In 1978 bracht Brel zijn laatste LP uit in de wetenschap, dat zijn leven niet lang meer zou duren. 'La ville s'endormait' is daarop een indrukwekkend chanson, dat ik in Nederlandse vertaling wou zingen. Over die vertaling raakte ik in discussie met Ivo de Weijs.

Het begon allemaal met een cursus ‘Song and Performance’. We moesten kiezen voor een Nederlandstalig lied en daar zouden we onder begeleiding van een zangpedagoge, een pianist en een regisseusse 15 avonden aan werken. Met als hoogtepunt een optreden uiteraard.

Ik had gekozen voor ‘Een slapende stad’, een chanson van Jacques Brel, dat Paul de Leeuw in de vertaling van Ivo de Weijs ooit had gezongen. Ik had de oorspronkelijke LP van Brel en de CD van Paul de Leeuw en kon ze dus met elkaar vergelijken. In de vertaling van Ivo de Weijs zinde me een aantal dingen niet.

‘La ville s’endormait’ (Een slapende stad dus) is een chanson van de laatste LP, die Brel in 1978 heeft uitgebracht. Hij probeert daarin in het reine te komen met zijn naderende dood. Aan het slot van het lied is er die vrouw (Mlady), die hem op zijn laatste reis zal begeleiden. Hartverscheurend. Als je het wil beluisteren, ga dan naar: http://www.youtube.com/watch?v=5zKBsJOaMMk

Maar nu de vertaling. In ‘La ville s’endormait’ gaat het zo:

‘Mais les femmes toujours  ressemblent aux femmes et d’entr’elles les connes ressemblent aux connes. Et je ne sais pas pourquoi elles soient l’avenir de l’homme.’

Letterlijk vertaald: Maar vrouwen lijken altijd op vrouwen en de trutten onder hen lijken op trutten. En ik weet niet waarom ze de toekomst van de man zouden zijn.

Wat had Ivo de Weijs daarvan gemaakt? Welnu: Maar een vrouw blijft een trut, een ellendige trut, baart geen kinderen maar zorgen.

Dat vond ik wel erg kort door de bocht, maar het werd nog erger. Aan het slot van het lied komt een vrouw tevoorschijn. In het Frans:

‘Et vous êtes venue, demoiselle inconnue. A deux doigts d’être nue sous le lin, qui dansait.’

In vertaling: En je bent gekomen, onbekende dame. Op twee vingers na naakt onder je dansende jurk.

En wat maakt Ivo de Weijs ervan?  ‘En opeens zag ik jou. Je kwam zomaar voorbij en je weet wat ik zei: het begint weer opnieuw.’

Slap. Reden, waarom ik een mail stuurde naar het impressariaat van Ivo de Weijs met suggesties voor een betere vertaling. Nou. Dat heb ik geweten! Ik kreeg een brief terug in de toon van ‘wie denk je wel dat je bent?’ Ik heb het hem, geduldig als ik ben, nog eens uitgelegd. Dat Brel niet zegt, dat alle vrouwen trutten zijn, maar dat de trutten onder  hen op trutten lijken. Dat is iets anders dan het baren van kinderen en alleen maar zorgen. Dat in zijn vertaling aan het slot van het lied het hele erotische beeld van die jurk, die om haar lijf danst verloren was gegaan. Hij wist daar niet meer op te zeggen, dat Paul de Leeuw er nu eenmaal niet van houdt om over jurkjes te zingen. Enfin, ik ging mijn gang met mijn vertaling:

In het Frans:

‘Mais les femmes toujours  ressemblent aux femmes et d’entr’elles les connes ressemblent aux connes. Et je ne sais pas pourquoi elles soient l’avenir de l’homme.’

Vroeger heb ik geloofd in geluk bij een vrouw. Maar een vrouw blijft een vrouw en een trut blijft een trut. En ik weet niet zo goed waar een man op mag hopen.

En dan het slot:

‘Et vous êtes venue, demoiselle inconnue. A deux doigts d’être nue sous le lin, qui dansait.’

En toen stond je voor mij. Blote jurk van zij in een dans om je lijf.

Wat schetst mijn verbazing? Vlak voor mijn optreden kreeg ik een kaartje van hem, waarin hij zich nederig verontschuldigde voor zijn gedrens en me veel succes toewenste met de vertaling en de vertolking.

Reageren?