De belevenissen rond mijn drie elfstedentochten van 1963, 1985 en 1986.

DE ELFSTEDENTOCHT VAN 1963, TOT MIJN KNIEEN IN DE SNEEUW. DIE VAN 1985 TOT MIJN KNIEEN IN HET WATER. 1986 DE MOOISTE VAN DE DRIE.

                                             Evert van Bethem de winaar ven 1985 en 1986

De nieuwe voorzitter van de elfsteden vereniging spreekt maandags van een historische beslissing: ’it giet oan’ op donderdag 21 februari. Hier heb ik twee en twintig jaar op gewacht. Ik besluit samen met mijn vriend Hans een startkaart te halen in Leidschendam. Er mogen 16000 mensen meedoen. Ik heb startnummer 11677 en mag pas twee uur later starten dan de eersten, de leden die trouw hun tientje hebben betaald.

NOS

Voor het eerst is er enorme aandacht door heel Nederland voor de Elfstedentocht. De NOS werkte met 325 medewerkers, 2 motoren met zijspan, 2 helikopters, en 22 straalzenders.

1963

                                            Reinier Paping als winnaar van de hel!

In 1963 startten mijn vader ik uur drie uur later later dan de eersten ik was 17 en gelukkig was er toen nog geen controle. De meest barre tocht heb ik eerder in een artikel beschreven: ‘Hoe overleefde ik de Elfstedentocht van 1963’ . De kastelein had het gerucht vernomen dat je ook een kruisje verdiende als je Harlingen haalde vanwege de barre omstandigheden. Ik hoor nog de legendarische woorden van een boer die ons zag ploeteren tot de knieën in het sneeuw, noordoostenwind 8 beaufort en 20 graden onder nul. ‘Als jullie Harlingen ooit halen hebben jullie in elk geval een houten kruis’. Na een dergelijk optimistische voorspelling, kon je alleen maar opgeven.

1985 GEEN DISPENSATIE VAN MIJN WERK!

Nu moest ik nog vrij zien te krijgen van de Universiteit van Leiden. Directeur sport was Koen Nuis de grootvader van Kjelt. Ik verwachtte geen problemen, ik was net getrouwd en had nog een dag te goed.
Hij was het er niet mee eens. Ik had die dag laten verlopen en de Elfstedentocht mocht geen reden zijn voor dispensatie. Ik vertel mijn verhaal van 22 jaar geleden, maar hij had geen clementie. Ik zei dat geen enkele Fries zich laat tegenhouden voor de Elfstedentocht. Nog voor de Olympische spelen en de wereldkampioenschappen voetballen, het belangrijkste sportgebeuren van de eeuw.

Als ik meedeed, zou ik ontslagen worden. Hij speelde het hard. Ik zeg kalm:’dat moet je dan maar doen, maar dan span ik een procedure tegen je aan’ Geen idee hoe, maar dat was van latere zorg. Ik moest om 16 uur donderdag met mijn werk beginnen en hij vroeg me hem daarvoor te bellen, als ik toch ging. Ik heb hem gebeld vanuit Harlingen om 4 uur een post die om tien voor zes sloot vanwege het water. Als ik bel zit hij in een vergadering met medewerkers en hij vraagt waar ik blijf. ‘Ik zeg: ‘ik ben in Harlingen en het duurt nog wel even voor ik terug ben. Oh de groeten van mijn oom Tjeerd Veldstra’ zeg ik sarcastisch! Die is hier baancommissaris’. De medewerkers horen het gesprek en moeten er vreselijk om lachen.’Taco zit in Harlingen’ hoor ik ze roepen.

WEDSTRIJD EN TOERRIJDERS

                                              De wedstrijdrijders hadden nog goed ijs.

In de ochtenduren is het mistig en het is om het vriespunt. Als we startten is het ijs kapot gereden en een laag vocht maakt het er niet makkelijker op. De wedstrijdrijders hadden hier geen last van en de winnaar Evert van Benthem rijdt hem in recordtijd. De omstandigheden worden steeds slechter en ik val languit in een plas bij Parrega vlakbij Bolsward. Ik ben door en door nat en vrees onderkoeling. Ik ga even zitten voor een boerderij en de mensen zijn zo aardig. Ik mag een hete douche nemen en krijg droge oude schaatskleding. Ik bedank ze en beloof ze de kleding terug te brengen.

NOOIT MEER VALLEN

Met groepjes die mijn tempo schaatsen, rijden we tegen de noordoostenwind naar het Noorden. Harlingen wordt kluencity genoemd op 5 plaatsen samen goed voor 1000 meter. Ik heb geleerd mijn schaatsen aan te houden. Eenmaal uit heb je zulke opgezwollen voeten dat je de schaatsen niet meer aan kan trekken. Bij een schaats was een hele hap uit het ijzer, maar ik merkte er niets van. Ook Evert van Benthem ontdekte zijn beschadiging aan zijn schaats pas na de tocht.

KLUENEN

Met veel kluenwerk bereikte ik om 8.40 Dokkum. Ik had al gehoord dat Dokkum om 8 uur 45 sloot. Ik besluit even te rusten. Op dat moment komen 4 rijders uit Leiden aan. Drie stempelen maar een moest eerst zijn behoefte doen. Als hij wil stempelen zijn ze de post aan het afbreken. ‘Tiet is Tiet’ hoor ik de Friezen zeggen. Hij krijgt geen stempel en de Leidenaren nemen de afbraak van de post over. Alles wordt kapot geslagen. Ik kon het me wel voorstellen dat ze sloten maar vroeg nog of ze hem een stempel wilden geven dan kon hij met zijn vrienden verder. Maar de Friezen waren woedend en hij kreeg het begeerde stempel niet.

Het ijs hoort 15 cm. dik te zijn, maar was al zeker voor de helft ontdooid. Ik stond af en toe met mijn knieën in het water. Nu nog de laatste post Leeuwarden normaal een uur schaatsen, maar de wind was gekeerd en ik moest weer tegen de wind schaatsen. Heel voorzichtig reed ik naar Leeuwarden. Door de vermoeidheid kreeg ik mijn handen niet meer op mijn rug, het water steeg, het was aardedonker en er was geen maan die verlichting gaf. Af en toe reed ik de weilanden in. Maar ik heel langzaam kroop ik bijna over het ijs. In de verte zag ik de lichten van de Bonkevaart en Leeuwarden.
Het leek zo dichtbij maar mijn God wat was het nog ver. Uiteindelijk kwam ik in een hal terecht waar de kaarten werden gestempeld. Het was elf uur. En er kwamen veel mensen binnen. Ik moest nodig plassen, maar dan was ik mijn plaats kwijt in de rij. Ik kneep wat ik kon maar voor het eerst in mijn leven leed ik aan incontinentie…ik plaste in de broek van de boer…en ik stonk naar urine en zweet.

Mijn vriend Hans die ik was kwijt geraakt in de drukte van het begin, kwam ook om 11 uur binnen.
Het stempel en het kruisje werd een maand later opgestuurd.

1986

Ik startte om 8 uur met hetzelfde startnummer, want ik was lid gebleven en voltooide de tocht in 12 uur. Ik was om 20 uur weer in Leeuwarden. Het was lichtvriezend weer. Een stevige Noord Oostenwind. Het enige probleem, waren de scheuren die mijn voorgangers in het ijs hadden gekerfd. Het was mijn mooiste tocht.

MIJN VADER OP DE TV

Ik sta vroeg met mij vader om 5uur 30 tussen beroemdheden als Jeen van den berg, Jeen Nauta. Ir Sipkema en Staatssecretaris ven dere Heyden, komen op ons af en vragem nijn vadre hou oud hij is. De TV neemt het direct op. Tachtig zegt mijn vader trots en haalt het journaal maar niet de tocht. Hij heeft 2 uur voorsprong op mij en ik zie hem krabbelen vlak voor Sneek. Ik was net gevallen en dacht als mijn vader valt breekt hij een heup. Mij vader wil door maar ik zeg Pa je hebt 3 uur over 35 kilometer gedaan. Ik zie een taxi naderen. Ik pak hem stevig beet, houdt de taxi aan, die hem keurig weer thuis brengt.  Hij had 7 kruisjes gehaald. Maar nu was 25 kilometer genoeg. 

WILLEM VAN BUREN.

Hilbert van der Duim vroeg dispensatie om mee te mogen doen. Hij meende daar recht op te hebben na 2 wereld- en 2 Europese Kampioenschappen. Maar hij werd geweigerd. Maar niet ene Willem van Buren die hem in 1986 met 4 bodyguards uit reed. Ik vond dat een smet geven op de organisatie. Voorzitter Sipkema zag ik op het journaal trots met de koningin in conclaaf.

RIJK WORDEN DOOR DE ELFSTEDENTOCHT.

Reinier Paping kon een goed lopende sportzaak opzetten. In 1985 was de verwachting dat je met een overwinning miljonair werd. Dit is niet uitgekomen. Evert van Benthem emigreerde naar Canada omdat hier niet de ruimte was voor zijn ideeen. En de winnaar Angenent, in 1997, bleef spruitjes boer. 

MIJN  DIRECTEUR,

Ik moest me na thuiskomst onmiddellijk melden bij mijn directeur. Die me toch van harte feliciteerde en de zaak seponeerde.

Reageren?

Registreer of log in om te reageren op een artikel.