Ja, het gat in de ozonlaag, wat was daar ook al weer mee?

HOE GAAT HET MET DE OZONLAAG

OZON:
Ozon (O3), of trioxygen, is een triatomische molecuul, bestaande uit drie zuurstofatomen. Het is een allotroop* van zuurstof die veel minder stabiel is dan de biatomische allotroop (O2). Ozon in de lagere atmosfeer is een luchtverontreiniging met schadelijke effecten op de ademhaling van dieren en veroorzaakt verbranding bij gevoelige planten, maar de ozonlaag in de bovenste atmosfeer is gunstig, het voorkomt dat potentieel schadelijke elektromagnetische straling het aardoppervlak bereikt. Ozon is in lage concentraties aanwezig in heel de atmosfeer van de aarde. Het heeft vele industriële en consumenten toepassingen.

* Allotropy of allotropism is de eigenschap van een aantal chemische elementen dat ze bestaan in twee of meer verschillende vormen, bekend als allotropen van deze elementen. Allotropen zijn verschillende structurele modificaties van een element doordat de atomen van de verschillende alotrope elementen op verschillende manieren met elkaar verbonden zijn.

DE OZONLAAG:
De ozonlaag is een laag in de stratosfeer met een relatief hoge concentratie ozon. De ozonlaag bevindt zich in de aardse stratosfeer op ongeveer 15 tot 30 kilometer hoogte. De ozon in de ozonlaag is ontstaan uit normale diatomische zuurstofmoleculen. De ozon in de stratosfeer ontstaat doordat de diatomische zuurstofmoleculen onder invloed van ultraviolette straling splitsen. De hieruit voortkomende splitsingsproducten worden zuurstofradicalen genoemd. Deze zuurstofradicalen reageren weer met een ander zuurstofmolecuul en vormen zo de triatomische zuurstofmoleculen die ozon wordt genoemd. Dit ozon absorbeert weer heel makkelijk ultraviolette straling en vormt dan weer zuurstof en een vrij zuurstofradicaal. Het radicaal reageert weer met zuurstof en produceert een nieuw ozonmolecuul. Zodoende blijft dit instabiele triatomische zuurstof molecuul in aanzienlijke concentraties in de ozonlaag aanwezig. De concentratie van het ozon in de stratosfeer is maximaal 10 ppm (parts per million). Dat is ongeveer honderd keer zo veel als in inademingslucht aanvaardbaar wordt geacht. Omdat ozon een blauw gas is en geel en oranje licht absorbeert is ozon in de schemering zichtbaar als een blauwe kleur. Dit komt doordat de zonnestraling tijdens de schemering, door de zeer gering invalshoek, een lange weg door de ozonlaag aflegt waarbij het gele en het oranje deel van het zonlicht door het ozongas wordt geabsorbeerd.

FUNCTIE VAN DE OZONLAAG:
De ozonlaag houdt het grootste deel van de schadelijke ultraviolette straling van de zon tegen en is dus, door zijn beschermende werking, van levensbelang voor al het leven op aarde.

HET GAT IN DE OZONLAAG:
Het gat in de ozonlaag wordt mede veroorzaakt door bepaalde drijfgassen die in onder andere spuitbussen en oude koelkasten zitten. De grootste boosdoeners zijn de zogenaamde Chloorfluorkoolstofverbindingen (CFK's). Als deze CFK’s in de ozonlaag terecht komen vallen ze uit een in chloor-, fluor- en koolstofatomen. De ontstane chlooratomen breken vervolgens de ozonmoleculen af tot chloormonoxide en gewone zuurstof. Vervolgens valt het chloormonoxidemolecuul onder invloed van de ultra violette straling (UV-straling) weer uiteen in twee vrije atomen die vervolgens weer andere ozonmoleculen ontbinden waardoor het proces zich blijft herhalen en de ozonconcentratie steeds kleiner wordt.

Hierdoor ontstaan er, boven de zuidpool en de Noordpool, gaten in de ozonlaag. De gaten zijn op hun grootst in het voorjaar. Dat is op de Zuidpool rond september en op de Noordpool rond mei waarbij het gat boven de Zuidpool vele malen groter is dan die boven de Noordpool.

MAATREGELEN:
Op 1 januari 1989 werden er afspraken gemaakt, over maatregelen voor de beheersing van de uitstoot van CFK’s, om het afbraakproces van de ozonlaag te vertragen en hopelijk te stoppen. Deze afspraken zijn bekrachtigd in het Montréalprotocol. Dit verdrag geldt als een van de meest succesvolle internationale milieuverdragen. Doordat de drijfgassen al in de ozonlaag zitten was van tevoren te verwachten dat het ozongat zeker niet meteen zou dichten maar de hoop is dat het zich, door de genomen maatregelen, op de lange weer zal herstellen.

Bedankt voor het lezen van mijn artikel:
Graag lees ik je reactie, positief of negatief, ik waardeer elke reactie want daar leer ik zelf weer van. Vind je mijn artikel het lezen waard, stuur de link dan a.u.b. door naar je contacten. Ik wens je veel plezier met het lezen van mijn andere artikelen.

M.vr.gr. Dik Laan

© Dik Laan 2011 (voor ieder gebruik van de tekst van dit artikel is toestemming nodig zoals beschreven op http://www.auteursrecht.nl/auteursrecht/22090/ )