Dit artikel gaat over de eikenprocessierups of processierups zoals hij ook wel genoemd wordt. Welke klachten en symptomen zijn te herkennen. Welke mogelijkheden zijn er voor bestrijding en preventie.

Wat is de eikenprocessierups of processierups?

De eikenprocessierups, ook wel processierups genoemd is de rups van een nachtvlinder die luistert naar de naam eikenprocessierupsvlinder. Deze vlinder die bij onze zuiderburen ,de Belgen, heel gewoon is, komt ook bij ons steeds meer voor. Sedert 1991wordt de soort ook bij ons steeds meer waargenomen. Aanvankelijk vooraal in het zuiden, maar inmiddels wordt de rups overal in Nederland waargenomen.

De rups, de maximaal 3,5 centimeter lange larve van de eikenprocessierupsvlinder eet bladeren van (maar dat wordt al verraden door de naam) vooral eiken. De favoriete eik van de eikenprocessierupsvlinder is de zomereik (Quercus robur) een oorspronkelijk uit Zuid Spanje en Zuid Italië afkomstige boom.

De eitjes komen doorgaans in april of mei uit, op hetzelfde moment als de bladeren van de eiken zich ontwikkelen. De rupsjes zijn dan nog oranje maar later verandert de kleur naar grijsblauw met lichtere zijden. Na enkele vervelingen beginnen zich donkere brandharen op de rug te ontwikkelen.

De rups lijkt vooral te gedijen in lanen en solitaire bomen. In bosrijke gebieden komt de rups ook voor, maar daar is sprake van een beter biologisch evenwicht en worden de aantallen rupsen in toom gehouden door zijn natuurlijk vijanden. De natuurlijke vijanden van de eikenprocessierups, zijn de sluipwesp, de sluipvlieg, de grote poppenrover, vogels en knaagdieren.

De wetenschappelijk naam van de eikenprocessierupsvlinder is thaumetopoea processionea.

Bijzonderheden van de rups

De rups houdt zich overdag op in nesten en elke nacht verplaats de rups zich in lange, brede rijen (vandaar de naam processierups) op zoek naar verse eikenblaadjes. Na droge winters en droge, warme zomers komt de rups soms in zulke aantallen voor dat er sprake is van een plaag, meet kaalgevreten bomen als gevolg.

De nesten van de eikenprocessierups bestaan uit een spinsel van vervellinghuid en uitwerpselen. De vervellinghuiden bevatten honderdduizenden 0,2 tot 0,3 millimeter lange brandharen.

Gevolgen van brandharen voor mens en dier

Het kaalvreten van bomen is wellicht vervelend te noemen maar de ware problematiek rondom de processierups, vormen de brandharen (setae). De haren (een rups heeft er maximaal 1.000.000) kunnen bij bedreiging (bijvoorbeeld aanraking) worden afgeschoten. De brandharen verspreiden zich echter via de wind, door de lucht. De haren ook te vinden in de nesten

Uitslag op de huid door brandharen

De in de brandharen aanwezige stoffen veroorzaken een op allergie lijkende reactie:

• Huiduitslag en zwellingen van de huid
• Rode ogen
• Conjunctivitis, ontstoken slijmvlies van de ogen.
• Jeuk
• Braken,
• Duizeligheid
• Koorts
• Slapeloosheid.

De mate waarin deze reacties voorkomt verschilt echter per mens. Meestal verdwijnen de verschijnselen na enkele dagen. In bijna 90% van de mensen gaat het zijn de voornaamste klachten jeuk en duiduitslag.

Ook sommige dieren en met name honden kunnen er last van krijgen.

Behandeling van de gevolgen van brandhaartjes.

Om te beginnen dient de kleding te worden uitgetrokken. Deze dient te worden gewassen.
Indien de rups of het nest van een rups is aangeraakt kunnen de haartjes verwijderd worden door een goed klevende tape op de getroffen plek aan te brengen en vervolgens te verwijderen..
Een goede douche met zeep, gebruik makend van een spons of washandje, zal de resterende haartjes verwijderen.

Bij ernstige problemen met ogen, luchtwegen huis of (Pseudo-)allergische reacties dient de huisarts te worden ingeschakeld. Deze zal een patiënt indien nodig doorsturen naar een specialist.

Bestrijding en preventie van de eikenprocessierups

Bestrijding

Er zijn aantal veelgebruikte methodes om overlast van de eikenprocessierups tegen te gaan:

• Het opzuigen van de nesten. Met speciale machines worden de rupsennesten overdag, als de rupsen zich in de nesten bevinden, opgezogen en ter plekke verbrand.
• Het gebruik van bestrijdingsmiddelen zoals Xentari WG. Deze methode heeft als nadeel dat er ook rupsen van andere vlinders doorgaan.
• Bestrijding met nematoden. Dit zijn wormpjes die in de boomtoppen worden gespoten en daar binnendringen in de rupsen. De bacteriën die zij bij zich dragen zorgen voor het afsterven en verzwakken van de rupsen.

Preventie

De rups is nooit voor 100% uit te schakelen, maar het belangrijkste advies is: vermijd direct contact met de rupsen en de rupsennesten.

Waarschuw de gemeente.

Indien je in de natuur de eikenprocessierups tegenkomt is het verstandig om te gemeente daarvan op de hoogte te stellen. Zorg voor een goede beschrijving van de plek en boom. Deze zorgt ervoor dat de plaag binnen de perken blijft.

Reageren?