in het leven van mensen met een verstandelijke beperking.

Titel: Dood en sterven in het leven van mensen met een verstandelijke Handicap.
Auteur: Erik Bosch
website : http://www.bosch-training-en-advies.nl
Uitgeverij: H. Nelissen, Baarn
website : http://www.nelissen.nl
Jaar van uitgave: 1996
Omslagontwerp: Matt Art & Partners, Haarlem
ISBN: 90 244 1364 8
Aantal bladzijden : 144
Genre: Studieboek
Doelgroep:iedereen die contact heeft met mensen met een beperking
Prijs: €19,50

Inleiding:

Ik ben ruim 18 jaar werkzaam binnen de gehandicaptenzorg. Inmiddels heb ik het genoegen gehad om met verschillende doelgroepen te mogen werken zoals : zeer ernstig geestelijk en lichamelijk beperkt , matig geestelijk en lichamelijk beperkt en licht verstandelijk beperkt. Om deze mensen en hun omgeving goed te kunnen begeleiden is het erg belangrijk om je continue te blijven verdiepen en bijscholen in verschillen problematiek. Dood en sterven is een van de ethische onderwerpen die regelmatig aan bod komen, en voor veel mensen een erg moeilijk onderwerp. Ik kreeg via mijn werkgever de mogelijkheid om naar een symposium te gaan van Erik Bosch de auteur van dit boek. Erik Bosch heeft in het verleden gewerkt in de gehandicaptenzorg en hierdoor veel ervaring opgedaan. Erik Bosch richt zich nu voornamelijk op het geven van trainingen ( zie website ). Omdat dit boek hele nuttige informatie geeft en handvaten voor iedereen die contact heeft met mensen met een beperking leek het mij erg nuttig om hier een review over te schrijven.

Auteur:

Erik Bosch is geboren in 1958. Hij is orthopedagoog en al 30 jaar werkzaam in de gezondheidszorg. Naast zijn werk als orthopedagoog, is erik ook schrijver, trainer en adviseur in de zorg. Erik beschrijft en geeft trainingen over verschillende onderwerpen die aan de orde komen in de zorgsector zoals : bejegening, sexualiteit, communicatie enz. De werkgever kan Erik Bosch ook uitnodigen om mee te kijken op de werkvloer. Op die manier word de training die nodig is op maat gegeven. Daarnaast gaat Erik Bosch ook naar mensen met een beperking in de thuissituatie, om hun bij te staan in hun hulpvragen. De trainingen die Erik Bosch geeft zijn heel interactief doormiddel van casus opdrachten en het bespreken van ervaringen.

Inhoud van het boek:

•Hoort de dood bij het leven?
•Rouw in het leven van mensen met een beperking.
•Visualisering,concretisering, ritualisering en symbolisering.
•Het levensverhaal dat ben je zelf.
•Stervensbegeleiding
•Omgaan met ouders en verwanten.
•Afspraken, regelingen en vragenlijsten
•De waarde van een goed functionerend team.
•Discussie/vragen
•Auteur.
•Literatuur

Bovenstaande onderwerpen worden in het boek beschreven en besproken doormiddel van een casus.

Hoort de dood bij het leven?
In dit hoofdstuk word ingegaan over de beleving van mensen met een beperking en het onderwerp dood. Daarnaast is het belangrijk om naar je zelf te kijken : hoe ga ik om met de dood, wat zijn mijn normen en waarde en kan ik die opzij zetten om mijn medemens te kunnen begeleiden bij zijn of haar beleving. In het verleden werd er niet over de dood gepraat en dacht men dat mensen met een beperking een andere beleving hadden. Maar ook zij missen na het overlijden van een dierbare de contacten die zij met die persoon hadden, en kunnen het geen of nauwelijks een plaats geven als zij hier niet in worden begeleid.

Rouw
Rouw is het verwerken van verlies. Je leven aanpassen aan een nieuwe, totaal ongewilde verwachting. Het is belangrijk dat je boos, opstandig en depressief mag en kunt zijn. Vooral voor mensen met een beperking betekend het wegvallen van bepaalde personen veel onzekerheid. Die persoon begreep hem of haar zo goed en regelde verschillende zaken wie gaat dat nu doen? Ook mensen met een ernstig verstandelijk beperking missen de genegenheid van die persoon. Iedereen verwerkt en rouwt op een andere voor hem belangrijke manier. In het boek zijn verschillende casus besprekingen te lezen. Tevens worden er handvaten gegeven om de rouwperiode samen met de desbetreffende persoon door te maken.

Visualisering,concretisering, ritualisering en symbolisering
Visualiseren betekent: zichtbaar maken, iets letterlijk een gezicht geven. Om iets te beseffen moet je het eerst zien, daarna kun je het een plaatsje geven. Concretiseren : In concrete vorm brengen, dichterbij brengen. Op die manier word het vatbaar. Laat de desbetreffende persoon afscheid nemen. Mensen met een beperking denken namelijk concreter omdat zij vaak over minder taal beschikken en minder goed abstract kunnen denken. Het is daarom erg belangrijk dat zij alles meemaken. Ritualisering en symbolen : bij ieder persoon horen herinneringen. Tijdens het verwerken van de dood van die persoon, is het belangrijk dat er een symbool is b.v. een foto, een voorwerp, zodat men even terug kan denken aan deze herinneringen. Zorg ervoor dat deze materialen op een plaats liggen waar ze makkelijk te vinden zijn, zodat als daar behoefte aan is ze ook meteen gepakt kunnen worden. Stop het dus niet weg.

Het levensverhaal dat ben je zelf
Iedereen heeft een levensverhaal. Het is belangrijk om het levensverhaal van de persoon te weten die je begeleid. Er bestaat een levensboek. In dit levensboek kun je alle belangrijke gebeurtenissen noteren en foto's plakken. Zo hoeft de persoon met een beperking ( als hij of zij dit al kan ) niet steeds zijn verhalen te vertellen. Het is belangrijk dat deze informatie al op jonge leeftijd word beschreven. Op dat moment zijn er nog verschillende mensen in zijn of haar omgeving aanwezig om het levensverhaal samen met de persoon met een beperking te vertellen.

Stervensbegeleiding
Het ziekteproces en het uiteindelijke sterven van een medebewoner of familielid kan voor veel mensen met een beperking zeer indrukwekkend zijn. Hoe betrek je hun bij dit proces. In dit hoofdstuk word hier uitgebreid op in gegaan. Zowel doormiddel van theorie als een casus.

Omgaan met ouders en verwanten
Begeleiders, ouders en verwanten hebben elkaar hard nodig als er sprake is van ernstige ziekte en sterven. Het is erg belangrijk om van elkaar te weten hoe men tegen de dood en sterven aan kijkt. Vaak blijken ouders en begeleiders dit niet van elkaar te weten en dit kan leiden tot handelsverlegenheid. Hoe ga je een gesprek aan over dit onderwerp? Dit alles wordt verduidelijkt in dit hoofdstuk.

Afspraken, regelingen en vragenlijsten
Als er een gesprek heeft plaats gevonden met ouders en verwanten, kun je de afspraken duidelijk op papier zetten. Op die manier is iedereen op de hoogte wat er moet gebeuren, en wat de wensen zijn als er iemand komt te overlijden. Doormiddel van een vragenlijst kun je alle wensen verduidelijken zoals : begraven of cremeren, wie moeten er op de hoogte worden gebracht enz.

De waarde van een goed functionerend team
Tijdens het begeleiden van een persoon met een beperking is het erg belangrijk dat je de eigen emoties onder controle hebt. Maar uiteraard ben je zelf ook maar een mens en is het belangrijk dat je de emoties kunt verwerken. Op dat moment is het heel erg belangrijk dat je de emoties kwijt kunt bij je collega's. Het is belangrijk om dit onderwerp met regelmaat te bespreken binnen het team. Iedereen denkt, voelt en doet namelijk anders bij zo'n gebeurtenis. Het is erg belangrijk om van elkaar te weten hoe men hierover denkt. Zo kan men elkaar steunen daar waar nodig.

Discussie/vragen
In dit hoofdstuk worden discussiepunten en vragen behandeld. Deze discussiepunten en vragen kun je aan jezelf stellen, maar ook gebruiken in een teambespreking. Zo krijg je een duidelijk beeld van hoe je zelf denkt over dit onderwerp.

Auteur
In dit hoofdstuk verteld Erik Bosch wat meer over zichzelf en het onderwerp wat hij behandeld in dit boek. Ook de methodiek die Erik Bosch gebruikt word hier besproken.

Literatuur
Als laatste zit er een literatuurlijst in dit boek. Deze lijst is erg handig als je nog meer wilt lezen over dit onderwerp, of materialen nodig hebt tijdens het begeleiden van een persoon met een beperking.

Het boek
Is Oranje van kleur en heeft een harde kaft. Op de voorkant van het boek staat de titel van het boek erg duidelijk vermeld. Op de achterkant van het boek staat beknopt uitleg over dit boek. Het boek is verkrijgbaar via de website: http://www.nelissen.nl of tijdens een symposium van Erik Bosch. Dit boek is erg goed leesbaar, er worden geen moeilijke woorden gebruikt, en het geheel word verduidelijkt doormiddel van verschillende casus besprekingen. Casus=gebeurtenissen. Daarnaast is het lettertype wat gebruikt is heel erg duidelijk. Het onderwerp is voor veel mensen erg moeilijk, daarom is dit zeker een heel erg interessant boek. Het geeft je handvaten om met dit onderwerp om te gaan.

Mijn Mening
Omdat dit onderwerp ook in ons team erg moeilijk was kreeg ik de mogelijkheid van mijn werkgever om naar het symposium te gaan van Erik Bosch. Tijdens het symposium en na het lezen van dit boek had ik voldoende handvaten om samen met mijn team met dit onderwerp aan de slag te gaan. Inmiddels heeft iedere bewoner bij ons een levensboek, en is indien mogelijk samen met de bewoner en zijn familieleden dit levensboek ingevuld. Daarnaast zijn de wensen op papier gezet. Op deze manier is voor iedere begeleider en zijn of haar omgeving alles duidelijk. Uiteraard is het heel belangrijk om met regelmaat dit thema op de agenda van de team vergadering te zetten.
..