Donderdag 17 mei 2012 is het weer Hemelvaatsdag en hebben we een dagje vrij. Lekker fietsen, naar de meubelboulevard of een tuincentrum? Dat is leuk, én gratis een dagje vrij. Maar, waarom hebben we dan zomaar een nationale feestdag en vrijaf van de baas?

Wat vooraf ging

Op Goede Vrijdag werd Jezus ter dood veroordeeld en gekruisigd. Vervolgens lezen we dat Jezus na drie dagen opstond uit het graf en levend aan diverse volgelingen verscheen. Die opstanding wordt met Pasen gevierd. Daarna brak er een periode aan waarin Jezus op aarde rondging en aan Zijn leerlingen en vele anderen verscheen.

Hemelvaatsdag is meestal in de maand mei

Tussen Pasen  en Pinksteren tellen we 50 dagen; omdat Jezus 10 dagen vóór de uitstorting van de Heilige Geest naar de hemel terugging valt Hemelvaart altijd 10 dagen vóór Pinksteren en is daarom altijd op een donderdag. Tussen Pasen (Zijn opstanding) en Hemelvaartsdag zijn 39 dagen te tellen. De vroegst mogelijke datum is 30 april, de laatst mogelijke 3 juni. In 2011 viel Hemelvaartsdag op donderdag 2 juni maar tot 2030 valt deze dag altijd in de maand mei, zoals in 2012 op donderdag 17 mei. Dat het in 2011 begin juni was, kwam doordat het laat Pasen was en díe datum hangt weer samen met de eerste zondag na de volle maan die op of na 21 maart valt (begin van de lente).
In een aantal landen wordt Hemelvaartsdag op de zondag voor Pinksteren gevierd, dus 7 in plaats van 10 dagen ervoor. Dat is bijvoorbeeld Italië, Hongarije, Polen, Portugal en Spanje.
Kerkelijk gezien maakt Hemelvaartsdag dus onderdeel uit van de Paascyclus; de aan Pasen gerelateerde feest- en gedenkdagen.

Hemelvaartsdag... valt er iets te vieren dan?

Met Hemelvaartsdag wordt herdacht dat Jezus Christus is opgevaren naar God in de hemel; 40 dagen ná Zijn opstanding uit de dood. Het was de laatste keer dat Jezus Zich aan zijn volgelingen toonde en naar God, Vader terugging. Deze gebeurtenis staat beschreven in drie boeken in de Bijbel: in Marcus, Lucas en de Handelingen.

In kerken wordt deze dag meestal alleen met een kerkdienst gevierd, maar tot de 4e eeuw na Christus was Hemelvaart geen apart feest. De herdenking van de Hemelvaart was destijds alleen een onderdeel van het Pinksterfeest. Vanaf de 5e eeuw werd het een apart feest en ging meer gelden als afsluiting van de periode na Pasen. Symbolisch wordt in de kerken dan de paaskaars gedoofd.
Met Pasen vieren we Jezus' verrijzenis uit de dood en met Hemelvaart de verheffing aan Gods rechterhand. Met Pinksteren vieren we de uitstorting van de Heilige Geest. Deze drie feesten zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Verrijzenis, hemelvaart en ontvangen van de Geest: alle drie een feestdag. Daarom is Hemelvaartsdag, net als Pasen en Pinksteren ook een nationale feestdag.

Wie waren er bij en hoe ging dat dan?

De periode van 40 dagen tussen opstanding uit de dood en de hemelvaart wordt genoemd in het boek Handelingen: “Na zijn lijden en dood heeft hij hun herhaaldelijk bewezen dat hij leefde; gedurende veertig dagen is hij in hun midden verschenen en sprak hij met hen over het koninkrijk van God.“
Zijn discipelen waren bij de hemelvaart aanwezig. Jezus beloofde hen dat binnen korte tijd de Heilige Geest zou komen om hen te helpen en te ondersteunen. Dat gebeurde 10 dagen later.
"Toen hij dit gezegd had, werd hij voor hun ogen omhooggeheven en opgenomen in een wolk, zodat ze hem niet meer zagen. Terwijl hij zo van hen wegging en zij nog steeds naar de hemel staarden, stonden er opeens twee mannen in witte gewaden bij hen. Ze zeiden: Galileeërs, wat staan jullie naar de hemel te kijken? Jezus, die uit jullie midden in de hemel is opgenomen, zal op dezelfde wijze terugkomen als jullie hem naar de hemel hebben zien gaan." (Handelingen).

Zijn er nog tradities?

Heel vroeger stonden de mensen op de ochtend van Hemelvaartsdag bij zonsopgang op, dus om drie uur in de ochtend (3:00 uur !) en gingen zingend en op blote voeten dansen op het gras. De dauw op het gras zou een zuiverende werking hebben, de ouderdom bestrijden, vermijden van zomersproeten en huidaandoeningen genezen. Vandaar dat men dan dauwtrapper werd genoemd.

Dauwtrappen gebeurt nog steeds maar men staat nu iets later op, op een meer christelijke tijd. In voornamelijk het oosten van Nederland wordt dan gewandeld of gefietst. Bij de scouting doet men nog wel aan dauwtrappen: dat hoort bij een echte scout en het buitenleven.
Dauwtrappen wordt daarnaast ook in verband gebracht met de Hemelvaartsprocessie. Deze tocht herinnerde de mensen aan de gang van Jezus naar de Olijfberg. In de 19e eeuw trokken de Amsterdammers vroeg de stad uit om buiten te camperen, koek, rozijnen, krakelingen en vijgen te eten met een 'cruycxken goed nats' (een kruik drank). Ze dansten en zongen maar moesten om 9.00 uur weer in de stad terug zijn om bij de mis te zijn. Tegenwoordig trappen nog maar zeer weinig mensen op blote voeten dauw. Dat is een beetje verleden tijd. Wandelen en fietsen zijn daarvoor in de plaats gekomen.

 

Lees ook over:

Goede Vrijdag
Pasen
Pinksteren
Kerstmis
 

Colofon

Geplaatst: 30 mei 2011. Update: 16 juli 2011
Tags: Hemelvaart, hemelvaartsdag, Jezus, opstanding, verlossing, dood overwonnen
Copyright: Dit artikel mag niet overgenomen worden zonder voorafgaande toestemming van auteur.
 

Wil je ook over interessante onderwerpen schrijven?
Meld je hier gratis aan.

 

Reageren?

Registreer of log in om te reageren op een artikel.