Het Bargoens, in de ´van Dale´ omschreven als : geheimtaal van dieven, landlopers, rondtrekkende handelaren, is een erg kleurrijk en mysterieus taalfenomeen. Het ontstaan ervan is onduidelijk maar toch kunnen er bepaalde invloeden opgespoord worden.

 

 

 

De geschiedenis van het  Bargoens

Een aantal elementen uit het Bargoens zijn door de zigeuners aangebracht . Dat geheimzinnig volk noemde zich Egyptenaren - vandaar het Engelse ´gipsy´ of het Spaanse ´gitanos´ - en was reeds in de 5de eeuw op trektocht. Nadat bijna overal het verband werd vastgesteld tussen de komst van de zigeuners en het verdwijnen van allerlei kostbaarheden, werd dat volk vanaf het midden van de 15de eeuw in gans Europa als heidenen vervolgd. Wat men hier als ´Gods straffen´ in huis had, viel hen ten deel : geselingen, brandmerken, radbraken, vierendelen en nog allerlei moois zorgden ervoor dat de zigeuners verdwenen. Ze kwamen echter steeds weer en drukten hun stempel op de taal van de rondtrekkende handelaren.

  JOETJE

Onbegrijpelijke taal

Ook de Joden waren in die tijd een echt ´sjacher´volkje dat vooral in belangrijke havensteden te vinden was en telkens opdook als er ergens handel werd gedreven. In het Bargoens zijn veel Jiddische invloeden terug te vinden. De vele volkeren die we in deze streken op visite kregen : Spanjaarden, Oostenrijkers, Fransen, Duitsers enz. bepaalden allen een stukje van onze cultuur en lieten sporen na in het Bargoens. Die naam trouwens stamt van het Bretonse bara gwin dat in het Frans evolueerde tot baragouin en dat ´onbegrijpelijke taal´ of ´brabbeltaal´ wil zeggen.

Het waren dus vooral rondtrekkende personen en groepen zoals zigeuners, leurders, vertinners of bezembinders die vanaf de 17de eeuw een ´geheimtaal´ gebruikten. Hier en daar duikt dus een soort Bargoens, een wartaal, op. In de omgeving van Oudenaarde werd een en ander in kaart gebracht door Jan Frans Willems en het Sint-Niklase Bargoens werd o.a. bestudeerd door Van Marcellijn Dewulf, die erover publiceerde in de Koninklijke Oudheidkundige Kring van het Land van waas.

  GEELTJE

De Bargoense vlek werd natuurlijk ingedijkt door het gangbare Nederlands

Door allerlei onduidelijke omstandigheden werd het Bargoens vooral ontwikkeld en gesproken door leurders en baanstropers die huisden in de Gratiebossen van Zele. Zelf noemen ze hun taal ´het Brieggade´ en dat is zeker afkomstig van het Franse Brigand dat inderdaad baanstroper betekent. In deze omgeving nam het Bargoens (het Brieggade) een enorme vlucht.

De Bargoense vlek werd natuurlijk ingedijkt door het gangbare Nederlands maar tot rond de onafhankelijkheid (1830) werd het nog algemeen gesproken in twee belangrijke Zeelse wijken : de Kouter en de Zandberg. Tot rond de eeuwwisseling is Bargoens de gebruikelijke taal van veel rondtrekkende leurders en bezembinders.

RUG

Nederlandse taal

Hieronder enkele Bargoense woorden die we eigenlijk nog steeds gebruiken in onze Nederlandse taal.

Aan me hoela --- Nooit van mijn leven

Eikel -- Scheldwoord

Habbekrats --  Gering bedrag

Jofel -- Goed, fijn

Lapswans -- waardeloos persoon

Mierenneuker -- pietluttig persoon

Ping ping --  Geld

Poen -- Geld

Zakkenwasser --  onbenul

Ook voor geld waren er Bargoense namen

Geeltje --  Vijfentwintig gulden
Heitje -- Kwartje
Joetje -- Tien gulden
Knaak -- Rijksdaalder
Meier --  Honderd gulden 
Rug (Rooie) --  Duizend gulden

Zo zijn er nog vele woorden in het Bergoens. Voor meer info kan je ff naar google toe.

 

Reageren?

Registreer of log in om te reageren op een artikel.