Een beschouwing over het wel of niet gedogen van het coffeeshopbeleid

De coffeeshop, moet deze gedoogd worden of niet?

Volgens het Reformatorisch Dagblad van 19 februari 2010 heeft “Een meerderheid van de raadsleden in de gemeente Kampen in de nacht van donderdag op vrijdag aangegeven de enige coffeeshop in de stad te willen sluiten” Aanleiding voor de stemming was een motie van Gemeente Belang Kampen. Deze partij diende een motie in als gevolg van klachten van omwonenden. De omwonenden gaven aan dat er de laatste tijd veel overlast werd ondervonden door de coffeeshop en er werd mogelijk cannabis verkocht aan personen onder de 18. De voorziening wordt al twintig jaar gedoogd, maar voor de politie en de gemeente was dit het signaal om coffeeshop ’t Keldertje in de Schoolstraat nader te onderzoeken. Na onderzoek kon de politie bekend maken dat de coffeeshop in de Schoolstraat functioneert als een gewone coffeeshop. Op een doordeweekse avond komen er tussen half 8 en 10 uur zo’n 25 mensen langs. Op een doorsnee vrijdagavond zijn dat er tussen kwart voor 5 en 8 uur zo’n 120. De politie durft niet met zekerheid te stellen dat er ook aan minderjarigen wordt verkocht. Er gaan wel minderjarigen naar binnen, maar of zij ook daadwerkelijk drugs kopen, is niet duidelijk. De overlast die ontstaat, ontstaat door het verkeerd parkeren van auto’s. Als het erg druk is, worden de auto’s vaak aan beide zijden van de straat half op de stoep geparkeerd. Buurtbewoners vonden dit erg frustrerend.

In de gemeente Kampen was het coffeeshopbeleid lange tijd een actueel onderwerp. In de gemeenteraad is er lang over dit onderwerp vergaderd en dat geeft ook direct aan dat het dus een onderwerp is waarover veel verschillende meningen bestaan. In deze beschouwing wil ik verder ingaan op het coffeeshopbeleid. Ten eerste wil ik uitleggen wat coffeeshops zijn. Ten tweede presenteer ik de verschillende beleidslijnen die er rondom dit onderwerp zijn. Ten derde wil ik de voor- en nadelen noemen die verbonden zijn aan het toestaan van een coffeeshop. Ten vierde zal ik van de belangrijkste politieke partijen hun mening over de coffeeshops weergeven. Als laatste verbind ik hieraan een conclusie.

Wat is een coffeeshop?

Een coffeeshop is in Nederland een openlijk verkooppunt van cannabis. De verkoop van koffie is vaak maar bijzaak. Sinds 2007 is het niet meer toegestaan om alcohol te verkopen in een coffeeshop. Naast de functie van een winkel heeft een coffeeshop tegenwoordig ook vaak de functie van ontmoetingsplaats.

Welke beleidslijnen bestaan er voor coffeeshops?

Rondom het onderwerp coffeeshops zijn er verschillende beleidslijnen. Moet een coffeeshop gedoogd worden, of juist verboden? Hoeveel coffeeshops mogen er in een stad gevestigd zijn? En wat te doen met coffeeshops die de regels overtreden?

Het gedoogbeleid
In ieder geval is de verkoop van cannabis strafbaar. Ook het leveren van cannabis aan coffeeshops is verboden. Zolang de coffeeshops zich aan een aantal voorwaarden houden, worden ze niet vervolgd voor de kleine hoeveelheden cannabis die ze verkopen. De coffeeshop wordt dus gedoogd, hoewel onder strenge voorwaarden. Het toezicht op coffeeshops in de laatste jaren verscherpt, waardoor het aantal is afgenomen. In 1997 waren er in Nederland nog bijna 1200 coffeeshops. In 2007 waren er dat nog 702 verspreid over 106 gemeenten.

De voorwaarden waaraan coffeeshops moeten voldoen zijn:
- Er mag geen alcohol geschonken worden.
- Er mag niet meer dan 5 gram per persoon per dag worden verkocht.
- Er mogen geen harddrugs verkocht worden, dus ook geen XTC
- Er mag geen cannabis verkocht worden aan minderjarigen.
- Er mag geen reclame voor drugs gemaakt worden.
- Er mag niet meer dan 500 gram cannabis in voorraad zijn.

De hierboven genoemde regels zijn landelijke regels, opgesteld door het Openbaar Ministerie. Gemeenten kunnen aan deze regels echter nog regels toevoegen om overlast binnen de gemeente te voorkomen. Deze regels gelden dan alleen voor de coffeeshops binnen de grenzen van die gemeenten. Om een voorbeeld te noemen: ‘niet parkeren voor de deur, of sluiten om 22.30.’ Bovendien kunnen de gemeenten zelf bepalen hoeveel coffeeshops ze binnen hun grenzen toelaten. Als een coffeeshop de regels overtreedt, dan worden de eigenaars bestuurlijk of strafrechtelijk aangepakt. De burgemeester heeft het recht om een coffeeshop te sluiten, als deze de regels overtreedt of als deze overlast veroorzaakt. Deze mogelijkheden vallen dus allemaal binnen het gedoogbeleid.

Het nulbeleid
In Nederland is er echter ook nog een nulbeleid. Hoewel coffeeshops volgens de landelijke regels nog steeds zijn toegestaan, kunnen gemeenten onderling het besluit nemen om coffeeshops uit hun gemeenten te weren. Er is dan sprake van een nulbeleid, nuloptie of nulstelsel. Ongeveer 70 procent van de gemeenten in Nederland handhaaft het nulbeleid en gedoogt dus geen coffeeshops.

Voordelen toestaan coffeeshops
Er zijn verschillende voordelen te noemen als coffeeshops worden toegestaan.
- Door het vaststellen van maximum aantal coffeeshops wordt productie uit criminele circuit gehaald.
- Er kan beter toezicht gehouden worden, omdat de coffeeshop legaal is en er aanvullende eisen zijn. Coffeeshops die zich niet aan de eisen houden, worden gesloten.
- Meer grip op omzet coffeeshops, zodat witwassen van geld en ontduiken belasting teruggedrongen kunnen worden.
- Er kunnen eisen gesteld worden aan de kweek van wiet en aan de kwaliteit van softdrugs en er kan gemakkelijker voorlichting gegeven worden aan gebruikers.
- Er is een scheiding van de markt. In coffeeshops wordt alleen softdrugs verkocht. Als de coffeeshops verboden worden, moeten de softdruggebruikers op zoek naar een dealer. Een dealer verkoopt vaak ook harddrugs en zo komen softdruggebruikers in aanraking met harddrugs.

Nadelen toestaan coffeeshops
Maar waar voordelen zijn, daar zijn ook altijd nadelen:
- Naleving van het gedoogbeleid (het toestaan van coffeeshops) kost capaciteit. Er is geld nodig voor de uitvoering van het beleid en geld voor extra onderzoek om effecten van de aanpak te onderzoeken en te evalueren.
- Door toestaan coffeeshops in Nederland, zal er een stroom van buitenlandse drugtoeristen op gang komen, doordat de aanpak van druggebruikers die overlast veroorzaken in Nederland niet even strikt is als in de omliggende landen. Het bewijs daarvoor is het grensgebied waar drughandel aan de orde van de dag is.
- Scholieren die nooit drugs gebruiken, worden aangetrokken door de aantrekkende werking van een coffeeshop. Zij zullen daardoor makkelijker cannabis gaan gebruiken.
- Meerderjarigen kunnen op straat makkelijk drugs verhandelen met minderjarigen, die zelf niet in de coffeeshop mogen komen.
- Een coffeeshop zorgt voor overlast bij de omwonenden.

Meningen van politieke partijen over coffeeshops
De politieke partijen hebben verschillende meningen over het toestaan van coffeeshops en het beleid daar omheen.

- Het CDA wil een streng drugsbeleid, om drugshandel hard aan te pakken. Het gedoogbeleid voor softdrugs moet worden afgeschaft; wetten moeten worden nageleefd. Coffeeshops moeten op termijn worden gesloten. Werking van cannabis op lange termijn toch schadelijker dan nu wordt aangenomen.
- De PvdA is voor het gedoogbeleid. Softdrugs verbieden helpt niet, stelt de partij, omdat deze dan de illegaliteit in gedwongen worden. Overlastgevende coffeeshops moeten sluiten. Kwetsbaren in de samenleving moeten beschermd worden tegen schadelijke gevolgen van softdruggebruik.
- De ChristenUnie is tegen het gedoogbeleid, coffeeshops en moeten gesloten worden. Het gedoogbeleid wordt op de site van de partij een "bizarre constructie" genoemd, waarvan het volgens ChristenUnie inmiddels duidelijk is dat het softdrugs niet uit de sfeer van de criminaliteit heeft kunnen halen.
- De SP ziet grote voordelen in legalisering van softdrugs. Volgens de partij wordt daarmee voorkomen dat de georganiseerde misdaad veel geld verdient aan de handel en maakt het kwaliteitscontroles van softdrugs mogelijk.
- De PVV is tegen het gedoogbeleid, de partij vindt dat inmiddels bewezen is dat het beleid niet werkt. Het onderscheid tussen hard- en softdrugs moet verdwijnen. De partij noemt onder andere drugstoerisme als een van de nadelige gevolgen van het gedoogbeleid.

Conclusie
Ik begon deze beschouwing met de vraag of de coffeeshop in Kampen gedoogd moet worden of niet. Dit voorbeeld gaf al aan dat er rondom dit onderwerp veel meningen zijn. Het gedoogbeleid zorgt ervoor dat de verkoop van drugs gelegaliseerd wordt en daardoor ook makkelijker te controleren is. Daar staat tegenover dat het gedoogbeleid veel geld kost en dat jongeren makkelijker in aanraking komen met drugs. Ook binnen de politiek zijn de meningen over de coffeeshop verdeeld. CDA wil een streng drugsbeleid, een nulbeleid en dus geen coffeeshops. De SP ziet daarentegen grote voordelen in legalisering van softdrugs. Zo kan de kwaliteit van de softdrugs beter gecontroleerd worden.

Reageren?