De Smurfen : van animatiereeks naar cultuursymbool

Inleiding

Lang voor de enorme hype van “The Smurfs-3D” zagen de blauwe wezentjes het leven op een blad papier in 1958. Oorspronkelijk bedoeld als rand figuren in een strip creatie van de Belgische animator-tekenaar Peyo. Pierre Culliford (echte naam van Peyo) zocht nieuwe rand figuren voor de strip reeks Johan en Pirrewiet, hij kreeg het gek idee om een blauw dwergachtig volkje te creëren in één stripalbum. Hij kon niet weten dat deze beslissing zijn leven grondig overhoop ging gooien. Tijdens een onderonsje in een restaurant aan de Belgische kust, kon hij om één of andere manier niet meer het zoutvaatje benamen, en vroeg hij aan zijn tafel gezel om even de “smurf” door te geven, de rest van de avond probeerden de lolbroeken zoveel mogelijk woorden te vervangen door schtroumpfs gezien Peyo een Franstalige Brusselaar was. Zo kreeg in zijn fantasie het volkje zijn taal. De rest is geschiedenis.

Smurfen-historiek

Na de verschijning van de Smurfen in de avonturen van Johan en Pirrewiet waren de positieve reacties van dien aard dat men haast kan zeggen dat de Smurfen een artistieke staatsgreep pleegden en de hoofdrolspelers totaal naar de achtergrond verdrongen. Door de honderdduizenden positieve enthousiaste reacties zag Peyo zich genoodzaakt om het idee van de Smurfen verder uit te bouwen. Het zou hem niet alleen een imperium opbouwen, het verzekerde hem ook een plaats in de geschiedenisboeken als de vader van de blauwe kaboutertjes.

Artistiek concept

Peyo geloofde in de charme van de eenvoud, de Smurfen werden bewust geen ingewikkelde figuren alhoewel ze een eigen taal en identiteit kregen. De meeste Smurfen lijken op elkaar met enkele karakteristieke kenmerken die ze van elkaar onderscheiden, net zoals bij mensen. De mesten zijn mannelijk, uiterst klein, blauwe huid, witte mutsjes, met uitzondering van de grote smurf die een rood hoofddeksel heeft. Hun benaming komt voor uit hun dagdagelijks handelingen of karaktertrekken zoals Luie smurf, of de Leerling smurf en Babysmurf. Ze zijn ongeveer allen 100 jaar oud met uitzondering van de grote smurf die verschillende honderden jaar is. oorspronkelijk waren er 99 verschillende Smurfen doch in de loop der jaren en de ontwikkeling van nieuwe verhaallijnen zijn er heel wat bijgekomen, zoals onder andere Smurfin. De smurfentaal werd dikwijls gezien als een geniale kwinkslag van Peyo naar de eeuwig durende taalstrijd in België.

Smurfen in de media

Naast de zeer succesvolle stripverhalen was er al gauw belangstelling om de Smurfen te brengen naar het witte doek en de televisie. De Amerikanen waren de eersten om het potentieel van de Smurfen te ontdekken en het was de befaamde tekenfilm studio Hanna-Barbera, makers van onder andere de Flintstones, die de blauwe figuurtjes liet bewegen in hun eigen animatiereeks met liefst 256 episodes. Ten onrechte wordt daardoor nog steeds aangenomen dat de Smurfen Amerikaans zijn. De kleine wezentjes smurften voor het eerst de wereld. Ondertussen in de lage landen waar de Smurfen al oer populair waren was het de Nederlandse zanger Vader Abraham die met zijn smurfenlied de wezentjes volop terug in de belangstelling bracht. Het liedje was een ongekend succes. Plotseling erkende iedereen de marketing mogelijkheden van het blauwe fenomeen, speelgoed, poppen, liedjes, televisie opnames, het kon niet meer op. De wereld was in de ban van blauw ! Nog steeds gaan alle artikel vlot over de toonbank, in de laatste jaren werden er maar liefst 10 miljoen audio-cd’s verkocht van de Smurfen, tel daar bij de ontelbare gadgets en men kan begrijpen dat de intellectuele creatie een miljoenen business is geworden.

De Peyo erfenis

Het leven van deze man was een beetje een stripverhaal. Als schoolverlater in Brussel was hij op zoek naar een job en had de keuze tussen twee aanbiedingen tandarts assistent of illustrator. Door een stom toeval kwam hij te laat op zijn sollicitatiegesprek bij de tandarts, dus belande hij aan de tekentafel en werkte met de grootste talenten van die tijd zoals zijn levenslange co-auteur Yvan Delporte. Toen het beroemde bedrijf Kellogg’s smurfenfiguurtjes stak bij hun ontbijtgranen was de blauwe tsunami niet meer te stoppen, samen met Hanna-Barbera waren dit de twee gebeurtenissen die hem onsterfelijk zouden maken. In 1992 nam deze briljante man afscheid van de wereld, zijn beide kinderen proberen zijn erfgoed zo goed als het kan verder te beheren en te bewaken. Zijn dochter is beheerder van het intellectueel patrimonium, zijn zoon is in leiding van de artistieke branche en zet de smurfenverhalen verder.

Smurfen Weetjes

• Momenteel zijn er 105 (erkende) smurfen.
• Er zijn drie vrouwelijke smurfen : Smurfin, Sassette en Nanny smurf.
• De internationale benamingen voor smurfen zijn dikwijls grappig zoals Schlümpfe (Duits), Sumaafu (Japan), Smerfy (Polen), Pitufos (Spanje).
• Sommigen hebben zich bezig gehouden met het zoeken naar verborgen boodschappen in de smurfen zo is er wel beweerd dat de Smurfen gelijkenissen vertonen met de Ku Klux Klan, witte kappen met een leider met Rode kap.
• De kappen zijn oud Griekse hoofdeksels, waren in de oudheid symbool van vrijheid voor slaven die hun vrijheid hadden verworven.
• Smurfin werd gecreëerd door Gargamel, de boze Nemesis tovenaar. De bedoeling was om jaloezie te stichten bij de Smurfen.
• Smurfin was een stereotype figuur en was niet bepaald het geliefdste personage van Peyo. In tegendeel hij gaf haar typisch valse vrouwelijke kenmerken, vooral in het begin was ze de feeks bij de Smurfen.
• De Smurfen zijn vertaald in meer dan dertig talen, brengen elk jaar ongeveer 14 miljoen dollar op in royalty’s en hebben een geschatte waarden van 4 biljoen dollar.
• Echte blauwe wezen, ja hoor…een zeldzame ziekte genaamd argyria, zie een artikel over dit onderwerp hier.
• In het testament van Peyo stond dat de Smurfen onder geen beding hun dorpen konden verlaten. Voor de nieuwe film The Smurfs-3D werd na drie jaar onderhandelen een akkoord gegeven door Peyo’s dochter, het verhaal speelt zich namelijk af in New York.
• De smurf Apps voor I-Phone is één van de duurste, men kan tegen betaling een volledig smurfendorp bouwen, bepaalde gebouwen werden virtueel verkocht voor 100 dollar stuk, sommige ouders , van kinderen die gebeten zijn door de smurf hype, krijgen tot hun eigen verbazing rekeningen om blauw van te worden.
 

De Smurfen 3D

Indien U nog jonge kinderen in huis hebt zal het geen ontkomen aan zijn, U zal meegesleurd worden in de hype van het moment, reserveer alvast uw cinema ticket voor de nieuwe Amerikaanse Smurfen-film. Op internet circuleren er reeds trailers en zelfs volledige versies, het lijkt een super leuke film, die momenteel zeer hoge ogen gooit in de Verenigde Staten. Kathy Perry is onder andere een stem actrice, het beloofd een leuk spektakel te worden.

http://www.youtube.com/watch?v=crw1wRiZDhk

Bedenking

Het is verbazend dat een stripreeks kan uitgroeien tot een algemeen fenomeen die meer dan vijftig jaar niets van zijn originaliteit heeft ingeboet. In landen met een rijke strip traditie zoals België, Japan en de Verenigde Staten is het fenomeen niet nieuw. Doch men kan zich de vraag stellen of strips nu wel of niet deel uitmaken van het literaire genre, gezien er bepaalde succesverhalen een eigen leven zijn gaan leiden. De Smurfen zijn hier een goed voorbeeld van. Is het niet literatuur met de grote “L”, ze zijn er niet minder populair door, en er wordt weer volop gelezen door de jeugd. Moet toegeven dat ik dit artikel met het nodige jeugdsentiment en plezier heb gesmurft.

© Thalmaray - 2011.

Reageren?

Registreer of log in om te reageren op een artikel.