Het Pentagram: symbool van het occulte, de ware toedracht.

Voorwoord

De term fascinatie is een zeer krachtig begrip het beperkt zich geenszins tot mensen, plaatsen, periodes of gebouwen ook bepaalde tekens of symbolen kunnen die captiveren. Het leuke aan mysteries is dat er steeds invulling is voor de menselijke geest om de onopgeloste vragen van antwoorden te voorzien. Een Pentagram is een afbeelding die bijna onmiddellijk associaties verwekt van negatieve aard, gelukkig ligt het in de menselijke geest om zijn angsten te onderdrukken en is de nieuwsgierigheid zo sterk in het wezen dat deze uiteindelijk primeert.

Definitie

Een pentagram heeft de vorm va een vijf puntige ster met vijf gelijke lijnen. Alhoewel de benaming afkomstig is van het Griekse pentagrammen, met als ruwe vertaling vijf lijnen zijn er nog verschillende andere benamingen voor het symbool waaronder de voornaamste pantalpha, pentangle, het Gobelinkruis, de druidenvuist,  de duivel ster, de heksen voet en de zegel van Salomon.

Oorsprong en geschiedenis

3 eeuwen voor Christus was er reeds een vermelding van het pentagram in Mesopotamische geschriften. De Sumeriërs kenden reeds bepaalde eigenschappen toe aan de ster, zoals astrologische betekenis, een feitelijke representatie van de planeten Jupiter, Mercurius, Saturnus, Venus en Mars.

De Pythagorianen vernoemden het pentagram naar de Griekse godin van de Gezondheid Hygieia, uit deze associatie kwam het woord Hugieia. Het werd door hen aanzien als een wiskundige perfectie.

In het Egypte van de farao’s was het een symbool van de “moeder” der dingen.

Wat bevreemdend is dat ook op het Aziatisch continent het pentagram bekend was en meer bepaald onder de naam Wu Xing, de vijf elementen. Ook hier vinden we het symbool terug in een resem van disciplines waaronder geneeskunde, feng shui, acupunctuur en het Taoïsme.  Er zijn verbazend veel gelijkenissen met de Griekse benadering van het symbool.  Vooral de vijf fases worden dik in de verf gezet zijnde water, vuur, aarde, ijzer, water en hout.  Er wordt een duidelijk verschil gehecht aan de verschillende cycli.

• Controle cyclus.
Hout breekt aarde, aarde absorbeert water, water blust vuur, vuur smelt ijzer, ijzer splitst hout.
• Generatieve cyclus.
Hout wakkert vuur aan, vuur maakt aarde, aarde maakt ijzer, metaal verzamelt water, water is de levensbron van hout.
• Destructieve cyclus.
Hout absorbeert water, water roest ijzer, ijzer breekt aarde, aarde wurgt vuur, vuur verbrand hout.

Occultisme

Vreemd genoeg was het in het midden van de negentiende eeuw dat het pentagram plotseling een minder nobele betekenis kreeg. Er werd algemeen aangenomen dat een symbool van de vier elementen goedaardig was, doch men begon zich af te vragen of het symbool onderste boven gehouden een nefaste symboliek had. Met het rijk voorziende bijgeloof was men overtuigd dat wanneer een pentagram met twee punten naar boven wees het een teken was van het kwade. De tragiek van het pentagram was dat het een slachtoffer werd van zijn eigen succes, van krachtig positief symbool, naar potentieel gevaarlijk symbool. Eigen aan de tijd en niet het minst onder de invloed van een kerk die alle realiteitszin had verloren, begon men de symboliek tot in het absurde door te trekken. De twee punten opwaarts konden de hoornen van de duivel symboliseren, of was een personificatie van een geit, dier die men toen ook al als duivels begon te zien. Vele fanatici zagen in het teken het symbool van het fatalisme en vooral het antagonisme. Tijdens de gloriedagen van de inquisitie waren verschillende heidense Goden zoals Pan verboden, het pentagram kreeg daarom de vloek van de Kerk over zich.

Slechts later zouden enkelen zich afzetten tegen de negativiteit van het symbool, onder andere Leonardo da Vinci zag het verband tussen de elementen de menselijkheid. Het idee van een kosmopolitische unie was geboren.

Religieuze betekenis

Baha’i.
De vijf puntige star is het symbool van het geloof van Baha’i een Arabisch geloof waar deze ster Haykal genoemd wordt wat tempel betekend.

Christendom.
In de katholieke wereld is een pentagram nog steeds het symbool voor de vijf zintuigen. Men geloofde in de middeleeuwen dat de vijf punten, de vijf wonden symboliseerden van Christus aan het kruis. Men geloofde in de beschermende kracht van het symbool. Vreemd genoeg duikt het symbool op in de Arthur legende. Het siert het wapenschild van een voorname ridder van de Ronde tafel. De figuur Merlijn zou ook pentagrammen hebben getekend in zijn werken, wat weeral een mantel der geheimzinnigheid spreidde over het symbool.

Het Mormonisme.
Ook in deze godsdienst sieren de pentagrammen de tempels waarbij het opvalt dat de pentagrammen zowel opwaarts als neerwaarts worden vereerd. Bij de Mormonen in Salt Lake City is dit ook een positief symbool.

Wicca.
Bij deze religie doet het pentagram dan weer dienst als identificering symbool, vergelijkbaar met de Joodse Ster van de Joden of het Kruis van het christendom. Voor hen zijn de vier punten symbool voor de elementen en het vijfde die naar de hemelen wijst symbool voor de geest van de natuur en alle dingen. Het is waarschijnlijk het belangrijkste symbool in hun rituelen. De cirkel wordt gezien als een bindingvlak die de harmonie en de werking van alle elementen in elkaar laat overvloeien.
Jammer genoeg door een soms verkeerdelijk associatie met Satanisme worden de meeste pentagrammen verborgen gedragen. In bepaalde landen en gebieden is het pentagram juist daardoor verboden. De cirkel in een pentagram wordt gezien als het “goddelijke”, in vele natuur godsdiensten is deze cirkel tevens een vrouwelijk symbool. Het pentagram heeft dan ook een bijna heilige betekenis voor de Wicca-leden?

Het Satanisme.
Bij het Satanisme is het pentagram steeds gebruikt met twee punten opwaarts als symbool voor de duivel of een geit. In hun opzicht staat het pentagram voor een plaats waar de gevallen engelen samenkomen. Het is tevens een teken van rebellie tegen de gevestigde orde en godsdienst, de drie punten die neerwaarts wijzen zijn de verwijzing naar de verwerping van de heilige Drievuldigheid. Pentagrammen kan men terugvinden in vele grimoires en spreuken.

Cultureel symbool

Wanneer men er begint op te letten is het verbazend hoeveel het pentagram wordt afgebeeld doorheen onze geschiedenis en zelfs nu nog in de maatschappij. Enkele voorbeelden:
• Nationale vlaggen: Marokko en Ethiopië.
• Organisaties: de vrijmetselaars. De orde van de ooster ster.
• Literatuur: komt veelvuldig voor in verschillende verhalen en romans, zoals reeds besproken de Arthur    Legende, maar ook in Faust van Goethe. Meer recenter bij Dan Brown in de Da Vinci Code.
• Geometrie: het is de meest regulaire polygone ster met tien punten, en vijftien gelijnde segmenten.  Onder andere het Pentagon werd gebouwd naar een pentagram.
• driedimensionale voorstelling zoals architectuur, kerstversiering, enz.
• In verschillende grafische kunsten.

Nummersymboliek

Het pentagram en het cijfer vijf zijn uiteraard voor eeuwig verbonden doorheen de jaren zijn hieromtrent verschillende meningen geboren.
• Vijf zoals de vijf zintuigen: zien, horen, tastzin, smaak en ruiken.
• Vijf levensfasen: geboorte, volwassenheid, coïtus, ouderschap, dood.
• In het christendom: de vijf wonden van Christus.
• In Islam: de vijf tijdstippen voor het gebed.
• In de Arthur legende de vijf ridder waarden: ridderlijkheid, vroomheid, vrijgevigheid, kuisheid, hoffelijkheid.

Bedenking

Dat een pentagram een zeer krachtig en knap uitgedacht symbool is staat buiten twijfel. Wanneer men het rationeel bekijkt is de negativering van het symbool enkel historisch bepaald met onderliggende politieke en religieuze motivering. Alhoewel in verschillende geschriften kan men lezen dat er een mythische kracht uitgaat van hen die het symbool eigen maken. Het is tevens opvallend dat dit symbool werd teruggevonden in verschillende delen van de wereld en in de meest variatieve culturen. De vier elementen vormen inderdaad de basis van vele religieuze en filosofische strekkingen, dit kan misschien verklaren waarom het symbool de eeuwen heeft getrotseerd en waarom er nu nog een waas van mystiek over heen hangt. De magie is deels door de controversiële benadering van mensen, dit alleen al is fascinerend.

 

© Thalmaray - 2011.

 

Reageren?

Registreer of log in om te reageren op een artikel.