andere kinderen, maar voelde me zelden met iemand verbonden. Het is niet dat ik niet sociaal was, maar ik leefde altijd een beetje in mijn eigen wereldje en weinig mensen pasten er goed in. Allereerste keer dat ik een hartsvriendin had, was ik elf of twaalf.

Op school begon ik vanaf havo 4 het heel druk in mijn hoofd te krijgen. Op hbo werd ik bijna gek van de drukte en universiteit bleek een chaos voor me te zijn. Geen kracht had ik meer voor die stress dat studeren heet. Werken leek me veel leuker, maar met beginnende crisis lukt het steeds niet om ergens aan de slag te gaan. Uiteindelijk besloot ik een verkorte mbo opleiding tandartsassistente te gaan doen en alvast naar een baan als tandartsassistente te solliciteren.

'Twee jaar mbo moet goed te doen zijn,' dacht ik, maar, oh, wat had ik de praktische gedeelte van de opleiding onderschat. Volgorde van de werkzaamheden tijdens een behandeling onthouden en inspringen op onverwachte situaties bleek voor mij mission impossible te zijn. Ik was steeds gestrest. Waarom lukt het anderen wel en mij niet? Ik stapte naar de hulpverleners om antwoord op mijn vraag te vinden. Einde van de zomer werd mijn diagnose gesteld: PDD-NOS oftewel resterende groep van autistische afwijkingen. Maar wat houdt dat nou precies in?

Wat is autisme?

Om te beginnen is het zo dat het woord 'autisme' een heel breed begrip is. Soms wordt autisme een (geestelijke) ziekte genoemd, maar het is niet zo. Een ziekte kun je krijgen en het kan overgaan. Autisme krijg je niet, je wordt ermee geboren. Net als dyslexie komt autisme op alle intellectuele niveau voor, dus je kunt autisme hebben met een IQ van zowel 80 als 180. Er zijn verschillende vormen van autisme die verschillen van mild tot zeer ernstig.

Bij een milde variant, zoals in mijn PDD-NOS geval, kan de sociale interactie een grotere uitdaging zijn dan bij gewone mensen. Ik vindt het bijvoorbeeld heel moeilijk om met iemand die ik voor het eerst zie, spontaan aan te spreken. Ik vind het moeilijk om de meeste nieuwe mensen in te schatten. Ik volg nu een soort cursus in netwerken en ik probeer het nu bewust te doen, maar het gaat niet van zelf en kost me behoorlijk veel energie. Hoofdzaken van bijzaken scheiden en prioriteiten stellen gaan ook niet van zelf. Plotselinge (negatieve) veranderingen kunnen me zo ontzettend van streek maken, dat mijn brein het helder nadenken weigert. Kortom allerlei kleine dingen die toch behoorlijk in de weg kunnen zitten.

In de meest ernstige gevallen begrijpt een autistische persoon niets of nauwelijks van de wereld om zich heen en kan zich niet of nauwelijks met woorden verstaanbaar maken. Mensen met autisme kunnen dus zo verschillen in wat ze wel en niet kunnen, dat je niet zomaar en lijn kunt trekken.

Wat bij de verschillende vormen van autisme steeds terugkomt zijn dingen zoals: in grotere of mindere mate moeite hebben met (plotselinge) veranderingen, de sociale contacten verlopen moeilijker ( tussen en beetje moeilijker en geen contact kunnen maken ) en in grotere of minder grote mate behoefte aan structuur hebben. Beperkte interesses en zeer sterke interesses voor bepaalde dingen komen ook vaak voor.

Autisme en maatschappij

Of iemand autistisch is kan door de psychiater vastgesteld worden aan de hand van gesprekken met desbetreffende persoon en eventueel zijn naasten en aan de hand van verschillende testen.

Het wordt de psychiaters regelmatig verweten dat ze op iedereen een stickertje willen plakken. En wat dacht je van de onrealistische verwachtingen van de mensen zonder autisme die vinden dat je gewoon mee moet doen en geen begrip voor je beperking hebben? Zo'n diagnose wordt nooit zomaar gesteld en er lopen altijd nog een heleboel mensen met meestal wat mildere autistische afwijkingen rond, die geen dergelijke diagnose hadden gekregen. Het is wel zo dat de autisten met een hogere intelligentie zich een hele eind kunnen aanpassen en met de juiste opvoeding niet of nauwelijks last van hun afwijking krijgen.
Kortom of je last van je autistische beperkingen krijgt is zowel afhankelijk van hoe zwaar die beperkingen zijn als van allerlei soorten omstandigheden zoals werk dat je doet, bijvoorbeeld.
Het is natuurlijk ook zo dat we behalve beperkingen ook talenten hebben.

Tips aan de maatschappij met betrekking tot autistische mensen:

1 Wees niet te snel met denken zoals 'Jij bent raar.' Anders dan jij, hoeft nog niet slecht te zijn.
2 Probeer je in te leven door jezelf in een autistisch persoon te verplaatsen. Hoe zou jij je voelen als bepaalde dingen niet zo vanzelfsprekend voor je waren.
3 Vergeet niet dat er dingen zijn die we goed kunnen en daarom verdienen we een kans om te bewijzen dat ook wij goud waard kunnen zijn.