Soms hebben oude mensen er belang bij om 'afwezig' te zijn.

Wie is er nou gek?

Toen ik de oma van mijn toenmalige vriend voor het eerst ontmoette, was ik meteen weg van haar en zij van mij. Hoe dat kwam? Misschien was het haar vrolijke snoet met die heldere kijkers, die me een ruim uitzicht boden op haar binnenpretjes.
Die binnenpretjes was ik altijd bereid met haar te delen, want oh, het milieu waarin ze leefde was zo pretloos!
Ze was ook zo'n echte ouderwetse oma, met bolle rode wangetjes en een spierwitte knot, stijf aan het hoofd. Daarbij was ze altijd gekleed in Achterhoekse klederdracht, d.w.z. Minimaal drie lange rokken over elkaar heen, waaronder een geheimzinnige buidel waaruit ze bij gelegenheid lichaamswarme pepermuntjes toverde...Of witte, geparfumeerde zakdoeken. 4711, weet je wel?

'Oma is dementerende', werd mij verteld op een toon die suggereerde dat ik haar maar niet al te serieus moest nemen. Dat deed ik wel, want ik had zo mijn bedenkingen over haar 'afwezigheid'.
Je zult maar als hoogbejaarde weduwe achterblijven met twee zuurpruimen van gepensioneerde, vrijgezelle zonen, die het huis niet uit te branden zijn en je constant voor de gek houden!

'Hoelang is vader nou alweer weg?', hoorde ik haar op een dag aan één van de twee vragen. 'Drie meter, ma!', was het lollig bedoelde antwoord. Ik kon er niet om lachen, want voor mijn gevoel klopte het niet. Oma zei niets en keek mij over de rand van haar ronde brilletje veelbetekenend aan. Ook de mededeling dat ze incontinent was en nog wel eens van huis wegliep, waren voor mij geen overtuigend bewijzen van haar dementie. Het één was misschien wel een subtiele vorm van wraak en het ander een invoelbare vluchtpoging. Ze raakte namelijk altijd 'verdwaald' in het plaatselijke café. Toen oma 88 werd moest dat natuurlijk gevierd worden, in zo'n oubollig horeca-zaaltje dat naar verschaald bier rook. De hele familie was er. Oma zat, veilig opgeborgen in een rolstoel, temidden van haar welgevulde dochters aan een lange tafel vol cadeautjes. Deze stond haaks op twee andere tafels, zodat bezoekers haar meteen konden vinden als ze binnenkwamen.
Mijn vriend en ik waren wat laat. Oma zat een beetje te suffen tussen haar kwetterende dochters, die nauwelijks de moeite namen hun moeder bij het gesprek te betrekken. Waarom ook? Er kwam toch geen verstandig woord meer uit!
Ja ja!
Toen ze mij in het oog kreeg, veerde ze op en begroette me, schaterlachend van de pret. 'Oooh, jij bent er weer, stoute meid!', waarna ze me een paar dikke zoenen en een kneepje in de wang gaf. Mijn vriend begroette ze met een neutralere uitdrukking op haar gezicht. Ze voegde hem echter nog wel toe: 'Pas goed op haar!'
Had hij dat nou goed gehoord?
We zochten een plaatsje en praatten wat bij met familieleden die we lang niet hadden gezien. 

Mijn blik dwaalde alsmaar af naar omaatje. Ze werd nog steeds niet in de gesprekken betrokken, ook niet als ze één van haar dochters aan de mouw trok. Op een gegeven ogenblik ving haar blik de mijne op. Ik glimlachte, zij glimlachte terug en wat er toen gebeurde, zal ik nooit vergeten. De glimlach werd een brede grijns en terwijl ze strak naar me bleef kijken, wandelde haar gerimpelde rechterhandje naar een fles citroen-brandewijn die nog net binnen haar bereik op tafel stond. Betrapt! 'Afblijven, moeder!' siste één van de dochters op strenge toon en frummelde het handje terug naar de schoot waar het vandaan gekomen was. Even leek oma te verstarrren in een gebaar van berusting. Ik voelde echter dat er nog meer ging komen en kon mijn ogen niet van haar afhouden. Wat zou ze gaan doen? Ja hoor. Ze ging verzitten, gaf mij een vette knipoog en ging opnieuw in het offensief. Tergend langzaam kroop haar handje weer naar de fles citroen-brandewijn toe. Deze keer onopgemerkt. Triomfantelijk schonk ze zich een borreltje in en sloeg het als een bootwerker achterover. Die was binnen! Ik kreeg spontaan de slappe lach en porde mijn vriend in zijn ribbenkast om hem attent te maken op de klucht. Hij wist niet wat hij zag en ook niet wat hij ervan moest denken. Gelukkig besloot hij geen spelbreker te zijn... Pas na de derde hijs werd ze door één van haar dochters betrapt en was het uit met de pret. Door een waas van tranen zei ik hikkend van de lach tegen mijn vriend: 'Wie is er nou gek?'

Nawoord: Oma's begrafenis, enkele jaren later, vond plaats op een ijskoude winterdag. Na de lange preek, vol zwarte kousen-verwijzingen naar de zondigheid des levens, ging het in ganzenpas richting kerkhof. 

Net op het moment dat de kist de grond in ging, seinde ik omaatje's ziel toe: 'Nou, oma, eindelijk vrij!' Op dat moment fladderde er een vlinder voorbij. 

Seizoensgewijs kan dat helemaal niet, dus ik denk dat het oma's manier van afscheid nemen is geweest. Hoezo, gek?

 

 

Reageren?

Registreer of log in om te reageren op een artikel.