Maak kennis met Eva Cassidy,een zangeres die iedereen tot tranen toe wist te ontroeren.

Eva Cassidy (1963-1996) Een stem als een engel

Als je Eva rond haar dertigste zou hebben verteld dat ze op korte termijn wereldfaam zou gaan verwerven, had ze je waarschijnlijk met grote, ongelovige ogen aangekeken. “Ik, die zich in geen enkel muzikaal genre-hokje laat duwen? Hoe dan?” Van het antwoord zou ze waarschijnlijk al even hard zijn geschrokken: door jong te sterven.

Eva Cassidy is het grote voorbeeld van menig hedendaags icoon onder de singer/songwriters. Daaronder de Amerikaanse Norah Jones en haar Brits/Georgische collega Katie Melua, die op haar eerste CD een lied aan Eva wijdde en zich later zelfs aan een postuum duet met haar waagde. Zowel Jones als Melua melden dat ze waarschijnlijk nooit de gitaar ter hand zouden hebben genomen als Eva er niet was geweest. Maar ze was er en is er nog steeds: Eva Cassidy. Vijftien jaar na haar verloren strijd tegen kanker brengen haar onvergelijkbare stemgeluid en subtiele gitaarspel nog altijd miljoenen mensen in vervoering. Waarom vallen mensen uit alle windstreken van de wereld als een blok voor Eva's adembenemende vertolkingen van klassieke pop- en folksongs, gospel, blues en jazz-standards? 

Kijk toch eens wat vrolijker
In de archieven van Eva's muzikale vrienden en bandleden worden nog steeds 'nieuwe' briljantjes van 'Eva-opnamen' gevonden. Niet verwonderlijk, want de introverte zangeres greep elke gelegenheid aan om de intimiteit van een geluidsstudio op te zoeken. Daar waren geen spotlichten, geen stuurlui aan wal die je bombarderen met goed bedoelde adviezen zoals: 'Kijk toch eens wat vrolijker als je op de bühne staat', 'Trek eens wat vrouwelijks aan' of 'Kies nou eens voor een bepaald muziekgenre, zodat platenmaatschappijen weten hoe ze je moeten vermarkten.' Maar Eva was van alle markten thuis en daarbij ook nog eens kinderlijk puur, waardoor ze niet in staat was te veinzen of zich te beperken tot één muziekgenre.
Vrolijker kijken?
Muziekgenre? Is het niet voldoende om op het podium te staan en 'gewoon' mooie ballades te zingen?'

Grote droom
Door Europa toeren en in cafeetjes spelen was namelijk haar grote droom. 

Al dat filmsterrengedoe er omheen kon deze pretentieloze zangeres gestolen worden. En dus bleef de grote doorbraak uit. Niet dat ze daar slapeloze nachten van had, want met tekenen, schilderen, beeldhouwen en werken bij een kwekerij kon ze de kost ook verdienen. 

Toch was Eva in de geluidsstudio pas echt in haar element. Ze voelde zich daar als Alice in Wonderland. Ze was dol op het ruimtelijk effect van de galm en speelde ermee, zoals ze ook speelde met de mogelijkheden die de meersporentechniek haar bood, zoals je eigen koortjes maken. Er terwijl Eva zat te kicken in de studio, zat iedereen in de controleruimte met kippenvel op de armen en betraande ogen te luisteren, genietend van het gevoel dat ze in elk liedje wist te leggen, haar fenomenale stembeheersing en haar uitgekiende gitaararrangementen. 'Ze was nooit 'zomaar een beetje aan het pielen', vertelt bassist/producer/studiobaas Chris Biondo. 'Ze ging altijd voor het beste van zichzelf, zowel op technisch als op gevoelsmatig gebied. Op die manier wist ze zelfs het meest uitgekauwde nummer tot een frisse, nieuwe song te transformeren. De leadvocals stonden er vaak in één take op en voor het inzingen van een vierstemmig koortje had ze hooguit een half uurtje nodig.'

Hyper muzikaal
Eva Cassidy ziet het levenslicht op 2 februari 1963 in Washington, als derde van vier kinderen. Ze groeit op in een muzikaal gezin met een Ierse vader en een Duitse moeder. Vader Hugh geeft les aan een school voor kinderen met een verstandelijke beperking, is beeldend kunstenaar en werkt in de weekeinden als professioneel bassist. Moeder Barbara is tuinbouwkundige en brengt de kinderen groot. Eva's muzikaliteit openbaart zich al vroeg. 'Als Eva een mooi liedje op de radio hoorde zong ze niet de melodielijn mee, maar pakte gelijk de tweede of derde stem. Ze had een natuurlijk gevoel voor harmonie', herinnert vader Hughes zich, 'en een absoluut gehoor.' Eva's eerste 'podiumervaring' zijn de familiepartijtjes waarop de Cassidy familieband optreedt. De band bestaat uit pa Hugh op bas, broer Daniël op viool, Eva (gitaar en zang) en haar zingende zussen Margret en Anette.

Demo
In haar middelbare schooltijd zingt en speelt Eva in diverse bandjes. Dit tot ongenoegen van moeder Barbara: 'Het was niet zingen wat ze deed, het was schreeuwen om er bovenuit te komen. Toen ze op een dag thuiskwam met een demo-cassette waarop ze 'The Rose' van Bette Midler zong met eigen gitaarbegeleiding en koortjes had ik pas in de gaten hoe talentvol mijn dochter was.' Eva zelf is er echter niet van overtuigd dat haar toekomst 'in de muziek' ligt. Ze richt haar carrière-pijlen op andere dingen die haar interesseren. Ze kan prachtig tekenen, dus illustrator worden bij Disney behoort tot de mogelijkheden. Eva begint aan een tekenopleiding, maar haakt voortijdig af. Iets met de natuur dan maar, haar tweede grote liefde na de muziek. Uiteindelijk vindt ze een baantje in de kwekerij waar ook haar moeder werkt. Ze verdient wat bij met het beschilderen van meubeltjes en het maken van muurschilderingen. Op een dag vraagt een oude schoolvriend Eva als zangeres voor een muzikaal project en zo belandt ze in de professionele geluidsstudio van Chris Biondo. 

Daarmee komt een loopbaan in de muziek toch weer een stapje dichterbij, want Chris- zwaar onder de indruk van Eva en haar vocale kwaliteiten- huurt haar vanaf dat moment regelmatig in als achtergrondzangeres.

Uit haar schulp
In de onproductieve studio-uren mag Eva demo's opnemen. Chris besluit Eva uit haar schulp te lokken. Er is maar één manier om dat te doen: een begeleidingsband formeren en de introverte zangeres het podium op sleuren, het clubcircuit in. Daar kan ze dan bühne-ervaring opdoen en rijpen als performer. Hoewel ze het idee om als 'hoofdact' op de bühne te staan doodeng vindt, hapt Eva toe. Begin jaren negentig – Eva is dan al achter in de twintig- ziet Eva's dan nog naamloze band het levenslicht, met Chris Biondo op bas, Keith Grimes op gitaar, Raice McLeod op slagwerk en Lenny Williams op toetsen. Eva bewondert Grimes' gitaarspel zozeer dat ze voorstelt tijdens optredens zelf maar geen gitaar te spelen. Grimes haalt haar over dat wel te doen. Maar goed ook, want Eva ontdekt al snel dat je je achter een gitaar prima kunt verstoppen als je je tijdens een instrumentale solo even geen raad weet met je houding. Biondo regelt ook een manager voor Eva. Tijdens de eerste optredens bakt Eva er niet veel van. Ze houdt haar ogen strak op haar gitaar gericht en laat de aankondigingen over aan de leden van haar band. Biondo en zijn mannen laten het gebeuren, wetende dat 'lef' moet groeien. Een bijzonder liefdevolle daad, die in geen van de artikelen die er over Eva zijn verschenen ooit genoemd is. Onterecht, want elke vocalist weet dat het belang van een groep goede en oprechte musici om je heen niet mag worden onderschat. Wel zijn er zo af en toe meningsverschillen over Eva's repertoire-keuze. 'Je kunt onmogelijk een hele avond alleen maar ballads spelen', is Grimes van mening. En dus komen er -onder protest van Eva- ook uptempo nummers als 'Respect' (Aretha Franklin) op de setlist te staan. Als Eva merkt hoe enthousiast het publiek op haar versie van dit nummer reageert, smelt haar weerstand weg.

Klein blond meisje
Op een dag laat Chris Eva's demo's aan go-go legende Chuck Brown horen. Deze tuimelt van zijn stoel wanneer er achter die 'kei van een soulstem' een klein blond meisje blijkt schuil te gaan, maar strikt haar wel meteen voor een aantal nummers op zijn CD The Other Side. Chuck en Eva gaan ook op tournee en doen daarbij de gerenommeerde Blues Alley club in Georgetown aan. Chuck, Eva en de band beleven enorm veel plezier aan deze gezamenlijke optredens. 'Ouwe rot' Chuck bespeelt de zaal en Eva kan doen wat ze het best doet: zingen en gitaarspelen. Hoewel de meeste mensen in eerste instantie voor Chuck komen, groeit Eva's 'fanclub' met elk optreden, zoals ook Eva's zelfvertrouwen groeit. Ze lacht vaker en kondigt op een smakelijke manier haar liedjes aan. 

In de lente van1994 besluiten manager Al Dale en producer Chris Biondo dat het tijd wordt Eva's muzikale carrière naar een hoger plan te tillen. Ze gaan op jacht naar een platendeal. Het bekende jazz label Blue Note hapt toe en koppelt Eva aan de pop-jazz band Pieces of a Dream. De uit die samenwerking voortvloeiende single 'Goodbye Manhattan' is niet bepaald op Eva's 'landelijke' lijf geschreven. 'Ik klink als een deelneemster aan een Miss Amerika verkiezing die meedoet aan een derderangs talentenjacht', vertrouwt ze Biondo toe. Na een zomer lang toeren met Pieces of a Dream houdt Eva het voor gezien. Het lukt manager Dale ook al niet een nieuwe platendeal in de wacht te slepen. Tijd voor plan B: een live CD, op te nemen in Blues Alley, met Eva's eigen Eva Cassidy Band.

Eeuwige roem
We schrijven januari 1996. Na twee avonden opnemen staat 'Live at Blues Alley' op tape, klaar om gebrand en uitgebracht te worden. In juli 1996 komt de CD uit. Tijdens de presentatie -natuurlijk in Blues Ally- loopt Eva met een stok. 'Pijn aan mijn heup. Te lang in een verkeerde houding gewerkt aan een muurschildering', luidt haar verklaring daarvoor. Bij elk optreden dat volgt raakt Eva meer overtuigd van haar eigen kunnen, al blijft ze zich wel verbazen over de mensen die haar na afloop van optredens om een handtekening komen vragen. Om zich helemaal aan haar muzikale carrière te kunnen wijden zegt ze haar baan bij de kwekerij op en gaat op zichzelf wonen. Ze heeft haar oorspronkelijke doel weer uit de mottenballen gehaald: zingen en gitaar spelen in de wat kleinere clubs, waar mensen komen om naar muziek te luisteren en haar CD te kopen. 

Dan slaat het noodlot toe. De zeurende pijn in haar heup blijkt een uitgezaaide melanoom te zijn. Eva krijgt te horen dat ze nog maar een paar maanden te leven heeft. Hoewel ze nog wel een zware chemokuur ondergaat, berust ze snel in het onafwendbare en trekt weer bij haar ouders in, die haar liefdevol verzorgen. In september 1996 organiseren haar muzikale vrienden een liefdadigheidsconcert, met Eva als ere-gast en stralend middelpunt. 'Het lijkt wel een verjaardagsfeestje', glundert ze bij aankomst. De opbrengsten van het concert zijn eigenlijk bestemd voor de opnamen van een allerlaatste solo-CD, maar Eva, dan al te zwak om die prestatie nog te kunnen volbrengen, schenkt het geld aan vier jonge kankerpatiënten die ze in het John Hopkins ziekenhuis heeft leren kennen. Tegen het einde van het concert laat ze zich naar het podium begeleiden, hijst zich op een kruk en kondigt aan dat ze nog een liedje wil zingen. 'Om iedereen die hier vanavond is en mij zo enorm gesteund heeft te bedanken.' Het publiek valt stil en komt dan als één man overeind om in stilte naar Eva's vlekkeloze vertolking van 'What a wonderful world' te luisteren.

Het einde en een nieuw begin
Na het concert gaat het snel bergafwaarts met Eva's gezondheid. Vriendinnen en collega-zangeressen Grace Griffith en Marcy Marxer komen regelmatig langs om samen ballads te zingen. Haar andere muzikale vrienden laten zich evenmin onbetuigd. Ze vragen Eva's liedjes aan bij radiostations en werpen zich op het 'CD klaarmaken' van haar mooiste demo's. Eva reageert dankbaar en blij. Op 2 november 1996 blaast ze haar laatste adem uit, drieëndertig jaar jong. Met toestemming van Eva's familie stuurt Grace Griffith Eva's liedjes naar het kleine platenlabel dat ook haar liedjes uitbrengt. De maatschappij hapt onmiddellijk toe en brengt in de jaren die volgen Eva's muzikale nalatenschap uit op CD. Twee jaar na haar dood komt een videotape met Cassidy's versie van 'Over the Rainbow' in handen van het Britse radiostation BBC Radio 2. Een amateur heeft het nummer gefilmd tijdens een optreden in Blues Alley. 'Over the Rainbow' behaalt de eerste plaats in de Britse hitlijsten en in 2001 mag Cassidy's postuum uitgebrachte album 'Songbird' zich het best verkochte album van Engeland noemen. De rest is (wereld)geschiedenis, want een stem zo rijk aan zeggingskracht als die van Eva is universeel, tijdloos en onttrekt zich aan elke trend... 

Discografie 

The Other Side 1992 - met Chuck Brown
Live at Blues Alley 1997
Eva by Heart 1997
Songbird 1998
Time After Time 2000
No Boundaries 2000
Method Actor 2002
Imagine 2002
American Tune 2003
Wonderful World 2004
Somewhere 2008

Muzikale en muziektechnische weetjes:
De gitaren waar Eva op speelde:
– een semi-akoestische Guild Songbird met stalen snaren.
– een Fender Stratocaster.
– een semi-akoestische Gibson 'Chet Atkins' gitaar met nylon snaren.
Speelstijl:
Eva gebruikte nooit een plectrum, ze tokkelde.
Eva over koortjes maken
'Ik doe mijn ogen dicht en zie dan voor me hoe een koortje moet klinken: als engelen die samen een soort web vormen in het universum.'

Het geheim van Eva's wereldwijde succes
Als Eva haar demo-versie van 'Somewhere over the rainbow' aan Chris Biondo laat horen, barst hij in tranen uit. Dit moet opgenomen worden. Eenmaal in de studio speelt Eva eerst haar gitaararrangement in, waarna ze het lied inzingt. De musici gaan ermee aan de slag, maar wat blijkt? Hoe drukker de begeleiding, des te meer het lied aan zeggingskracht verliest. Dat één 'dienende' gitaar -door Eva bespeeld- in wezen volstaat is logisch. Alleen zij weet immers waar de stem die het verhaal vertelt -want dat is wat ze doet- ondersteuning nodig heeft en in welke vorm. Hier een vol akkoord, daar maar een deel van een akkoord. Hier een bijna niets, etherisch sfeertje, daar een lagere bastoon ter ondersteuning. Precies wat er nodig is, maakt niet uit om welke compositie het gaat, van wie dan ook en uit welk tijdsgewricht dan ook. Iemand die in staat is een lied zoveel 'lading' te geven dat de originele versie erbij verbleekt is meer dan alleen maar een 'song-styliste', zoals Eva ook wel eens wordt genoemd. Zo iemand staat in direct contact met de bron en dat wordt opgepikt, zowel door de modale luisteraar, die bij het horen van haar stem tot zijn grote verbazing spontaan in huilen uitbarst, als door collega-musici, die zich erdoor laten inspireren.

Met dank aan Elana Byrd
Fotografie: familiearchief Eva Cassidy 

Reageren?