Hurray, U staat nu oog in oog met mijn allereerste lijstje op Xead. Waarom hebt U de titel 'De meest memorabele filosofen' aangeklikt? Had U zin in zware materie? Geen nood, ik zal trachten uw brein niet te veel te pijnigen. En waarom ik dit thema kies als allereerste artikel? Omdat het me erg boeit. Het is mijn eigen bewuste keuze om over filosofen te schrijven. Alhoewel, bewust? Zijn al mijn keuzen wel zo bewust als ik denk? Volgende filosofen kunnen er alvast wat van om over dat punt te disscussiëren...

1)   THALES
(ca. 624-546 v. Chr.) 
"Alles bestaat uit water."
Ik vond persoonlijk dat hij het wel verdient, op de eerste plaats staan. Hij is tenslotte de eerste filosoof - althans waar we weet van hebben.
We weten dat Thales heel zijn leven in Milete heeft gewoond, de huidige Turkse kust. Voor de rest weten we weinig over zijn leven. Sterker nog, geen enkele van zijn geschriften - als die er al waren - zijn bewaard gebleven. Toch eren vele filosofen hem, en terecht. Hij was een goede leermeester en richtte een school op in Milete waar men op zoek ging naar rationele verklaringen voor natuurlijke verschijnselen. Indertijd schreef men al die verklaringen toe aan God. Maar Thales bracht daar verandering is. Alleen al daarom is hij memorabel.
Thales was een monist. Deze geloven dat alles in de wereld - van aardkorrel tot mens - te herleiden valt tot water. Waarom, hoor ik je denken. Wel, hij had de volgende gedachte; 'Wat is het basismateriaal van de kosmos? Het moet iets zijn waaruit alles kan gevormd worden, essentieel is voor het leven, in staat is om te bewegen en in staat is om te veranderen. Dus, het moet water zijn.'
Nu ja, denkt U er maar eens rustig over na. Maar niet té hard, we gingen uw brein niet pijningen, weet U nog.

2)   PYTHAGORAS
(ca. 570-495 v. Chr.)
"Het getal is de heerser van vormen en ideeën."
Wie heeft de naam Pythagoras niét horen vallen tijdens de wiskundelessen? Neen, echt niet? Sliep U tijdens de lessen?
Opnieuw weten we weinig over deze filosoof zijn leven. Hij heeft geen geschriften nagelaten en weet niemand wat hij zijn medewerkers vertelde want zij  namen een ongewoon zwijgen in acht. Moderne onderzoekers denken dat Pythagoras op het eiland Samos werd geboren, voor de kust van het huidige Turkije. Mogelijk studeerde hij aan de School van Milete, opgericht door Thales. Men weet maar weinig echt zeker over hem dus. Toch is hij een belangrijk figuur geweest in de filosofie om de gedachten die hij doorgaf. Hij was namelijk ook erg gefocust op de wiskunde en kwam tot het volgende idee; 'Alles in het heelal voegt zich naar wiskundige regeld en verhoudingen. Als we getallen en wiskundige relaties begrijpen, begrijpen we de structuur van de kosmos. Wiskunde is het belangrijkste model voor het filosofisch denken. Het getal is dus de heerser van de vormen en van de ideeën.'
Zelf heb ik het nooit erg gehad met wiskunde maar als hij het volgende zegt ben ik wél helemaal met hem mee; 'De rede is onsterfelijk, al het andere sterfelijk.'

3)   SOCRATES
(469-399 v. Chr.)
"Een leven dat niet onderzocht wordt, is het leven niet waard."
Socrates werd in Athene geboren als zoon van een steenhouwer en een vroedvrouw. Waarschijnlijk had hij aanvankelijk hetzelfde beroep als zijn vader, maar daarnaast studeerde hij filosofie. Toen zijn vader stierf erfde hij voldoende geld om niet meer te hoeven werken. Vanaf dat moment werd hij een bekend figuur in Athene. Hij hield zich bezig met filosofische discussies met zijn medeburgers en richtte uiteindelijk een school op.
Socrates was een voorstander van 'het gesprek.' Dit hield in dat hij vond dat er niet zoiets als 'dé waarheid' bestaat maar iedereen volgens zijn eigen waarheid leeft en deze alleen aan anderen kan laten begrijpen door middel van communicatie. Hij was ook de eerste filosoof die de nadruk legde op communicatie binnen de opvoeding, iets wat indertijd erg progressief was.
Hij zei ook het volgende; 'Het enige leven waard om geleefd te worden is een goed leven. Ik kan alleen een goed leven leiden als ik weet wat 'goed' en 'kwaad' zijn. 'Goed' en 'kwaad' zijn niet relatief, ze zijn absoluut en kunnen alleen blootgelegd worden door een proces van ondervragen en redeneren. Op die manier komen moraliteit en kennis samen. Een leven zonder vragen stellen is een leven van onwetendheid, zonder moraliteit. Dus; een leven dat niet onderzocht wordt, is het leven niet waard.'
Socrates werd door zijn progressieve gedachten ter dood veroordeeld en kreeg een portie dodelijk dolle kervel toegediend. Wat dàt nu exact is, weet ik ook niet.

4)   PLATO
(ca. 427-347 v. Chr.)
"Aardse kennis is slechts een schaduw."
Van de aan Plato toegeschreven geschriften, zijn een heel deel bewaard gebleven, maar van zijn leven weten we weinig. We weten wel dat hij in Athene in een vooraanstaande familie werd geboren en de naam Aristocles kreeg. Plato was in feite zijn bijnaam, die 'breed' betekent. Waarschijnlijk was hij voorbestemd voor een leven in de politiek, maar hij werd een leerling van Socrates. Toen Socrates ter dood werd veroordeeld, zou hij teleurgsteld zijn in de stad Athene en verliet deze. Hij ging reizen. Na verloop van tijd keerde hij toch terug naar Athene en stichtte hij een school; de Academie.
Plato was vooral bekend om zijn ideeënleer. Volgens hem is elk voorwerp in de wereld om ons heen, een mindere versie van een ideaal of perfect voorwerp dat in de wereld van vormen of ideeën bestaat, een domein waartoe mensen alleen via de rede toegang hebben. Ook geloofde hij dat een mens, voor zijn geboorte, ronddwaald in de 'ideeënwereld' waar hij reeds kennis verkrijgt. Zo leert een kind niet 'mama' zeggen omdat zijn mama hem dat zo leert leert, neen, het kind heeft die kennis al en moet enkel leren om deze te delen met zijn omgeving via woorden.
Interessante gedachten of iets te veel aan de wiet gezeten, ik ben er nog niet helemaal uit.

5)   ARISTOTELES
(384-322 v. Chr.)
"Waarheid huist in de wereld om ons heen."
Aristoteles werd geboren in Stagira, in het noordoosten van het huidige Griekenland. Hij was de zoon van de arts van de koninklijke familie van Macedonië en werd opgevoed als lid van de aristocratie. Op zijn zeventiende werd hij naar de Academie van Plato gestuurd en bleef daar bijna twintig jaar, eerst als student, later als docent. Toen Plato stierf trok hij naar Macedonië om daar Alexander de Grote te onderwijzen. Later keerde hij terug naar Athene en stichtte daar het Lyceum als concurrent van Plato's Academie. In deze periode schreef hij veel en formaliseerde hij zijn ideeën.
Hij werd vooral bekend om zijn syllogisme. Ik zal het eenvoudig uitleggen en neem als voorbeeld pakweg Prins Laurent van België. Aristoteles stelde het volgende; 'Alle mensen zijn sterfelijk. Prins Laurent van België is een mens. Dus; Prins Laurent van België is sterfelijk.'
Klink logisch, niet?

6)   DESIDERIUS ERASMUS
(1466-1536)
"Niets weten maakt het gelukkigst."
Eramus werd waarschijnlijk in Rotterdam geboren. Hij is één van de belangrijkste Nederlandse figuren en toch hebben maar weinig mensen weet van hem. Sommigen denken dat hij de bouwer is van de Erasmusbrug te Rotterdam. Maar neen hoor.
De verhandeling 'Lof der Zotheid', die Erasmus in 1509 schreef, weerspiegelt humanistische ideeën, die over Europa spoelden aan het begin van de renaissance en een sleutelrol in de refomatie zouden spelen.
Humanisten waren immers de eersten die een mens niet louter op één vlak wilden behandelen maar een mens in zijn totaliteit. Zo verklaarden ze dat een patiënt niet alleen behandeld dient te worden voor zijn ziekte, maar ook psychische hulp nodig heeft gedurende deze behandeling. Deze gedachten waren nieuw en worden nu op heden nog uitgevoerd.
Ook stelde hij dat hoe meer een mens weet, hoe ongelukkiger hij wordt. Daarom is het niet slecht te leven met een bepaalde naïviteit en eenvoud. Kennis kan een last zijn en tot complicaties leiden die voor een moeizaam leven zorgen.

7)   RENE DESCARTES
(1596-1650)
"Ik denk dus ik ben."
René Descartes werd geboren nabij Tours (Frankrijk) en kreeg zijn opleiding aan het jezuïtencollege in La Flèche. Vanwege zijn slechte gezondheid mocht hij tot laat in de ochtend slapen en en hij wende zich aan om te mediteren. Vanaf zijn zestiende richtte hij zich vooral op de wiskunde, maar hij onderbrak zijn studie om zich als soldaat in de Dertigjarige oorlog te melden. In die tijd kreeg hij zijn filosofische roeping. Nadat hij het leger had verlaten, vestigde hij zich eerst in Parijs en later Nederland, waar hij het grootste deel van zijn leven doorbracht. In 1649 werd hij door koningin Christina van Zweden uitgenodigd om met haar te discussiëren over filosofie. Tegen zijn gewoonte in moest hij daarvoor vroeg opstaan. Door het nieuwe regime en het Zweede klimaat zou hij een longontsteking hebben opgelopen en hier een jaar later aan overleden zijn.
Descartes is vooral bekend om volgende uitspraak; 'Een kwade genius zou mij dingen kunnen laten geloven die onwaar zijn. Er is niets waarvan ik zeker kan zijn. Maar als ik zeg dat ik denk en dus besta, kan ik me hierin niet vergissen. Een kwade genious kan me dit alleen doen geloven als ik echt besta. Dus; ik ben aan het denken, dus ik besta.'

8)   JOHN LOCKE
(1632-1704)
"Onze kennis reikt niet verder dan onze ervaring."
Locke was de zoon van een plattelandsadvocaat. Dankzij rijke beschermheren kreeg hij een goede opleiding, eerst aaan Westminster School in Londen, later in Oxford. Hij was onder de indruk van de empirische wetenschapsbenadering die de baanbrekende scheikundige Robert Boyle was gaan volgen. Hij hielp Boyle door zijn ideeën te verspreiden en door hem bij zijn experimenten bij te staan.
Toch waren het vooral zijn politieke geschriften die hem beroemd maakten. Hij ontvluchtte Engeland tot twee maal toe wegens zijn politieke uitspraken die menig mensen het zuur opbraken maar keerde steeds terug.
John Locke stelde ook het volgende; Het kind wordt geboren als een tabula rasa, een onbeschreven blad. Wat je op dat blad schrijft, of hoe zijn persoonlijkheid zal vormen, kan je geheel zelf kiezen. Hij was ook de persoon die de volgende uitspraak deed; 'Geef mij drie kinderen en ik maak er van één een advocaat, van één een timmerman en van één een moordenaar.'
Wat ik me ook afvraag is of hij soms de bijnaam 'de neus' kreeg. Maar dat geheel terzijde...

9)   DAVID HUME
(1711-1776)
"Gewoonte is dé gids van het menselijk leven."
Hume werd geboren in Edinburgh en was een vroegwijs kind dat al op 12-jarige leeftijd werd ingeschreven aan de universiteit van Edinburgh. Hij besteedde veel van zijn tijd aan een zoektocht naar 'een medium waarmee de waarheid kan worden vastgesteld.' Een zenuwinzinking volgde en hij vertrok naar Anjou in Frankrijk. Daar schreef hij zijn 'Traktaat over de menselijke natuur,' dat vrijwel al zijn filosofische ideeën bevat. Hierna keerde hij terug naar Edinburgh.
In 1763 kreeg hij een aanstelling bij de ambassade in Parijs, waar hij vriendschap sloot met de filosoof Jean-Jacques Rousseau en waar hij zelf ook lof als filosoof oogstte. In zijn laatste jaren hield Hume zich bezig met zijn omstreden 'Gesprekken over de natuurlijke religie.' Vanwege zijn overdadige onvoorzichtigheid mochten deze pas na zijn dood gepubliceerd worden.
Hume oogstte vooral succes met zijn uitspraken over gewoonten. Hij zei het volgende; 'Elke ochtend zie ik de zon opkomen. Het wordt een gewoonte te verwachten dat de zon opkomt. Ik verfijn dit tot het oordeel 'de zon komt elke ochtend op.' Dit oordeel is geen logische waarheid, omdat het voorstelbaar is dat de zon niet opkomt (al vinden we dan erg onwaarschijnlijk), en dit oordeel kan niet empirisch zijn, omdat ik geen enkele toekomstige zonsopgang kan waanemen. Ik heb geen relationele redenen voor mijn overtuiging, maar gewoonte leert me dat het aannemenlijk is. Dus; gewoonte is dé gids van het leven.'

10)   JEAN-JACQUES ROUSSEAU
(1712-1778)
"De mens wordt vrij geboren, maar overal is hij in ketenen."
Rousseau werd geboren in Genève. Zijn moeder overleed kort na zijn geboorte en enkele jaren later gaf zijn vader hem mee aan een oom. Op 16-jarige leeftijd trok hij naar Frankrijk en bekeerde zich tot het katholocisme. Hij probeerde naam te maken als componist en werlte als ambtenaar. Na een werkbezoek van twee jaar in Venetië wijdde hij zich aan de filosofie. Zijn omstreden boeken werden in Frankrijk en Zwitserland verboden en er werden arrestatiebevelen uitgegeven. Hij nam Humes uitnodiging aan om in Engeland te gaan wonen, maar ze kregen ruzie waarna hij onder een valse naam terugkeerde naar Frankrijk. Later kreeg hij toestemming om zich in Parijs te vestigen.
Rousseau was ervan overtuigd dat de mens niet zo vrij is als hij denkt te zijn. We denken allemaal dat we bewuste keuzes maken - zoals ik besloot om dit artikel te schrijven - maar volgens hem zijn onze keuzes alleen maar gevolgen van opgelegde wetten in de maatschappij.
Het klinkt wat ingewikkeld maar mij zet het alvast aan tot nadenken. Ik zie het misschien niet zo extreem als hem - ik geloof immers dat ik dit artikel wél volledig uit eigen beweging schrijf - maar op vele vlakken zijn we inderdaad niet vrij. Gaan we echt allemaal werken omdat we dat 'fijn' vinden? Baren alle vrouwen kinderen omdat ze dit willen? Zijn we steeds vriendelijk tegen onze medemens omdat we nu eenmaal vriendelijk zijn? Of zijn het eerder reacties op de normen en waarden die ons worden opgelegd?

En, hoe gaat het met uw hersenen?

Vielen net buiten de lijst; Loazi, Siddharta Gautama, Gottfried Leibniz, Voltaire, Immanuel Kant, Arthur Schopenhauer, John Stuart Mill, Karl Marx en Friedrich Nietzsche.
Sorry jongens, maar ik moest érgens een lijn trekken. Toch zijn jullie - bij deze - het vernoemen waard.

Er schuilt in ons allen een filosoof. We denken immers allemaal na over de zin van het leven. En dat is goed. Doe maar. Maar niet overdrijven, uw hersenen hebt U nog een tijdje nodig...

Reageren?