Vanaf september 2012 zijn gloeilampen verboden. Zijn spaarlampen dan ook dimbaar, zijn ze inderdaad duurder en giftig? Lees verder...

Alles over spaarlampen: vraag en antwoord

Als we straks niet langer gloeilampen kunnen kopen, is het wel belangrijk dat u feit en fictie kunt scheiden. In de media verschijnen voortdurend berichten die elkaar tegenspreken: nu eens zijn spaarlampen kankerverwekkend, dan weer is er niets aan de hand. En moeten spaarlampen bijvoorbeeld bij het klein chemisch afval, of gewoon in de prullenbak? In dit artikel wordt in twaalf stappen kort en overzichtelijk antwoord gegeven op de meest gestelde vragen rondom spaarlampen.

1. Komt er een geheel verbod op gloeilampen?

Ja. Het uitbannen van gloeilampen gebeurt gefaseerd. Stapje voor stapje worden er meer verboden.

• Sinds 1 september 2009 is het al niet meer toegestaan niet-heldere gloeilampen (onder meer matte, soft-tone en flame) en gloeilampen van  meer dan 100 Watt te verhandelen*.
• Sinds 1 september 2010 is het daarnaast niet meer toegestaan te handelen in heldere gloeilampen van 75 Watt of meer.
• Sinds 1 september 2011 is het niet meer toegestaan te handelen in heldere gloeilampen van 60 Watt en meer.
• Vanaf 1 september 2012 is het helemaal niet meer toegestaan te handelen in gloeilampen, van elk Wattage, helder of niet-helder.

Dit gloeilampverbod geldt in heel Europa. Dat betekent dus dat u niet meer eventjes de grens naar Duitsland of België over kunt wippen om nog wat gloeilampen te halen. 

*Verhandelen betekent: een verbod op de productie en import. Winkels in de EU die dus op bijvoorbeeld 1 september 2012 nog een hele voorraad gloeilampen in hun magazijn hebben liggen mogen deze nog gewoon opmaken. Het zal dus naar verwachting nog iets langer duren voordat u geheel geen gloeilampen meer kunt kopen. Gloeilampen die u zelf eerder heeft ingeslagen mag u ook gewoon nog bezitten en gebruiken.

2. Zijn spaarlampen dimbaar?

Deels. Niet alle spaarlampen zijn dimbaar. U moet dat dus wel van tevoren nagaan. Er is een ruim assortiment aan wel dimbare spaarlampen verkrijgbaar. Zo zijn bijvoorbeeld de Dimmerable en de Dors Dimbaar spaarlampen in vele soorten, maten en lichtsterktes beschikbaar. De Dimmerable spaarlampen zijn op (bijna) alle diminstallaties bruikbaar, precies zoals vroeger de gloeilamp. Dors Dimbaar spaarlampen zijn zelfs zonder dimmer te dimmen! Ze kunnen dus gewoon op een aan/uit-schakelaar worden aangesloten en vervolgens via de lamp zelf worden gedimd. Mits u goed oplet is het dus uitstekend mogelijk ook uw spaarlampen te dimmen.

3. Komen er gevaarlijke stoffen zoals kwik vrij als een spaarlamp breekt?

Deels. Allereerst zijn er tegenwoordig spaarlampen die geen kwik maar het onschuldige en ongevaarlijke xenon, een edelgas, bevatten. Daarnaast komen er steeds meer spaarlampen in de handel die ‘onbreekbaar’ zijn: door een kleine plastic coating kunnen de gassen dan niet uit de kapotte spaarlamp ontsnappen.

Als een spaarlamp dan toch kwik bevat en deze breekt, is er geen enkel gevaar voor u. Het gaat namelijk om zulke kleine hoeveelheden dat er geen gezondheidsgevaar is. Wel wordt geadviseerd om even de ramen te openen, gewoon voor de zekerheid.

4. Zijn spaarlampen kankerverwekkend?

Nee. Spaarlampen stoten, net zoals andere huishoudelijke apparaten die tijdens gebruik warm worden, zeer kleine hoeveelheden vluchtige organische stoffen (VOC) uit. Dat is voor uw gezondheid geheel niet schadelijk. Bovendien stoten gloeilampen in dezelfde omstandigheden tot wel vier keer zoveel stoffen uit en halogeenlampen zelfs tot wel acht keer. Ook die hoeveelheden zijn echter verwaarloosbaar.

Dit wordt keer op keer onderschreven in wetenschappelijke onderzoeken, zoals het Gentse Laboratorium voor Lichttechnologie, het Duitse ministerie van Milieu en anderen. Spaarlampen zijn dus geen gevaar voor de volksgezondheid.

5. Moeten spaarlampen bij het Klein Chemisch Afval (KCA)?

Ja. Omdat er heel kleine hoeveelheden kwik en interne elektronica in spaarlampen zit is het beter voor het milieu om deze te recyclen via het KCA. Kijk voor inleverpunten op http://www.wecycle.nl/index.php?id=5&gclid=CPmL64uq8KwCFQaHDgodc3uc1A .

6. Klopt het dat spaarlampen duurder zijn?

Nee. Het is wel waar dat ze duurder zijn als je ze koopt. Maar deze hogere aanschafkosten betalen zich bij gemiddeld gebruikt binnen een jaar terug door de veel lagere elektriciteitskosten. Aangezien spaarlampen daarnaast vele malen langer meegaan dan gloeilampen zijn spaarlampen over de gehele levensduur veel goedkoper.

7. Hoeveel stroom sparen spaarlampen precies uit?

Spaarlampen hebben om dezelfde hoeveelheid licht te geven vier tot vijf keer zo weinig stroom nodig als gloeilampen. Het scheelt dus al snel 75 tot 80% aan elektriciteit.

8. Is de levensduur van spaarlampen langer?

Ja. Gloeilampen gaan ongeveer 1.000 tot 1.500 branduren mee. Spaarlampen 6.000 tot 10.000, sommigen zelfs nog langer. Bij gemiddeld gebruik is dat acht tot tien jaar. Dat is dus vier tot tien keer langer dan gloeilampen.

9. Klopt het dat de verwarming hoger moet om de warmte die gloeilampen maakten te compenseren?

Deels, maar spaarlampen sparen toch energie uit. Onder meer het gezaghebbende Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN) heeft een studie gedaan naar dit effect. Gloeilampen zijn 5 tot 10% efficiënt. Dat betekent dat 90 tot 95 procent van de elektriciteit die ze verbruiken wordt omgezet in warmte. Bij een spaarlamp is dat 4 tot 5 keer zo weinig. Er komt dus minder warmte vrij in uw huis, en dat zal de verwarmingsketel moeten compenseren. Maar: de warmte van gloeilampen komt niet altijd vrij op plaatsen waar de warmte nodig is. Op het plafond hoeft het niet warm te zijn, op leefniveau wel. Bovendien is uw verwarmingsketel meestal 90 tot 100% efficiënt. De elektriciteitscentrale die uw gloeilamp warm maakt is maar 40 tot 50% efficiënt. Zelfs als de warmte nuttig zou zijn wordt dus toch nog de helft van de energie bespaard. En daarmee het milieu.

10. Moet u een verwijderingsbijdrage voor spaarlampen betalen?

Nee. Tot 14 februari 2011 gold er voor spaarlampen een kleine verwijderingsbijdrage bovenop de prijs. Tegenwoordig zit deze in de prijs inbegrepen, net als bij bijvoorbeeld kleine huishoudelijke apparaten.

11. Gebruiken spaarlampen bij het in- en uitschakelen veel energie?

Nee. Het is waar dat het iets meer energie kost dan bij gloeilampen het geval is, maar al na luttele seconden is de spaarlamp zuiniger. Wel verkort herhaaldelijk in- en uitschakelen de levensduur van spaarlampen. In uw badkamer of gang kunt u daarom beter halogeen- of ledlampen gebruiken. Ook zijn er sinds kort speciale, slijtvaste spaarlampen voor dit soort toepassingen verkrijgbaar. Zie ook spaarlampensite.nl/ .

12. Zijn er ook spaarlampen die wel mooi licht geven?

Ja. De techniek schrijdt zogezegd voort. Het was een paar jaar geleden inderdaad waar dat spaarlampen vaak ongezellig, ‘kil’ licht gaven. Dat is echter bij veel spaarlampen al lang niet meer zo. Kijk bijvoorbeeld op spaarlampensite.nl/ voor een keur aan spaarlampen met warm licht. Er zijn tegenwoordig enorm veel soorten spaarlampen op de markt, dimbare spaarlampen, goedkope spaarlampen, warme spaarlampen et cetera. Wie goed oplet hoeft de gloeilamp dus helemaal niet te missen.

©HenkX, december 2011                                                                                                                                  Laatste update: 2 mei 2011

Tip: meer weten over hoe u geld én het milieu kunt sparen? Lees Energie en geld besparen: plaats dubbel glas! en Hoe ‘groen’ is groene stroom eigenlijk?

Reageren?