Eerst dacht men dat de extreme somberheid verklaart kon worden door een tekort aan serotonine.

Patiënt

Na een gesprek met de arts schrijft hij antidepressiva voor aan de patiënt, vanwege de hevige sombere gevoelens die hij ervaart en deze op geen enkele andere manier kan dempen. Na een week voelt hij zich nog depressiever dan ooit tevoren. Het leven kan hij totaal niet meer aan. Hij krijgt zelfmoordneigingen. 

Heel vreemd eigenlijk dat hij na het gebruik van antidepressiva zich nog slechter voelde, terwijl de medicijnen zijn bedoelt om de negatieve gevoelens te onderdrukken. Ofwel de stof serotonine aan moet vullen. Het is algemeen bekent dat veel gebruikers van antidepressiva gemiddeld vaker zelfmoordneigingen ondervinden. Depressie lijkt anders in de hersenen te werken dan jaren werd gedacht. 

De oude theorie
De theorie rond depressie luidde tot voor kort als volgt. Afgezien dat mensen van een bepaalde vreselijke situatie somber worden, wordt de mens pas echt depressie als er een tekort is aan de neurotransmitter serotonine. De serotonine zorgt namelijk voor contact tussen zenuwcellen en daarmee onder andere de gemoedstoestand regelt.

Als het gaat om de gunstige werking van de antidepressiva kan de serotoninetheorie gebruikt worden hetgeen te kunnen verklaren. In de jaren vijftig, werd na de ontdekking dat tuberculosepatiënten zich vrolijker voelde na het gebruik van het medicijn Iproniazid, groeide de behoefte om de werking van antidepressiva nader te onderzoeken. Het middel Iproniazid bleek uit proeven met dieren de serotonine langer in het lichaam doen vasthouden. De conclusie die de wetenschappers logischerwijs namen was dan ook hoe meer serotonine in het lichaam des te minder depressief men is. Een antidepressiva die er dan voor zorgt dat de serotonine niet afbreekt werk dan goed tegen een depressie.

Terughoudendheid

Experimenten van de laatste tijd lieten steeds meer tegenstrijdigheden zien. De oude theorie over meer serotonine maakt meer vrolijk ging niet zomaar meer op. Tien jaar geleden begon Pedro Delgado (arts) de relatie tussen serotonine en depressie nader te bekijken. Het bewijs vond hij namelijk veel te zwak, omdat niemand kon bekijken hoeveel serotonine mensen met een depressie hadden in vergelijking tot ‘normale’ mensen. 

Delgado nam zelf de proef op de som. Vijftig gezonde mensen zette hij op een vleesarm dieet, waardoor zij de stof tryptofaan niet meer binnenkregen. Door het gebrek aan deze stof wordt er geen serotonine meer aangemaakt in het lichaam. De verwachting volgens de serotoninetheorie is dat deze mensen op een gegeven moment aan een depressie leiden. Minder serotonine maakte sommige mensen wat vrolijker, terwijl andere wel somberder werden.

Nog opzienbarender zijn de resultaten uit Australië van de onderzoekers van het Baker Heart Institute. Hun ontdekking was dat mensen met een ernstige depressie tweemaal zoveel serotonine in de bloedbaan rond de hersenen hadden in vergelijking tot gezonde mensen. De serotonine werd bij hen wel twee keer zo snel afgebroken. Ietwat de depressie bij deze mensen kan worden verklaart.

Vervolgens diende de onderzoekers antidepressiva toe, waarna de serotoninewaarde niet verhoogde, zoals de oude theorie vermelde, maar daalde naar de normale waarde. De antidepressiva mocht baten, want alle patiënten voelde zich beter na het gebruik.

Verscheidene werkingen

Hoe komt het dan dat de serotonine verschillende uitwerking heeft bij verschillende mensen?  Neurowetenschapper Christopher Lowry heeft het idee dat serotonine in elke hersengebied een andere uitwerking heeft. In het ene gebied bevordert het een goed humeur, terwijl in het andere gebied het een depressie tot gevolg kan hebben. Het gaat volgens hem niet over teveel of te weinig serotonine, maar de balans in de verschillende hersengebieden is meer van belang. Bij de patiënt, hierboven beschreven, was de serotoninegehalte in één van de hersengebieden uit balans geraakt, terwijl bij een ander gebied het gehalte op peil was. Bij het slikken van de antidepressiva is het balans verder verstoort, waardoor de neiging wat tot zelfmoord. 

Conclusie

Gezien de ontdekkingen zijn we nog lang niet uit hoe depressie te behandelen, omdat serotonine in de hersenen ingewikkelder werkt dan gedacht. 

Reageren?