Word je of wordt je? Het gaat nog vaak mis. In dit artikel de meest eenvoudige uitleg, zonder gebruik van ’t kofschip!

DT-regel: D, T en DT. In 5 minuten de eenvoudigste uitleg over werkwoorden vervoegen!

Spelfouten door verkeerd gebruik van de dt-regel kom ik zeer vaak tegen. Dat soort fouten zijn (gelukkig) bijna geheel overbodig. De dt-regel is namelijk helemaal niet moeilijk. In dit artikel wordt in enkele minuten de basis uitgelegd. Veruit de meeste fouten kunnen daarmee voorkomen worden. Veel mensen denken namelijk onterecht dat het ingewikkeld is en dat zij het niet kunnen. Niets is echter minder waar!

In het onderstaande artikel is in 4 stappen de gehele dt-regel uitgelegd. Hierbij wordt de term ‘stam’ gehanteerd. Dit is simpelweg de basisvorm van een werkwoord: het gehele werkwoord minus de letters –en. Dus: de stam van werken is werk-. Er gelden enkele uitzonderingen:

• Woorden met een lang uitgesproken klinker krijgen een stam met twee klinkers. Dus: praten wordt praat-. A
• Als de stam op v of z eindigt, wordt dit een f of een s: leven wordt leef-; verhuizen wordt verhuis-.
• Tot slot vervalt er bij woorden met een dubbele medeklinker eentje; de stam van zetten wordt dus zet-, ploppen wordt plop- en zitten wordt zit-.

Voor de meesten zal dit overigens al geheel automatisch gaan.

Regel 1: tegenwoordige tijd

Algemene regel: ik = stam / jij = stam+t / hij = stam+t

• Voorbeeld 1: merken : ik merk / jij merkt / hij merkt
• Voorbeeld 2: worden : ik word / jij wordt / hij wordt
• Voorbeeld 3: zitten : ik zit / jij zit / hij zit

Regel 2: de vragende vorm

Algemene regel: ik = stam / jij = stam / hij = stam+t

• Voorbeeld 1: merken: merk ik ? / merk jij ? / merkt hij ?
• Voorbeeld 2: worden: word ik ? / word jij ? / wordt hij ?
• Voorbeeld 3: zitten: zit ik ? / zit jij ? / zit hij ?

Regel 3: Voltooid tegenwoordige tijd en verleden tijd

Er wordt vaak erg ingewikkeld gedaan over de voltooid verleden tijd en de verleden tijd. Er komt een fokschaap of ’t kofschip om de hoek zetten, en de meesten moeten terugdenken aan de middelbare school. Vaak zijn dat geen prettige herinneringen, en terecht. In de praktijk zijn die regels namelijk helemaal niet nodig. Gebruik in plaats daarvan deze twee:

Regel 3a. Nooit ‘dt’ in de voltooid tegenwoordige tijd of verleden tijd.
Regel 3b. Vervoeg het werkwoord gewoon in ‘het’ verleden. Wat je hoort, is wat je moet schrijven in de voltooid tegenwoordige tijd (VTT).

• Voorbeeld 1: gebeuren. In het verleden zeg je: ‘het gebeurde’. Je hoort een d, dus in de VTT schrijf je ook een d: ‘het is gebeurd’.
• Voorbeeld 2: landen. In het verleden zeg je: ‘het landde’. Je hoort een d, dus in de VTT schrijf je ook een d: ‘het is geland’.
• Voorbeeld 3: werken. In het verleden zeg je: ‘het werkte’. Je hoort een t, dus in de VTT schrijf je ook een d: ‘het heeft gewerkt’.

Regel 4: gebiedende wijs

De gebiedende wijs is eigenlijk gewoon de eerste persoon enkelvoud. Er komt dus nooit een t aan te pas.

• Voorbeeld 1: Meld je aan!
• Voorbeeld 2: Mijd de spits!
• Voorbeeld 3: Houd je vast!

Tot slot: bij twijfel over de dt-regel een ezelsbruggetje

Ik ben er in dit artikel vanuit gegaan dat de lezer wel over een zeker taalgevoel beschikt. Voor hen is ook dit volgende ezelsbruggetje zeer geschikt. Het ezelsbruggetje is als volgt: vervang het te vervoegen werkwoord door het werkwoord ‘lopen’ (‘smurfen’ schijnt ook goed te helpen) en kijk wat er daarmee gebeurt.

• Voorbeeld 1: de zin ‘Brandt het huis af?’ wordt ‘Loopt het huis af?’ Het is dan direct duidelijk dat het ‘brandt’ en niet ‘brand’ moet zijn.
• Voorbeeld 2: de zin ‘Onthoudt u nu voor altijd deze regels?’ wordt ‘Loopt u nu voor altijd deze regels?’ en dus is het ook hier direct duidelijk.

©HenkX, januari 2012
Laatste update: 22 januari 2012

N.B. Weet u nog een beter ezelsbruggetje? Laat het me dan s.v.p. hieronder weten!

Reageren?

Registreer of log in om te reageren op een artikel.