Iedereen was het er na de Tweede Wereldoorlog over eens. De Duitsers waren de slechteriken. De Geallieerden de helden. Echter, zo simpel laat de geschiedenis zich niet verhalen.

Goed versus kwaad

Even voorop gesteld, de wandaden van het Nazi regime wil en ga ik niet rechtpraten. Het waren een stel boeven eersteklas en dan druk ik me heel diplomatisch uit. Toch leent de geschiedschrijving niet voor simpele verklaringen en stereotypen. De Nazi's waren slecht en de geallieerden goed. In grote lijnen kan men dit stellen. Ga je de geschiedenis serieus bestuderen kom je terecht in een veel complexer verhaal. Hoe heeft het eigenlijk zo ver kunnen komen in Duitsland. Dat een man als Adolf Hitler aan de macht kwam? Deze vraag beantwoorden is alles behalve gemakkelijk.

Om te beginnen kunnen wij op de geschiedenis terugkijken. Wij kunnen in onze luie armstoel alles rustig analyseren. Vervolgens oordelen we of iets goed of fout was. Zonder er bij na te denken hoe de mensen de desbeteffende tijd zelf ervaarden. Laten we eens beginnen met een beeld te schetsen van het Europa van na de Eerste Wereldoorlog. Om te beginnen bestond er in veel Europese landen nog geen democratische traditie. Zo ook niet in Duitsland. Ze waren na de Eerste Wereldoorlog begonnen aan het experiment dat de Weimar Republiek heette. De eerste keer democratie in Duitsland. Veel mensen hadden hier maar weinig mee op. Zo ook ene Adolf Hitler. In de beginjaren van de Weimar Republiek werd hij nog als een malloot versleten. Hoe anders was dat in de jaren '30. Heel Europa ging gebukt onder een zware economische depressie. Mensen waren op zoek naar vastigheid. Toevallig kon Hitler best goed praten. Hij was niet bang voor grote menigten. Hij zou alles beter maken. En.....hij had een zondebok. De joden. Wat is er nu makkelijker om iemand de schuld van jouw ellende te geven? Wie denkt dat Hitler alleen geliefd was in Duitsland heeft het mis. In Italië, Spanje, Portugal oogste hij bewondering. Maar ook in landen als Nederland en Frankrijk. Sommigen waren van mening dat die Nazi's het nog niet zo slecht deden. Zo onstond in Nederland de NSB. Een soort van Nederlandse NSDAP. Anton Mussert was hun leider.

Het onrecht van Versailles

Als tweede punt wil ik de Vrede van Versailles aanhalen. Na de Eerste wereldoorlog werd Duitsland ongenadig hard afgestraft. Hoewel de Fransen en Engelsen ook flink hadden huis gehouden in Europa besloten ze Duitsland hiervan eenzijdig de schuld te geven. Zij alleen waren de slechteriken. Ze dienden daarvoor gestraft te worden, en niet zo'n beetje ook. Gigantische herstel betalingen, grote stukken land inleveren en het leger werd drastisch ingekrimpt. De Duitsers kregen een pak rammel waar een paard de hik van kreeg. Dit moest wel tot wraakgevoelens leiden. Hitler maakte hier handig gebruik van. Maar hadden de Engelsen en Fransen zich niet verantwoordelijker moeten opstellen? Dit facet is tot op de dag van vandaag onder belicht gebleven in de geschiedschrijving. Pas de laatste jaren is hiervoor wat meer aandacht.

De geallieerden

Als derde punt wil ik de rol van de geallieerden aanhalen. Wie waren dat eigenlijk. Een heel gemeleerd gezelschap om precies te zijn. Laten we beginnen bij de hoofdrolspelers. De Sovjet Unie. Dit was een minstens even wreed regime als Nazi Duitsland. Wie zegt dat Hitler een goede vent was wordt voor gek verklaard. Wie zegt dat Stalin een goede kerel was wordt op z'n minst serieus genomen. Stalin was een nog grotere moordenaar dan Hitler. De Sovjet Unie was dus een schurkenstaat eerste klas. Dan Amerikanen. Zij hebben de meeste postieve rol. Zij sprongen in de bres voor de vrijheid in de oude wereld. Duizenden mannen zijn voor onze vrijheid gestorven. Zonder dat hun eigen Amerika in brand stond. Het was voor hen een ver van mijn bed show. Toch hadden zij wel degelijk belang bij een vrij en Amerikaans gezind Eurpa. Handel met Europa leverde miljarden Dollars op. De Yankees hadden dus zo hun redenen om hun boys te offeren. De Engelsen dan. Die hebben gevochten als leeuwen. Daarbij dient wel gezegd te worden dat zijn het voordeel van het eiland hadden. De Duiters konden de Engelsen pijn doen maar nooit bezetten. Bovendien, waarom greep Engeland voor de oorlog niet in. De Engelsen lieten al hun bondgenoten als bakstenen vallen om de vrede in Europa maar "veilig te stellen." Churchill was er altijd al van overtuigd dat die malloot van Hitler in een veel eerder stadium een halt had moeten worden toe geroepen. Het probleem was dat hij toen niet aan de macht was. 

De Fransen dan. Tjsa, waarom zij tot overwinnaar zijn uitgeroepen is mij nog steeds onduidelijk. Ze waren meteen verslagen en het halve land heulde mee met de Duitsers. Vichy Frankrijk. Bovendien hielpen ze ook een aardig handje mee met de jodenvervolging.  U begrijpt, de geallieerden waren niet zo maar een stel goedzakken.

Moffenmeiden

Na de oorlog bleken er in Nederland ineens een heleboel mensen bij het verzet te hebben gezeten. Hetgeen grote lulkoek is. Nederland was angstvallig stil als het gaat om actief verzet. Veel mensen dachten aan hun eigen hachie. "Als ik me rustig houd, gaat de storm aan mij misschien wel voorbij." Op zich een begrijpelijk standpunt. Maar diezelfde mensen gingen na de bevrijding de straat op om meisjes kaal te scheren die met de Duitsers een relatie hadden gehad. Een lafheid die zijn weerga niet kent. Decennia lang werden de kinderen van NSB'ers nog met de nek aangekeken. Zij waren fout geweest in de oorlog. Dat zij toen nog niet eens leefden was niet belangrijk.

Nederlands Indië

Dan was er ook nog Nederlands Indië. Eeuwenlang waren wij daar al de baas. Uiteraard niet ten bate van de plaatselijke bevolking. Wij buitten het uit als een wingewest. De inheemse bevolking zagen wij als untermenschen. Zeg maar zoals de Duitsers de Joden, Russen en zigeuners zagen. Toen de Indonesiërs na de oorlog ook hun onafhankelijkheid opeisten wilden wij dit met straffe hand neerslaan. De politionele acties noemden wij dat. Als een rechtgeaarde politieman zouden wij de opstandige jeugd eens even tot bedaren brengen. Er zijn onder Nederlands bevel ronduit beestachtigheden gebeurd. Massamoordpartijen met de daarbij massagraven. Vandaag de dag heeft de Nederlandse regering nog steeds moeite met het zeggen van "sorry" daarvoor.

Dit is slechts één bekend voorbeeld uit de lange geschiedenis der mensheid. Er zijn honderden te noemen. De geschiedenis kent vele invalshoeken. Iedereen kijkt ernaar door zijn eigen gekleurde bril. Ben je in Rusland geboren is de kans groot dat je wordt geleed dat Stalin en Lenin grootste figuren waren. Dat waren ze ook, maar in welke zin? Amerika leert zijn kinderen haar eigen geschiedenis. Ik benieuwd hoe daar wordt gesproken over Viëtnam en Irak?

Reageren?