Je merk het niet als hij je aanvalt. Je merkt allen de gevolgen van deze aanval.

Onzichtbaar voor onze ogen en gevaarlijk. Nog kleiner dan een bacterie. Miljarden levens van mensen, dieren en planten werden erdoor verwoest. Moeilijk om te voorkomen en er zijn nauwelijks middelen om ze te kunnen verslaan. Het enige wat je nog kan redden is je eigen immuunsysteem. Zo klein en zo dodelijk...de virussen.

Wat is een virus?

''Virus'' is het Latijn voor ''gif''. Een virus wordt beschreven als een biologisch deeltje die zich alleen kan voortplanten in de cel van een ander levend organisme.
Een virus bestaat uit twee of drie delen: genen (DNA – belangrijkste chemische drager van erfelijke informatie of RNA – een zuur die zorgt voor het kopiëren van genetische informatie ), omhulsel van proteïne en sommige virussen hebben nog een omhulsel van vet.
Virussen verschillen in grootte en vorm. Je zou tussen 30.000 en 750.000 virussen naast elkaar moeten hebben om een lengte van 1 centimeter te kunnen bereiken.

Waar komen de virussen vandaan?

Er zijn drie theorieën over het ontstaan van de virussen.

Regressieve theorie

Deze theorie suggereert dat de virussen mogelijk afkomstig zijn van de kleinere cellen die zich aan de grotere cellen voedden. Door dit gedrag zouden de capaciteiten om zich in het leven te kunnen houden buiten de gastheer cel verloren gegaan zijn.

Cellulaire origine theorie

Deze theorie suggereert dat sommige virussen zouden kunnen hebben ontstaan uit de ontsnapte genen van DNA of RNA en de anderen van bacteriën.

Co-evolutie theorie

Deze theorie stelt voor dat de virussen uit de complexe moleculen van proteïne en DNA ontstaan zijn tegelijkertijd met cellen en waren dus al miljoenen jaren van de cellen afhankelijk.

Ontdekking

Aan het einde van de negentiende eeuw begonnen de wetenschappers te vermoeden dat er andere soort ziekmakend stof bestond dan bacteriën. Iets wat zelf honderden keren kleiner was dan bacteriën.
Russische microbioloog Dmitri Ivanovski bewees door middel van zijn experimenten dat zelf na de filtratie (door een filter dat geen bacteriën erdoor laat) van de geïnfecteerde tabak plantje, bleef tabak plantje geïnfecteerd. Deze experimenten vonden plaat in de tijd dat er nog geen apparatuur bestond om virussen daadwerkelijk te kunnen zien. Pas in 1931 na het uitvinden van een elektronenmicroscoop werd het mogelijk om virussen te kunnen zien.
De wetenschappers kwamen erachter dat er veel verschillende soorten virussen bestonden. Tegenwoordig zijn er meer dan 2000 verschillende soorten van virussen bekend, die op hun beurt verdeeld zijn in zeven verschillende groepen:
I: Dubbelstrengs DNA
II: Enkelstrengs DNA
III: Dubbelstrengs RNA
IV: Enkelstrengs RNA positief, direct besmettelijk
V: Enkelstrengs RNA negatief, niet direct besmettelijk
VI: Retrovirussen, die vanuit een enkelstrengig positief-strengs RNA na infectie door middel van reverse transcriptase (een soort eiwit dat RNA in DNA kan omzetten) dubbelstrengig DNA kunnen vormen.
VII: Enkelstrengs DNA met een RNA tussenvorm

Het levenscyclus van een virus

Het levenscyclus van een virus gaat als volgt:

1 Het virus maakt zich vast aan de cel die passende eiwit heeft voor desbetreffend virus.
2 Het virus dringt de cel binnen en geeft zijn genetische informatie door aan de cel. De wijze waarop het gebeurt is afhankelijk van de virus.
3 De cel wordt herprogrammeerd door de virus. Het virus probeert de omgeving van de cel zo geschikt mogelijk te maken voor zijn eigen voortplanting, terwijl de cel zijn afweersysteem inschakelt.
4 Het virus plant zich voort.
5 Het nageslacht van het virus voedt zich aan de cel en ontwikkelt zich verder.
6 Uiteindelijk breken de volgroeide virussen uit de cel van de gastheer, wat vaak tot de dood van de cel leidt.

Wapens tegen de virussen

Een temperatuur van 135 granden Celsius dat minimaal 3 minuten aanhoudt is dodelijk voor alle levende organismen inclusief virussen. Dit is het moderne principe van sterilisatie waarmee je geïnfecteerde medische instrumenten weer ziekteverwekkers vrij kunt maken.
Het enige effectieve wapen tegen de virussen voor een levend organisme is je eigen afweersysteem. Hoe sterker je immuunsysteem en hoe zwakker het virus, hoe groter is de kans op genezing. Aan de hand van deze ontdekking werden verschillende vaccines gemaakt. Een vaccin bevat namelijk dode of zeer verzwakte virussen, die elk gezond immuunsysteem aan kan. Als je immuunsysteem eenmaal het geïnjecteerde virus heeft overwonnen, dan wordt je voor langere tijd en soms voor altijd ongevoelig voor dat bepaalde virus waarvoor vaccin bedoeld was.

In Nederland worden vele vaccinaties door de Rijksoverheid aangeboden aan de kinderen tussen 0 en 12 jaar. Je word dan tegen een aantal gevaarlijke virussen gevaccineerd, zoals poliomyelitis en bof.