Gaan moderne en klassieke kunst samen of is moderne kunst vloeken in de klassieke kunst?

Het Mauritshuis.

Het Mauritshuis, prachtig  gelegen aan het binnenhof in den Haag staat bekend om de werken van klassieke meesters uit de Gouden eeuw, zoals Rembrandt van  Rijn, Peter Paul Rubens, Pieter Breughel, Frans hals, Jan steen, Johannes Vermeer, enzovoort. Het museum heeft een collectie die ooit in het bezit waren van stadhouder prins Willem V van Oranje-Nassau (1748-1806) en later door diens zoon koning Willem I (1772-1843) officieel werden overgedragen aan de Nederlandse Staat. Daarmee ontstond het Koninklijk Kabinet van Schilderijen.

Het Mauritshuis zelf, is gebouwd als een stadspaleis, in een Hollands klassieke bouwstijl en behoort tot de top 100 van de Nederlandse UNESCO-monumenten. Het gebouw is echter niet ontworpen als museum en dat komt tot uitdrukking in de veel te kleine kamers, waar de schilderijen niet altijd goed uitkomen. Daar staat tegenover dat ze in een modern museum volstrekt niet op hun plaats zouden zijn.

Oud ontmoet nieuw

Halsbandparkiet

Voor ik naar het Mauritshuis ging keek ik in mijn tuin. Aan de fruitbomen hangen een aantal metalen pindasilo’s net gevuld met nootjes. In de Abrikozenboom zitten een aantal halsbandparkieten van de pinda´s te snoepen, terwijl in de pruimenboom een grote bonte specht zit te smullen. Oud ontmoet nieuw. Een metafoor voor wat ik later in het Mauritshuis ga bekijken.

De tentoonstelling

Vermeers Meisje met de parel

Tot en met 11 december 2011 had het Mauritshuis moderne meesters te gast. Schilderijen van onder meer Salvador Dalí, Claude Monet, Paul Cézanne en Francis Bacon hingen naast de oude meesters van het Mauritshuis. Onverwachte combinaties, bijeengebracht door Carel Blotkamp, emeritus hoogleraar moderne kunst aan de Vrije Universiteit Amsterdam, die optrad als gastconservator van de tentoonstelling. Omdat ik vrijkaartjes had gekregen en het bovendien maar tien minuten lopen van mijn huis is, besloot ik met mijn familie een kijkje te nemen.

Dalí’s Couple aux têtes pleines de nuages

Oude en nieuwe meesters

Puristen vinden dat de nieuwkomers, de halsbandparkieten,  niet in Nederland horen terwijl anderen verandering als onderdeel van het leven zien.  Zo zijn er ook mensen die vinden dat klassieke kunst echte kunst is en moderne kunst niet. Anderen zien de evolutie in de kunst als voorruitgang en vinden klassieke kunst weer te kitsch.

Wat is er mooier dan deze naast en elkaar te hangen, de confrontatie aan te gaan, en jezelf de vraag te stellen of er wel zoveel verschil is tussen oude en nieuwe meesters. Hebben zij niet beiden dezelfde uitdagingen? Hoe leg ik een emotie vast? Hoe verdeel ik mijn beelden over het beeldvlak? Hoe laveer ik tussen artistieke vrijheid enerzijds en de wensen van de opdrachtgever anderzijds? Met andere woorden, de artistieke keuzes die genomen moeten worden zijn van alle tijden.

De confrontatie

Tja daar hangen ze dan, nieuw naast oud. De Monet tussen andere landschappen, het meisje met de parel naast Dali.  Ondanks de vaak totaal verschillende schilderstijlen, blijken de artistieke overeenkomsten groter  dan de verschillen te zijn en om eerlijk te zijn komt dit bij mij toch wel als een verrassing.

Als je er goed over nadenkt dan is het ook we logisch. Alle schilders worstelen met lichtinval en met het naar voren laten komen van het beeld wat ze voor ogen hebben. Elke schilder weet dat de plaatsing van elk object in het beeldvalk van het grootste belang is. En een portret is in elke stijl meestal zo geconstrueerd, dat het de geportretteerde persoon er op zijn voordeligst laat uitzien.  Dat maakt deze tentoonstelling tot een heel bijzondere.

Gaan klassieke en moderne kunst samen?

Deze vraag dient eenieder voor zichzelf te beantwoorden natuurlijk. Wat mijzelf betreft:  ja, ik denk dat het heel goed samen gaat en deze tentoonstelling is daarvan een doorslaggevend bewijs.

Geniet ervan!

Reageren?