Ik heb een vorm van autisme. Dit wist ik pas sinds mijn 21ste. Maar van kleins af aan voelde ik al dat ik anders was als anderen

 

Mijn leven als autist

Op mijn 21ste kreeg ik de diagnose autisme. Dit is behoorlijk laat, zeker omdat ikzelf, mijn moeder en ook veel anderen altijd al merkten dat er iets met mij was, we wisten alleen niet wat. De late diagnose is vooral te wijten aan dat er toen ik klein was nog nauwelijks wat bekend was over autisme, en dan vooral autisten met een normaal of hoog IQ. Naast autisme ben ik ook hoogbegaafd en ben me altijd erg bewust geweest van mijn beperkingen, en heb altijd van kleins af aan mijn beperkingen tot op zekere hoogte weten te verbloemen.

Anders als anders

Ikzelf merkte al dat ik anders was op zeer jonge leeftijd. Ik begreep helemaal niets van deze hele wereld om mij heen. Ik zag alle kinderen om mij heen met elkaar lachen, praten, en spelen. Ze communiceerden en socialiseerden met elkaar alsof het heel automatisch ging, en alsof ze er helemaal niet bij na hoefden te denken. Ik leefde als het ware in mijn eigen hoofd. En daarom heen was een hele dikke laag of grens waar alles met veel moeite door heen moest. Niets ging bij mij automatisch. Alles wat ik zei en deed moest met heel veel moeite in mijn hoofd worden gefabriceerd, berekend en overdacht. Dit koste ontzettend veel energie en ik had er weinig succes mee.
Omdat ik er toch graag bij wilde horen ging ik alle leeftijdsgenootjes bestuderen. Alles wat ze zeiden en deden, hun meningen, woorden en houding, onthield ik en dit bootste ik dan precies na in een zelfde soort situatie. Dit ging tot op zekere hoogte best goed, maar je kunt je misschien wel voorstellen dat er aan mijn respons een behoorlijk limiet was. Want als er een situatie of vraag kwam die ik nog nooit eerder had meegemaakt dan wist ik totaal niet hoe ik moest reageren of wat ik moest zeggen.

 

Geluiden en informatieverwerking

Ik heb altijd een hele gedetailleerde kijk op alles gehad. Ik zie alles om mij heen in kleine details en daardoor zie ik vaak het grote geheel niet. Ik kan hierdoor ook heel moeilijk hoofdzaken van bijzaken onderscheiden. Voor mij zijn alle kleine details even belangrijk. Mensen zonder autisme hebben een soort ‘filter’ in hun hoofd waarmee ze belangrijke informatie van onbelangrijke informatie kunnen onderscheiden (filteren). Mensen met autisme hebben dit filter niet. Alle geluiden en andere vormen van informatie uit hun omgeven komen allemaal even hard binnen. Daarnaast heb ikzelf ook een extreem sterk gehoor, en hoor ik geluiden van frequenties die andere mensen niet horen.
Een voorbeeld: Op school in de klas hoor ik niet alleen maar de leraar praten (die wat belangrijks aan het uitleggen is), maar ook een aantal leerlingen smoezen achterin de klas, en geluiden vanaf de gang, geluiden van buiten zoals auto’s, mensen die praten, een hond die blaft etc. Voor mij is het onmogelijk om de stem van de leraar uit al die andere geluiden te filteren. Ook schrik ik altijd erg van plotselinge geluiden. De hele buitenwereld om mij heen ervaar ik dan ook altijd als erg chaotisch.
Daarnaast vat een autist, en zo dus ik ook, heel veel wat een ander zegt te letterlijk op. Sommige mensen worden dan wel eens kwaad omdat ze denken dat ik hun voor de gek hou. Erg vervelend!

 

Sociaal zijn

Ik vind sociale situaties heel moeilijk en ze vergen veel van mij. Dit komt mede door de dingen die ik hierboven heb beschreven, maar daarnaast zijn mensen erg onvoorspelbaar voor mij. Je kunt nooit van te voren weten wat je kunt verwachten en iedere situatie is weer anders (vooral in de details) dus het is ook moeilijk om van een situatie te leren.

Ik heb ook ontzettend veel moeite met gezichtsuitdrukkingen. Deze begrijp ik vaak gewoon niet, vooral de wat meer subtielere. Zo weet ik vaak dus niet of iemand nou een grapje maakt of echt boos is. Ik begrijp vaak niet wat iemand nou precies bedoeld als hij/zij iets zegt. Dit maakt mij dan ontzettend onzeker en ik weet niet hoe ik dan moet reageren.
Dit is ook één van de redenen waarom ik veel moeite heb met oogcontact. Als iemand tegen mij praat vind ik de combinatie van de stem en gezichtsuitdrukking zo moeilijk dat het me vaak helemaal afleid van wat er wordt gezegd. Als ik geen oogcontact maak denken mensen vaak dat ik asociaal ben geen interesse heb voor wat ze zeggen, maar bij mij betekend het eigenlijk alleen maar dat ik me beter wil concentreren op wat ze zeggen.

Als ik een behoorlijke lange tijd onder de mensen ben wordt ik ontzettend moe. Niet fysiek maar mentaal. Mijn hoofd zit dan helemaal bomvol, en ik kan dan niet meer nadenken of sociaal zijn. Hoe graag ik dan gewoon mee wil kunnen doen, het lukt gewoon niet meer. Je kan dit dan aan mij zien dat ik helemaal ‘afwezig’ ben en wit wordt, en ik krijg het dan vaak ook erg koud, en het lukt mij dan niet meer om goed uit mijn woorden te komen.

 

Patronen, lichtjes en schitteringen

Iedere autist heeft het wel, iets waar hij of zij helemaal, zacht uitgedrukt, door gefascineerd is. In de autisme wereld noemen we dat een ‘fiep’ oftewel en preoccupatie. We zijn er zo door gefascineerd dat het bijna onmogelijk is ermee te stoppen of er niet naar te staren. En bij mij zijn dat patronen. Lichtjes, en alles wat maar schittert. Toen ik klein was gaf mijn moeder mij de bijnaam ‘ekster’ omdat ik alles wat maar schittert, wou hebben en bij elkaar scharrelde. Zo kreeg ik eens een pet met allemaal lichtjes erop van mijn oom. Ik stond urenlang achterelkaar in onze donkere hal naar mezelf met die pet op in de spiegel te kijken. Prachtig vond ik het. En ik heb dat nog steeds. Kerstmis bijvoorbeeld is voor mij helemaal geweldig. Wat patronen betreft een voorbeeld: Toen ik nog klein was ging mijn moeder regelmatig met mij en mij tweelingbroer wandelen. Ik keek dan altijd naar beneden, naar de stoep. Ik was helemaal gefascineerd door het patroon van die grijs/blauwe stoeptegels, met daartussen steeds een streepje mos. Maar ik kon me er enorm aan ergeren als één tegel net wat donkerder was als de andere. Of als het streepje mos hier en daar wat dikker was. Het patroon moest steeds precies hetzelfde blijven, en zichzelf steeds herhalen.

 

Mijn kwaliteiten

Ik heb altijd mijn sterke kanten of mijn kwaliteiten gebruikt om mijn beperkingen te verbloemen en om mij staande te houden in de maatschappij. Een voorbeeld:
Op school begreep ik nooit wat de leraar uitlegde of wat er in boeken stond. Als we dan een toets kregen voor bijvoorbeeld geschiedenis, en we moesten tientallen bladzijden uit een boek leren had ik zo mijn eigen truckje om een voldoende te halen, hier kon ik mijn fotografische geheugen goed voor gebruiken. Ik leerde alle bladzijden letterlijk uit mijn hoofd. De lay-out, de plaatjes, de kolommen, de bladzijde nummers, en alle op zichzelf staande woorden zonder de tekst te begrijpen. Ik maakte als het ware gewoon een foto van iedere bladzijde in mijn hoofd. Als er dan in de toets een woord werd genoemd, wist ik precies op welke bladzijde nummer deze stond, welke plaatjes eromheen stonden, in welke kolom, en welke andere woorden erbij stonden. Zo lukte het me om een voldoende te halen.

Tot Slot

Nog steeds heb ik best vaal last van mijn autisme, maar zie het niet echt meer als een handicap, of alsof ik niet normaal ben. Deze maatschappij zit bomvol ongeschreven regels over hoe je je moet gedragen of hoe je moet zijn. Al deze ongeschreven regels zijn ontzettend moeilijk te begrijpen voor mensen met autisme. Als je deze regels niet volgt wordt je al gauw als niet normaal gezien.
Ikzelf zie ieder persoon als een individu met zijn of haar eigen karakter en gedrag. Iedereen is veel te verschillend om gecategoriseerd te worden of om in een hokje geplaatst te worden.
Ik heb geleerd dat als de omgeving om mij heen mij accepteert zoals ik ben, en als deze juist voor mij is, dat ik prima kan functioneren.

 

Lees ook mijn andere artikels over mijn autisme:

http://www.xead.nl/mijn-leven-als-autist2

http://www.xead.nl/mijn-autisme-kan-ook-wel-eens-grappig-zijn

http://www.xead.nl/1-my-blanket

http://www.xead.nl/een-stempelis-dat-nu-goed-of-slecht

http://www.xead.nl/1-mijn-tweelingbroer-en-ik

Reageren?

Registreer of log in om te reageren op een artikel.