Helden zijn ze maar in hun eigen tijd, dachten de egoïsten

Vooropgesteld is het heldenschap niet voor iedere sterveling weggelegd. Een echte held laat zich per slot van rekening onderscheiden door het geheel tegennatuurlijk vermogen, eigenbelang ondergeschikt te maken aan dat van een ander. De woorden ‘held’ en al zijn synoniemen, hebben een uiterst positieve gevoelswaarde. Dit vanwege het feit dat ze iemand beschrijven die iets tentoonspreidt waarvan de meeste van ons weten dat zij dit niet in zich hebben. Zo’n held mag zich (eventueel postuum) wentelen in eer en respect vermits hij de loftuitingen met betrekking tot zijn daden overlaat aan anderen.

Lijnrecht tegenover de held staat de lafaard. Hoewel hij zelf niets kwaads in de zin heeft, zijn woorden die hem beschrijven beladen met een zeer negatieve gevoelswaarde. Iemand die wegloopt bij serieuze conflicten of netelige situaties wordt gehoond door zijn medemens. Hij wordt bijna als medeplichtige eraan gezien omdat hij geen pogingen onderneemt zich verantwoordelijk op te stellen. Dit ongeacht of hij een onderdeel vormt van de oorzaak.

Nu vraag ik mij af of het wel zo rechtvaardig is dat mensen worden afgerekend op lafheid? Is iemand die het vege lijf het liefst redt van de ondergang een minder mens? Sowieso heeft ieder mens van de natuur een gezonde dosis egoïsme meegekregen. Dit in het belang van het voortbestaan. Het verkrijgen van drinken, eten een partner en sociale positie, zal derhalve instinctief een strijd zijn waarbij gebruikmaking van de ellebogen niet geschuwd zal worden. Hoewel volkomen legitiem gedrag van de mens als soort, schijnt het individu zich onmiddellijk op glad ijs te bevinden zodra hij dit instinct laat gelden. Vele eeuwen religieuze dogmatiek heeft ons geleerd dat het een verwerpelijke eigenschap is.

Laten we vooral niet vergeten dat de meeste mensen een hele goede reden hebben om niet als held door het leven te gaan. Deze goede reden is over het algemeen gebaseerd op gezond verstand! Als we even de belofte loslaten op een paradijselijk hiernamaals, is dit ons enige leven, dat we ook nog eens ongevraagd hebben gekregen van onze ouders. Het is een geboorterecht dit leven zo lang en goed mogelijk uit te leven. Het gezonde verstand zegt ons dat we met dit kostbare leven zorgvuldig moeten omgaan. Wat maakt het ene leven kostbaarder dan het andere en waarom zou iemand het moeten wagen voor dat van een ander? Leert daarnaast de realiteit ons niet dat het meestal de helden zijn die het onderspit delven? Hoeveel mensen hebben inmiddels dodelijke klappen ontvangen terwijl zij trachtten een ander te ontzetten? Hoeveel zijn er verdronken bij een heldhaftige duik naar onderwater geraakten?

Voorts gaan we dikwijls verantwoordelijkheden aan waardoor anderen in meer of mindere mate afhankelijk van ons worden. Dit roept op zichzelf weer morele vraagstukken op. Is het bijvoorbeeld moreel wel te rechtvaardigen dat een vader van drie kinderen, ongetraind een brandend huis in rent, met het risico dat zijn eigen gezin ten onder zal gaan aan een poging dat van een ander heel te houden?

Enkele decennia geleden had iedere man nog de wettelijke plicht te moeten opdraven voor het verdedigen van volk en vaderland. De ‘schone’ politiek van diverse naties kon het niet eens worden en mensen die hiermee niets of nauwelijks iets te maken hadden, werden als held aangewezen om het met hun bloed te gaan beslechten. Tegenwoordig is dit gelukkig nog voornamelijk op vrijwillige basis. Onze jongens en meiden die in den verre strijd leveren, hebben er in principe zelf voor gekozen. Helaas worden zij dikwijls verkwanseld en zijn de motieven die hen worden voorgehouden vaak hele andere dan werkelijk het geval is maar dat is weer een heel ander verhaal.

Nu zijn er ook mensen die het centraal stellen van zichzelf enorm hebben ontwikkeld. Zo ver ontwikkeld dat je bijna mag spreken van een regelrechte missie in het leven. Een goed voorbeeld hiervan werd duidelijk toen enkele dagen geleden de bemanning van het cruiseschip de Eurodam van de Holland America Line, besloot de twee opvarenden van een zinkende vissersboot te gaan redden omdat zij deze veel sneller konden bereiken dan de kustwacht. Door deze (overigens geslaagde) actie kwam het cruiseschip later aan in de haven van Port Everglades, hetgeen de eindbestemming betrof. Enkele passagiers dreigden hierdoor hun aansluitende vlucht naar huis te missen en dit bleek voor hen de reden een woedende klaagbede over de bemanning van de Eurodam uit te storten. In de uiterst onprettige sfeer die was ontstaan waren deze lieden vooral verongelijkt over het feit dat deze vertraging de ‘schuld’ was van de bemanning. Hoe hadden ze het in hun hoofd gehaald de vissers te gaan redden? Als ze de held wilden uithangen, deden ze dit maar beter in hun eigen tijd!?

Ook heb ik eens het ongenoegen gehad een buurman te kennen die voor mij een tijd had bedacht waarop ik naar bed zou moeten en waarna ik zeker de wc in mijn huis niet mocht doorspoelen. De arme ziel leed naar eigen zeggen aan insomnia en maakte mij meer dan graag deelgenoot van zijn problematiek.

Er zijn tal van voorbeelden te noemen van dapperen tot helden enerzijds en egoïsten tot uitgesproken narcisten anderzijds. Persoonlijk verlang ik niet zoveel van anderen behalve dan misschien dat zij mij zoveel mogelijk met rust laten. Leven en laten leven is het motto dat wellicht het beste bij mij past. Niet snel zal ik iemand ter eer en glorie op het schild hijsen vanwege zijn of haar dappere heldendaden. Evenmin zal ik anderen verguizen vanwege hun voorkeur voor zichzelf. Hoe kan ik verwachten van een ander dat hij het leven waagt om dat van mij te redden? Zeker laat ik een ander niet mijn leven indelen omdat het deze persoon om wat voor reden dan ook, zo beter zal uitkomen. Ik doe mijn best een ander niet teveel tot last te zijn en daar waar het binnen redelijke perken van mij verwacht kan worden, zal ik een helpende hand uitsteken naar hen die dit nodig lijken te hebben. Een echte held zal ik nooit worden.

Proficiat en sterkte met elkaar, medemensen…

bronnen:
de Telegraaf
de Pers
 

Reageren?